III SA/Gl 1530/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wnioskiem z [...] r. skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego motywach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką i dwójką dzieci (7 i 9 lat). Ponieważ emerytura matki wynosi 807,00 zł netto pomaga jej finansowo. Kupuje opał, leki, wykonuje też prace remontowe, albowiem dom, w którym zamieszkują wymagał doprowadzenia bieżącej wody do łazienki, której dotychczas nie posiadali. Wprawdzie z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochody rzędu 2.000,00 zł netto, niemniej jednak zalega z alimentami na kwotę ok. [...] zł (vide: dołączone do wniosku zaświadczenie komornika z dnia [...] r.). Ponadto prowadzone jest wobec jego osoby postępowanie egzekucyjne z tytułu nałożonych kar pieniężnych, choć wartość zajętych automatów oszacował na [...] zł do [...] zł. Dodatkowo wyjaśniono, że skarżący nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, albowiem odbywa karę pozbawienia wolności w formie dozoru elektronicznego, co oznacza, że poza miejscem zamieszkania może przebywać jedynie w godz. od 600 do 1700. A zatem jego możliwości finansowe są ograniczone. Jak bowiem wynika z załączonego do wniosku zeznania podatkowego w roku 2014 prowadzona przez niego firma poniosła stratę rzędu [...] zł. W piśmie pełnomocnika z dnia [...] r. podniesiono, że sytuacja skarżącego po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uległa zmianie, albowiem od[...] r. podmiot gospodarczy [...] nie istnieje, został wykreślony z CEIDG (vide: dołączone do pisma dokumenty źródłowe). Ponadto wnioskodawca zobowiązany jest do płacenia alimentów tylko na jedno dziecko, a to na swoją córkę N., która zamieszkuje wraz z matką, wobec uchylenia obowiązku alimentacyjnego w stosunku do dotychczas uznawanego za syna M. Postępowanie w sprawie posiadania zaległości alimentacyjnych prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. pod sygn. [...] i [...] (vide: pisma z [...] r.). Według oświadczenia skarżącego nie pozostaje on w związku małżeńskim. Jest kawalerem. Żadnych rachunków bankowych nie posiada. Konta w Banku "A" zamknął w 2013 r. (vide: pismo z dnia [...] r. wystawione w tym przedmiocie). Natomiast z wyciągu z Banku "B" ustalono, że emerytura matki skarżącego wynosi 840,66 zł. Z kwoty tej spłaca ona raty zaciągniętego w [...] kredytu, które ustalono na poziomie 182,86 zł. Według wyjaśnień podanych w piśmie z dnia [...] r. nieruchomość, w której skarżący zamieszkuje razem z matką ma nieuregulowany stan prawny. Z tytułu jej utrzymania ponoszą następujące wydatki: abonament RTV (49,90 zł), woda (50,46 zł), wywóz śmieci (7,00 zł), podatek od nieruchomości (35,00 zł – opłata roczna), opał (2.000,00 zł – wydatek roczny), bieżące naprawy (od 100,00 zł do 200,00 zł), raty kredytu zaciągniętego w Bank "C" S.A. (293,30 zł). Dodatkowo do akt sprawy nadesłano zaświadczenie wystawione przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, z którego ustalono, że na dzień [...] r. zadłużenie skarżącego względem funduszu alimentacyjnego wynosiło [...] zł. Natomiast on sam od [...] r. został zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, dla którego brak jest propozycji odpowiedniego zatrudnienia oraz możliwości przekwalifikowania (vide: zaświadczenie z dnia [...] r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Skarżący zlikwidował bowiem prowadzoną działalność gospodarczą. Nie posiada aktualnie żadnych źródeł utrzymania. A ponieważ jest osobą odbywającą karę pozbawienia wolności w formie dozoru elektronicznego, posiada ograniczone możliwości zdobycia środków koniecznych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Tym bardziej, że od [...] r. został zarejestrowany w PUP jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, dla którego brak jest propozycji odpowiedniego zatrudnienia oraz możliwości przekwalifikowania. Wprawdzie wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką, niemniej jednak jej emerytura wynosi 840,66 zł. Mając zatem na uwadze ponoszone w związku z koniecznym utrzymaniem wydatki, a nadto ilość zainicjowanych przez skarżącego w tut. Sądzie spraw przyjąć należało, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.