III SA/Gl 151/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (zabezpieczenia) w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję, strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu strona oświadczyła, że wniosek swój motywuje brakiem środków na pokrycie kosztów postępowania. Na druku urzędowego formularza PPF skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją konkubiną M. S. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód miesięczny zamyka się w kwocie około 4.000 zł, natomiast jego konkubina jest zatrudniona na ½ etatu i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 600 zł. W oświadczeniu o swoim stanie majątkowym, wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem dwóch nieruchomości niezabudowanych o powierzchni 420 m2 oraz działki o powierzchni 1.500 m2. Jest on także współwłaścicielem w 60 % czterech samochodów (Fiat Ducato, VW Jetta, Volvo S40 i Alfa Romeo 147). Na jego miesięczne wydatki składają się: czynsz za mieszkanie (900 zł); rata kredytu w "A" (1.457 zł); alimenty (1.000 zł). Postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że z oświadczenia skarżącego wynika, że nie kwalifikuje się on do grupy osób znajdujących się w ubóstwie, lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach procesu. Od tego postanowienia wniesiony został przez pełnomocnika procesowego wnioskodawcy sprzeciw. W uzasadnieniu zarzucono ww. rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że w sprawie tej nie zachodzą przesłanki skutkujące zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych. Tymczasem, zdaniem pełnomocnika procesowego, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych. Skarżący de facto samodzielnie utrzymuje wspólne gospodarstwo domowe, płaci alimenty na rzecz córki w kwocie 1.000 zł miesięcznie, poza tym, musi spłacać raty kredytowe (1.457 zł miesięcznie). Na życie pozostaje więc wnioskodawcy stosunkowo drobna kwota. Fakt posiadania przez stronę kilku samochodów, których jest współwłaścicielem nie może stanowić argumentu podważającego zasadność wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że L.G. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku L.G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem już analiza oświadczeń wnioskodawcy, zawartych w poszczególnych rubrykach druku urzędowego formularza PPF prowadzi do wniosku, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie jest wpisem stałym i wynosi 500 zł. Abstrahując od dochodów skarżącego i jego konkubiny, jak również od współwłasności czterech samochodów, należy stwierdzić, że skarżący jest właścicielem trzech nieruchomości, które to nieruchomości nie służą zaspokojeniu jego potrzeb istotnych życiowych (mieszkaniowych). Z druku urzędowego formularza PPF wynika bowiem, że miejscem zamieszkania skarżącego jest J. (ul. [...]). Jednocześnie w rubryce 7 urzędowego formularza PPF, wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem dwóch nieruchomości w P. (ul. [...]: "2 x 420 m2") oraz na ul. S. (o powierzchni 1.500 m2). Jedna z tych działek jest "w budowie", natomiast pozostałe są niezabudowane. Podmiot, który jest właścicielem nieruchomości nie posiada przymiotu osoby ubogiej, to znaczy takiej osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Działki budowlane mogą być bowiem przez skarżącego sprzedane, oddane w dzierżawę, użytkowanie itd. Można uczynić z nich przedmiot czynności cywilnoprawnych, które mogą przynieść skarżącemu określony dochód: jednorazowy (sprzedaż), bądź też cykliczny (np. dzierżawa). Jedna z tych działek jest, wg oświadczenia samej strony, działką w budowie. Wszystko to świadczy o tym, że skarżący jest jednak osobą, która może ponieść koszty sądowe w kwocie 500 zł. Jest on bowiem osobą posiadającą relatywnie znaczny majątek. Wnioskodawca, jako właściciel trzech nieruchomości (w tym jednej w toku aktywnej zabudowy), nie służących zaspokajaniu jego rzeczywistych potrzeb mieszkaniowych, znajduje jednak środki na inwestycje budowlane na jednej z działek, a przy pozostałych działkach – ponosi koszty ich utrzymania (np. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości). W ocenie Sądu, osoba o takim stanie majątkowym, nie zasługuje na uwzględnienie jej wniosku, a tym samym przerzucanie na barki pozostałych współobywateli kosztów niniejszego postępowania. Rozstrzygnięcie takie nie byłoby słuszne tym bardziej, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanego z ich udziałem, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Instytucja ta została bowiem wprowadzona jako realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, dla osób których sytuacja materialna powoduje, że nie mogą one ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i rodziny (tak w postanowieniu NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt: II FZ 1569/13, LEX nr 1420194). W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, z uwagi na niewykazanie, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego samego, jak dla jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.