III SA/Gl 1567/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi "A" na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] r. nr [...]. W dniu 12 października 2021 r. Fundacja A w T. (dalej: Fundacja) złożyła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: organ) z dnia [...] r.; znak [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r., znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu należnych składek za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 kwietnia 2021 r. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 17 maja 2021 r. Fundacja złożyła do organu na druku RDZ-B7 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu. Złożyła w nim oświadczenie, że na dzień 31 marca 2021 r. jej przeważającą działalnością wg PKD jest 96.02.Z; przychód z przeważającej działalności uzyskany w miesiącu kwietniu 2021 r. był niższy niż conajmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w miesiącu marcu 2021 r.; w zakresie prowadzonej działalności nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i 46b pkt. 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W dniu [...] r. organ odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu organ powołał treść § 10 ust. 2a pkt. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371 z późn. zm; dalej: rozporządzenie). Natomiast podany przez Fundację we wniosku z dnia 17 maja 2021 r. kod PKD 96.02.Z nie zostało potwierdzony w otrzymanym wykazie z rejestr REGON na dzień 31 marca 2021 r. Wobec tego organ stanął na stanowisku, że nie przysługuje Fundacji prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. W dniu 17 lipca 2021 r. Fundacja złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła w niej, że w związku z zaistniałym lockdownem w miesiącu kwietniu działalność była zamknięta i nie przynosiła dochodów. Na podstawie dokumentu z GUS, który nadał Fundacji numer REGON wraz z liczbą porządkową jednostki lokalnej, wyraźnie ustanowiony jest przeważający rodzaj działalności PKD, którym jest 96.02.Z – Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne. Organ decyzją z dnia [...] r., znak [...] utrzymał swoją decyzję w mocy. Ponownie wskazał, że na dzień 31 marca 2021 r. Fundacja nie miała zgłoszonego kodu PKD uprawniającego do zwolnienia z opłacania składek, podtrzymując tym samym swoje stanowisko co do powodów odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z tą decyzją nie zgodziła się Fundacja i w dniu 12 października 2021 r. złożyła skargę. Zawarła w niej takie same argumenty, jak w piśmie kierowanym do organu pozostając przy swojej ocenie sprawy. Jednocześnie podniosła, że dokonała zgłoszenia do KRS w K. do Rejestru przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Jako przedmiot przeważającej działalności wskazana została działalność oznaczona kodem PKD 96.02.Z Datą wpisu do Rejestru jest 26 września 2017 r. Przeczy to reprezentowanemu przez organ stanowisku, że Fundacja na dzień 31 marca 2021 r. nie miała przeważającego kodu PKD uprawniającego do zwolnienia. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi nie zmieniając swojego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne (por. art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U.2021 poz.2095) - dalej ustawa o COVID-19. Z kolei w przepisie art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 ustawodawca zawarł delegację umożliwiającą Radzie Ministrów, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3, dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. W niniejszej sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371) - dalej rozporządzenie. Na podstawie § 10 ust. 2 pkt. 2a rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, 2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. W rozpatrywanej sprawie Fundacja we wniosku z 17 maja 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek RDZ-B7 za miesiąc kwiecień 2021 r. wskazała, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 96.02.Z. Organ w oparciu o dane zawarte w rejestrze REGON ustalił, że prowadzona przez Fundację na dzień 31 marca 2021 r. działalność gospodarcza ujawniona w KRS w Rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie spełniała wymogu określonego w § 10 ust. 2 pkt. 2a rozporządzenia kodu PKD. Spór w sprawie dotyczy tego, czy organ, rozpoznając wniosek Fundacji powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD do wpisu w rejestrze REGON, dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej, czy też przyjąć kod PKD odpowiadający rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej przez skarżącą, uwidoczniony w jej wpisie w Rejestrze przedsiębiorców KRS a nie w Rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS. W ocenie Sądu wydanie wobec Fundacji decyzji odmownej, było co najmniej przedwczesne. Swoje stanowisko Sąd opiera na zebranym w sprawie materiale dowodowym w aktach administracyjnych. Wynika z nich, że organ wydając decyzję odmowną z dnia 6 lipca 2021 r. oparł się na wyłącznie na odpisie z rejestru