III SA/Gl 1524/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 04 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: - zwolnić stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] zł), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 10 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych, zwolnił stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z oświadczenia skarżącej o stanie majątkowym wynika, iż kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, a kapitał własny - [...] zł. W ubiegłym roku spółka wypracowała zysk w wysokości [...] zł. Na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku na rachunku bankowym zgromadzono środki w kwocie [...] zł. Dodatkowo wskazano, że suma bilansowa wynosi [...] zł. Obejmuje ona aktywa trwałe w postaci wartości niematerialnych i prawnych w kwocie [...] zł, pozostające we władaniu komornika należności długo – i krótkoterminowe w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł. Zobowiązania zamykają się kwotą [...] zł. Od tego postanowienia strona wniosła sprzeciw podnosząc, że o zdolności płatniczej nie rozstrzygają zapisy w księgach rachunkowych po stronie kapitałów własnych czy przychodów, lecz stan środków na rachunku bankowym lub w kasie. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem terminu ustawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje - stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - na podstawie § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 p.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z wniosku spółki jednoznacznie wynika, iż wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Zauważyć także należy, że rozpoznając taki wniosek Sąd winien działać ze szczególną rozwagą, aby – z jednej strony –nie pozbawiać strony prawa do sądu, z drugiej zaś nie narazić budżetu państwa na bezzasadne pozbawienie należnych wpływów. Ze złożonego przez spółkę oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł a kapitał własny [...] zł, co z pewnością można uznać za znaczne kwoty, pozwalające na poniesienie kosztów sądowych w kwocie [...] zł. Za rok 2009 spółka osiągnęła zysk w kwocie [...] zł, a stan środków na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosi [...] zł. Spółka posiada należności długoterminowe i krótkoterminowe w znacznej wysokości. Faktem jest, że są one przedmiotem zajęcia przez Komornika Sądowego, ale – jak wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 1 lutego 2008 r., dokonanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym K. w sprawie [...] – kwota dochodzonych wierzytelności wynosi [...] zł oraz odsetki i koszty postępowania egzekucyjnego, podczas gdy należności długo – i krótkoterminowe wynoszą łącznie [...] zł, a więc przekraczają kwotę zobowiązań określoną przez skarżącego w oświadczeniu o majątku i dochodach na sumę [...] zł. W ocenie Sądu również stan środków na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, określony na kwotę [...] zł był wystarczający do wniesienia opłaty sądowej, ustalonej na [...] zł . Podkreślić trzeba, iż Sąd uwzględnił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt: I FZ 66/09, że dla oceny istnienia przesłanki do udzielenia prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale także na moment jego rozpoznania. Natomiast z dołączonego do sprzeciwu wyciągu bankowego wynika, że po dniu doręczenia postanowienia referendarza sądowego dot. przyznania prawa pomocy, a w szczególności w okresie od 30 sierpnia do 2 września na rachunku bankowym spółki były kwoty wynoszące ponad [...] zł, a więc wystarczające do pokrycia kosztów sądowych, od których skarżąca nie została zwolniona. Biorąc pod uwagę wyżej wskazane okoliczności faktyczne i przytoczone przepisy prawa w ocenie Sądu skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, tym niemniej pokrycie tych kosztów przez skarżącą do kwoty [...] zł pozostaje w granicach jej możliwości płatniczych i jest uzasadnione z uwagi na ogólną zasadę ponoszenia przez strony kosztów sądowych. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.