III SA/Gl 1493/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi skarżąca Spółka zamieściła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu. Powyższy w treści urzędowego formularza zawęziła, albowiem w rubryce nr 4.1 wskazała, iż domaga się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że znajduje się w stanie likwidacji. Nie posiada żadnych dochodów ani majątku, z którego mogłaby opłacić przedmiotowe postępowanie. Wobec Spółki toczą się bowiem liczne postępowania komornicze i egzekucyjne. Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 23 stycznia 2017 r. wezwano skarżącą Spółkę do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni poprzez: - nadesłanie bilansu otwarcia likwidacji Spółki wraz ze sprawozdaniami likwidatora z jego działalności, a nadto ostatnim sprawozdaniem finansowym, które zostało sporządzone; - przedłożenie deklaracji VAT, które po raz ostatni złożono w urzędzie skarbowym wraz z ewidencją środków trwałych oraz raportami kasowymi z ostatniego półrocza; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających fakt zlikwidowania posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych; - wskazanie środków, z których pokrywane jest wynagrodzenie likwidatora; - przedłożenie odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii złożonego po raz ostatni zeznania podatkowego; - nadesłanie odpisu lub kserokopii orzeczenia SR w B. Wydział [...] sygn. [...] z dnia [...]r.; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów wymienionych w rubryce nr 4 działu 4 KRS wskazujących na umorzenie prowadzonej wobec Spółki egzekucji ([...], 16.12.2013 r., [...], 06.12.2013 r., [...], 11.12.2013 r., [...], 05.02.2014 r., [...], 03.02.2014 r., [...], 03.02.2014 r., [...], 05.02.2014 r., [...], 31.12.2015 r., [...], 31.12.2015 r.) bądź innych wskazujących na jakim etapie jest prowadzone w tym przedmiocie postępowanie. W odpowiedzi na powyższe do tut. Sądu nadesłano: - zerowe deklaracje VAT za ostatnie trzy miesiące; - bilans otwarcia likwidacji obrazujący aktywa i pasywa Spółki na dzień 29 kwietnia 2013 r. wraz z rachunkiem zysków i strat, a nadto sprawozdaniem finansowym Spółki za 2012 r., rachunkiem przepływów pieniężnych, zestawieniem zmian w kapitale własnym oraz ewidencją środków trwałych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych, w tym z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie w nim wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia skarżącej Spółki z kosztów sądowych nie została spełniona. Do dnia dzisiejszego nie wykonano bowiem w całości wezwania z dnia 23 stycznia 2017 r. do uzupełnienia złożonego wniosku. Mianowicie nie przedłożono orzeczenia Sądu Rejonowego w B. Wydziału [...] z dnia [...]r. sygn. akt [...], na mocy którego wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości został oddalony, jak również wymienionych w rubryce nr 4 działu 4 KRS dokumentów wskazujących na umorzenie prowadzonej egzekucji ([...], 16.12.2013 r., [...], 06.12.2013 r., [...], 11.12.2013 r., [...], 05.02.2014 r., [...], 03.02.2014 r., [...], 03.02.2014 r., [...], 05.02.2014 r., [...], 31.12.2015 r., [...], 31.12.2015 r.). Co istotne sprawozdania likwidatora z jego działalności także nie nadesłano. Nie można było zatem ustalić czy ten podejmował jakiekolwiek starania w celu zakończenia prowadzonej przez Spółkę działalności. Wprawdzie do pisma z dnia 6 lutego 2017 r. dołączono informację adresowaną do Sądu Rejonowego w B., z której wynikało, że sporządzenie sprawozdania finansowego za 2013 r. nie było możliwe z uwagi na kradzież dokumentacji księgowej, która została zgłoszona na Policję, niemniej jednak należy zauważyć, że powyższą informację sporządzono 17 listopada 2015 r. Czy utracone dokumenty udało się odtworzyć i czy podjęto jakiekolwiek działania w tym kierunku nie podano. Podobnie brak było zeznania podatkowego, które po raz ostatni składano w urzędzie skarbowym, a nadto dokumentów źródłowych wskazujących, że rachunki bankowe Spółki (w walutach obcych i w PLN) zostały zlikwidowane, podczas gdy z bilansu otwarcia likwidacji ustalono, że środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych wynosiły 9.448,54 zł, natomiast na koniec 2012 r. była to kwota 205.098,99 zł. Czy do powyższej skierowana została egzekucja nie podano. Brak było również jakichkolwiek danych, czy posiadany przez Spółkę majątek, którego wartość na koniec 2012 r. oszacowano na kwotę 223.081,35 zł, podczas gdy na dzień 29 kwietnia 2013 r. była to kwota 33.917,34 zł, został zajęty w toku prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego, czy też nie. W tej sytuacji brak było wystarczających podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji źródłowej stanowiącej uszczegółowienie podanych w treści formularza ogólnikowych danych. A ponieważ inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, gdyż uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Brak było podstaw do poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, gdyż odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca (vide: art. 255 ustawy p.p.s.a.). Tym bardziej, że nie wystarczy przywołanie aktualnej sytuacji finansowej skarżącej Spółki. Istotne jest również odwołanie się do okresu poprzedzającego złożenie wniosku, bo skoro wnioskodawcą jest Spółka znajdująca się w stanie likwidacji działania likwidatora zmierzające do zakończenia spraw spółki, w tym do ściągnięcia wierzytelności i spieniężenia jej majątku (vide: art. 282 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.) nie pozostają obojętne dla oceny złożonego wniosku. To z kolei oznacza, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11 oraz z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 612/14). Chodzi nie tylko o działania związane z zakończeniem spraw spółki, w tym ściągnięcie wierzytelności i spieniężenie jej majątku, ale również w przypadku, gdy podmiotem ubiegającym się o zwolnienie z kosztów sądowych jest spółka kapitałowa o zobowiązanie wspólników do dopłat, które jest dopuszczalne także w okresie likwidacji spółki (vide: art. 275 § 3 Kodeksu spółek handlowych). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.