REGON. Nie dysponował odpisem z KRS Fundacji w zakresie odpowiadającym danym z Rejestru przedsiębiorców. Wynika z niego jednoznacznie, że przedmiotem przeważającej działalności Fundacji jest fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne oznaczone kodem PKD 96.02.Z., a więc takim samym kodem jaki został wskazany we wniosku RDZ-B7. Organ nie uzasadnił dlaczego odmówił uznania informacji zawartych w Rejestrze przedsiębiorców w przedmiotowym rozstrzygnięciu. W tym miejscu należy dodatkowo zauważyć, że z brzmienia przepisów ustawy COVID-19 jak i przepisów wykonawczych wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie budzi wątpliwości, że strona skarżąca w ramach Fundacji prowadziła również działalność gospodarczą o kodzie PKD, który uprawniał ją do uzyskania zwolnienia od opłacania składek. W związku z powyższym wypada zauważyć, że w świetle art. 5 ust. 5 zdanie pierwszej ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2167), fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów. Z art. 50 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 112 ze zm.) wynika z kolei, że jeżeli podmiot wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1, tj. do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, podejmuje działalność gospodarczą, podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców, z wyjątkiem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (por. także art. 36 pkt 13 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1-2 ww. ustawy). Z przywołanych regulacji wynika, że fundacja może, jak w niniejszej sprawie, prowadzić działalność gospodarczą (z pewnymi ograniczeniami – por. art. 5 ust. 5 zdanie drugie ustawy o fundacjach) i wówczas staje się przedsiębiorcą, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Tymczasem przesłankę zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r., stosownie do § 10 ust. 2 pkt. 2a rozporządzenia stanowi w szczególności, by płatnik składek prowadził, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności określonymi kodami wymienionymi w tym przepisie (m.in. kodem 96.02.Z). Oznacza to, że jeżeli fundacja, jako płatnik składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 poz.423 ze zm.)- dalej: ustawa systemowa, prowadziła działalność gospodarczą i był to przeważający rodzaj działalności uprawniający do zwolnienia, to okoliczność ta nie może zostać pominięta przy ocenie wniosku o wsparcie złożonego w ww. zakresie. Rozporządzenie nakazuje bowiem badać rodzaj przeważającej działalności płatnika tj. działalności gospodarczej, która doznała ograniczeń. Na mocy art. 123 ustawy systemowej w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Również na gruncie art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U.2021 poz.735 ze zm.; dalej: k.p.a.) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na regulację art. 7 k.p.a., która zobowiązuje organy administracji publicznej, aby w toku postępowania stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizacji wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych (wyrok NSA z 19 maja 2021 r., III OSK 420/21, LEX nr 3180675). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych (wyrok NSA z 19 maja 2021 r., I OSK 251/21, LEX nr 3206275). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego – o czym stanowi art. 80 k.p.a. - organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Elementy składowe decyzji administracyjnej wyznaczone zostały w art. 107 k.p.a. Decyzja ma zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a). Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska (wyrok WSA w Gdańsku z 14 września 2021 r., I SA/Gd 434/21, LEX nr 3244209). W szczególności decyzje niekorzystne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok WSA w Poznaniu z 26 sierpnia 2021 r., II SA/Po 916/20, LEX nr 3216205). Jak wynika z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Według ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska, z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym (wyrok WSA w Krakowie z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Kr 773/21, LEX nr 3210194). Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. W decyzji z dnia [...] r. organ podtrzymując swoje stanowisko w sprawie przywołał wcześniej zastosowane uzasadnienie, nie wyjaśnił, dlaczego jest dla niego wiążący jest wpis skarżącej w Rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS a nie w Rejestrze przedsiębiorców KRS. W kontekście przywołanych wyżej przepisów procesowych Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zgromadzony materiał dowodowy (znajdujący się w aktach) jak i uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji wydanej w kontrolowanej sprawie narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Fundacji organy będą zobowiązane uwzględnić stanowisko przedstawione w niniejszym wyroku i wydać rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom wyznaczonym art. 107 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.