III SA/Gl 1458/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Firmy "A." SA w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. W przedmiotowej sprawie zaskarżona została decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] nr [...] odmawiającą skarżącej - Firmie "A." SA w B. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za [...] w wysokości [...] zł. Zdaniem organów po stronie podatnika nie powstało prawo do żądania zwrotu zapłaconego podatku na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.), gdyż to nie on poniósł ekonomiczny ciężar podatku tylko nabywca tego towaru (konsument) płacąc za niego cenę, w skład której wliczony został podatek akcyzowy. Uzasadniając swoje stanowisko organy podatkowe powoływały się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., P 7/2000 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2008 r., I SA/Po 433/08. Dyrektor Izby Celnej w K. w ślad za ww. wyrokiem WSA w Poznaniu wskazał, że istota sporu sprowadza się do właściwej wykładni i zakresu normowania art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej. Oceny regulacji zawartej w art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej należy dokonać pod kątem celu i rezultatu, który zamierzał osiągnąć prawodawca wspólnotowy wprowadzając ten przepis, a następnie rozważyć, czy wprowadzając go ustanowił jednocześnie zakaz obciążania podatkiem akcyzowym innych podmiotów niż wymienione w tym przepisie. Konstatacja przepisu art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej nie może prowadzić do wniosku, iż w swym bezpośrednim skutku oznacza zakaz obciążania podatkiem akcyzowym innych podmiotów niż wymienione w tym przepisie. Dalej organ stwierdził, że konstatacja przepisu art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej nie może prowadzić do wniosku, iż w swym bezpośrednim skutku oznacza zakaz opodatkowania podatkiem akcyzowym innych podmiotów aniżeli tam wymienieni dystrybutorzy i redystrybutorzy , a co więcej, iż innym podmiotom, w tym producentom energii elektrycznej, przyznano prawo do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego w sytuacji, gdy Państwo Członkowskie nie dokonało implementacji art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej po upływie okresu przejściowego, w takim zakresie, w jakim nie obciążało podatkiem akcyzowym dystrybutorów i redystrybutorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten reguluje podstawę fakultatywnego zawieszenia postępowania, o czym decydują względy celowościowe. Zagadnienie wstępne musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. Jeśli chodzi o interpretację pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", to podkreśla się, że praktyka sądowa opowiada się za jego szerokim rozumieniem, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności zauważa się, że chodzi o te przypadki, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA stosownie do art. 15 § 1 pkt 2 i 3, art. 187 i art. 269 P.p.s.a. Uznaje się, że ten kierunek celowościowej wykładni tego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (zob. M. Niezgódka-Medek uwadze 4 w komentarzu do art. 125 P.p.s.a. [w:] B. Deuter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006). Stanowisko zajęte przez NSA w formie uchwały abstrakcyjnej lub konkretnej ma moc ogólnie wiążącą. Niezależnie od tego, że uchwała konkretna jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 P.p.s.a.), to ma ona ponadto, tzw. ogólną moc wiążąca w stosunku do innych postępowań (art. 269 § 1 P.p.s.a.), gdyż ostatnio wymieniony przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., I OSK 254/07, Lex nr 453451; B. Gruszczyński w uwadze 7 w komentarzu do art. 187 P.s.a., op. cit.). Sąd w niniejszym składzie zgadza się z powyższymi poglądami. Kwestia zasadności żądania przez podatnika stwierdzenia nadpłaty podatku, który został uiszczony przez nabywcę towaru w jego cenie wywoływała poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, dlatego rozpatrując skargę kasacyjną w sprawie o sygn. akt I FSK 1722/08 NSA działając na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r. przedstawił składowi siedmiu sędziów NSA do rozstrzygnięcia to zagadnienie prawne. W tym zakresie NSA sformułował następujące pytanie: czy w świetle art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) powstaje nadpłata w podatku akcyzowym, podlegająca zwrotowi w sytuacji, gdy ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowane towaru. Zapadła indywidualna uchwała NSA (7), w ramach tak wyrażonego zagadnienia prawnego, będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż wskaże na istnienie lub brak dodatkowej przesłanki stwierdzenia nadpłaty w przypadku określonym w art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Przy tym należy zauważyć, że pytanie to zostało postawione w sprawie, w której w pierwszej instancji orzekał WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 czerwca 2008 r., I SA/Po 433/08, do którego wywodów nawiązywały organy podatkowe orzekające w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd postanowił zawiesić postępowanie z urzędu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. do czasu wydania przedmiotowej uchwały.