III SA/Gl 1548/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wyjaśniła, że jedynym źródłem jej utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha wynoszący [...] zł miesięcznie. Ponadto poza domem o pow. [...] m2 innych składników majątku nie posiada. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów pozwalających na ustalenie wysokości miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych pod wskazanym w rubryce nr 2.1 adresem zamieszkania; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych wydatków związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego, w tym uiszczanych opłat na KRUS; - nadesłanie wystawionego przez właściwy organ gminy zaświadczenia wskazującego na dochodowość roczną prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz jego wielkość w hektarach przeliczeniowych. W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z dnia [...] r. poinformowała, że koszty związane z wydaniem tak dużej ilości dokumentów przewyższają kwotę wpisu, dlatego też na konto tut. Sądu przelała kwotę [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze (vide: art. 255 ustawy p.p.s.a.). To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem skarżąca sama zrezygnowała z wykonania wezwania z dnia 17 września 2013 r. pozbawiając rozpoznającego sprawę możliwości zweryfikowania składanego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, które okazało się niepełne. Nie pozwalało bowiem na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Powyższe nie zawierało wszakże żadnych informacji o stanie cywilnym wnioskodawcy, osobach, które pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, a nadto w żaden sposób nie wskazywało wysokości miesięcznie ponoszonych wydatków, co oznacza, że zestawienie występujących w sprawie kosztów sądowych z dochodami, którymi strona dysponuje oraz obciążeniami jej gospodarstwa domowego nie było możliwe. Brak było również danych odnośnie posiadanego rachunku bankowego, z którego uiszczony został wpis sądowy od skargi. W tej sytuacji przyjąć należało, że podane przez skarżącą okoliczności faktyczne nie były wystarczające do uznania, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A ponieważ w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 211/06 niepubl.). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.