III SA/Gl 1600/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-11-30
Skład orzekający: Henryk Wach, Mirosław Kupiec, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu wznowionym na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, brak doręczenia decyzji ostatecznej stronie, która nie odebrała korespondencji wysłanej na wskazany przez siebie adres, stanowi podstawę do uchylenia tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, jeśli strona nie odebrała korespondencji wysłanej na wskazany przez siebie adres, a następnie nie odebrała jej mimo dwukrotnego zawiadomienia, co skutkuje fikcją prawną doręczenia. W takiej sytuacji uznaje się, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co wyklucza możliwość wznowienia postępowania z tej przyczyny.Stan faktyczny
Skarżący zgłosił samochód jako mienie osobiste przywożone przy zmianie miejsca zamieszkania. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził niedopełnienie warunków do zwolnienia z należności celnych, co skutkowało powstaniem długu celnego. Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania, zarzucając brak udziału w postępowaniu z powodu niedoręczenia decyzji. Dyrektor Izby Celnej wznowił postępowanie, ale odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Skarżący zaskarżył tę decyzję do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi L. T. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych (odmowy uchylenia decyzji ostatecznej) oddala skargę.
L.T.J. zgłosił w Oddziale Celnym w C. do procedury dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki [...] jako mienie osobiste przywożone przez osobę fizyczną, przenoszącą swoje miejsce stałego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w ewidencji zgłoszeń celnych pod nr [...].
Naczelnik Urzędu Celnego w B. wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...], którą stwierdził niedopełnienie warunków wymaganych do zwolnienia samochodu z należności celnych przywozowych, co spowodowało powstanie długu celnego na podstawie art. 204 ust. 1 lit. b ust. 2 i 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.
Skarżący wniósł odwołanie od wymienionej powyżej decyzji z dnia [...]r. do Dyrektora Izby Celnej w K.
Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zmianami) - dalej OP.
L.T.J., reprezentowany przez radcę prawnego M.P., zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...]r. Jako przesłankę wznowienia postępowania pełnomocnik Strony wskazał art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu
Postanowieniem z dnia [...]r., Dyrektor Izby Celnej w K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wymienioną wyżej decyzją, a [...]r. wydał decyzję, którą odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] r.
W odwołaniu od decyzji z dnia [...]r. odwołujący zarzucił organom :
1. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 51 w zw. z art. 73 ust 1 prawa celnego oraz art. 78 ust 2 i 3 i art. 204 ust. 1 lit. b ust. 2 i 3 rozporządzenia "Rady" nr 2913/92,
2. błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie, że nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania Skarżącego z USA do Wspólnoty.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję z [...]r.
Dyrektor Izby Celnej w K. wydając decyzję stwierdził, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Dalej wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową wymienioną w przepisach prawa procesowego art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w których enumeratywnie wymienione zostały podstawy wznowienia postępowania. Organ podkreślił, iż w instytucji wznowienia postępowania należy odróżnić dwa etapy procedury. Przepis art. 243 Ordynacji podatkowej stanowi o postępowaniu wznowieniowym, czyli takim, które ma doprowadzić dopiero do właściwego postępowanie w sprawie, która ewentualnie zostanie wznowiona. Organ zauważył, iż szczególnego podkreślenia wymaga to, iż postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania, nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest szerszy niż organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania (np. w postępowaniu wznowieniowym). O ile w postępowaniu instancyjnym odwołanie daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem, o tyle w postępowaniu wznowionym organ je prowadzący może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną. Instytucja wznowienia postępowania nie jest zatem środkiem, za pomocą, którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości.
Zwrócono również uwagę, iż w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe może być poświęcone jedynie zbadaniu i ocenie, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki do wznowienia, określone w art. 240 O.p. Przedmiotem takiego postępowania nie może być zatem powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę stałości decyzji (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2003 r., III SA 2809/01, Biuletyn Skarbowy 2003, nr 6, s. 27).
W konsekwencji powyższych rozważań organ stwierdził, iż zarzuty i argumenty merytoryczne strony kierowane pod adresem przedmiotowej decyzji, jak i samego postępowania dotyczące m.in. zasadności weryfikacji zgłoszenia celnego, czy też przeniesienia centrum interesów życiowych Strony z USA do Wspólnoty, nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu wznowieniowym.
Dalej organ przywołując art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, w myśl którego "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu" stwierdził, iż dla zaistnienia tej przesłanki muszą wystąpić dwie okoliczności jednocześnie: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu. Podkreślono, iż brak udziału strony w postępowaniu ma charakter obiektywny po stronie organu i subiektywny, w odniesieniu do strony. Brak udziału strony jako przesłanka wznowienia postępowania nie może wynikać z własnej winy strony. A zatem brak winy strony może wynikać z okoliczności obiektywnych, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu na skutek okoliczności od niej niezależnych, a organ podatkowy nie zapewnił udziału strony w postępowaniu po ustaniu tych okoliczności, jak i w przypadku gdy strona nie została dopuszczona do uczestniczenia w postępowaniu.
Dalej organ zauważył, iż postępowanie odwoławcze co do zasady jest inicjowane przez Stronę. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia [...]r., L.T.J., zam. w G. przy ul. [...], działając osobiście tj. bez udziału pełnomocnika, złożył odwołanie od wymienionej wyżej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. Zarówno w nagłówku odwołania, jak i na kopercie odwołujący wskazał jako swój adres: G. ul. [...]. Organ zauważył, iż z akt sprawy wynika, iż jest to adres, pod którym Strona jest zameldowana. Jednocześnie organ podniósł, iż Dyrektorowi Izby Celnej w K. nie został wskazany przez Stronę, żaden inny adres, pod który organ miałby kierować korespondencję. W konsekwencji prawidłowym było kierowanie przez Dyrektora Izby Celnej w K. wszelkiej korespondencji, w tym również i decyzji z dnia [...]r., na adres wskazany przez Stronę w odwołaniu. Tym sposobem działano bowiem zgodnie z wolą i dyspozycją Strony tegoż postępowania, w konsekwencji zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie można uznać, by takim działaniem, w jakikolwiek sposób ograniczono Stronie możliwość udziału w postępowaniu.
Podniesiono także, iż korespondencja organu odwoławczego doręczana była pod wskazany adres w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Stanowi on iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę; pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( § 2).
W ocenie organu nieobecność adresata w mieszkaniu, a zatem niemożność osobistego doręczenia pisma, jest wystarczającą przesłanką do zastosowania trybu określonego w art. 150 O. p. Artykuł 150 § 2 O. p. wprowadza bowiem fikcję prawną doręczenia. W konsekwencji, zdaniem organu, nie ma możliwości obalenia skutku doręczenia płynącego z treści tego przepisu. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż adresat korespondencji może podważyć nie tyle skutek doręczenia, co wykazać, że przepis ten w ogóle nie mógł być zastosowany albo też został zastosowany wadliwie. Jednak to w niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie miało miejsca.
Organ stwierdził jednocześnie, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika, zawartym we wniosku o wznowienie postępowania, znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia [...]r., nie rozciągało się także na postępowanie odwoławcze. Zgodnie bowiem z jego treścią radca prawny M.P. umocowany był do reprezentowania Strony "we wszystkich sprawach przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B.". Biorąc zatem pod uwagę, że organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu celnego jest dyrektor izby celnej, nie jest uprawnionym twierdzenie, iż pełnomocnictwo to rozciągało się na postępowanie odwoławcze. Dopiero do wniosku z dnia [...]r. o wznowienie postępowania, pełnomocnik L.T.J. dołączył pełnomocnictwo z dnia [...]r., w którym jako organ wskazany został Dyrektor Izby Celnej w K.
Reasumując organ stwierdził na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, iż nie można stwierdzić występowania przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, a tym samym brak jest podstaw do uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] roku, Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. nr [...]. Strona bowiem miała możliwość wskazania w odwołaniu adresu dla doręczeń. Skoro tego nie uczyniła, a jednocześnie nie odbierała korespondencji pod wskazanym przez siebie - w odwołaniu - adresem zameldowania, to uznać należy, że z własnej winy pozbawiła się możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Organ celny nie miał zaś obowiązku, poszukiwania innego adresu, pod którym mógłby skutecznie doręczyć korespondencję kierowaną do Strony, skoro w tym zakresie Strona wydała jasne dyspozycje, wskazując swój adres zameldowania w G. przy ul. [...].
W skardze pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie prawa materialnego art. 245 § 1 pkt 2 O. p. w związku z art. 240 §1 pkt 4 O. p. poprzez błędne zastosowanie, art. 245 § 1 pkt 2 O. p. oraz przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 240 §1 pkt 4 O. p. , które uzasadniałyby wznowienie postępowania; naruszenie prawa procesowego art. 145 § 2 O.p. poprzez brak doręczeń do rąk pełnomocnika Skarżącego w postępowaniu odwoławczym i naruszenie art. 136 O.p. poprzez odmowę uznania statusu pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym, wskutek błędnej wykładni treści dokumentu pełnomocnictwa.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż Skarżący nie został powiadomiony o wyniku postępowania odwoławczego, wszczętego odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r., ponieważ pisma w sprawie (włącznie z decyzją) doręczane były jedynie na adres zameldowania, nie zaś na adres korespondencyjny, ani na adres ustanowionego podczas postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. pełnomocnika. Uniemożliwiono mu tym samym obronę jego interesów i dowodzenie jego racji, oraz zaprezentowanych przez niego twierdzeń. Pełnomocnik zaznaczył również, iż osobiste wysłanie odwołania przez Skarżącego, bez udziału pełnomocnika, w żadnym wypadku nie może być traktowane jako akt równoznaczny z odwołaniem pełnomocnictwa, co oznacza, że pełnomocnictwo udzielone podczas postępowania przed organem pierwszej instancji było skuteczne także przed organem drugiej instancji i to na ten adres powinny być doręczane pisma.
W dalszej części skargi pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzuty mające wykazać, iż L.T.J. przeniósł swoje centrum interesów życiowych na terytorium RP ze Stanów Zjednoczonych, a zatem działania organów celnych skutkujące wydaniem decyzji stwierdzającej powstanie długu celnego w związku z niedopełnieniem warunków wymaganych do zwolnienia samochodu z należności celnych przywozowych były całkowicie bezzasadne.
W odniesieniu do zarzutów skargowych Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził, iż są one niezasadne. Wskazał przy tym, iż postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania, nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. W związku z powyższym zarzuty i argumenty merytoryczne zawarte we wniosku o wznowienie postępowania oraz powtórzone w skardze nie mogły być przedmiotem analizy w postępowaniu wznowieniowym. W odniesieniu do zarzutu będącego przesłanką do wznowienia postępowania organ podniósł, iż Skarżący podał, zarówno w odwołaniu jak i na kopercie, w której odwołanie zostało wysłane, jako swój adres: G. ul. [...], przy czym z akt sprawy wynika również, iż jest to adres, pod którym Strona jest zameldowana. Wobec tego Dyrektor Izby Celnej w K., kierując wszelką korespondencję, w tym również decyzję z dnia [...]r, kończącą postępowanie odwoławcze, na adres podany przez Stronę w odwołaniu, działał zgodnie z wolą i dyspozycją L.T.J. Dlatego wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie można uznać, że takim działaniem, w jakikolwiek sposób ograniczono lub uniemożliwiono Stronie możliwość udziału w postępowaniu. Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził także, iż nie można również zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika, że pełnomocnictwo udzielone podczas postępowania przed organem pierwszej instancji, tj. Naczelnikiem Urzędu Celnego w B., było skuteczne także przed organem II instancji i na adres pełnomocnika powinny być doręczane pisma, Zgodnie bowiem z treścią pełnomocnictwa z [...]r., udzielonego podczas postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w B., radca prawny M.P. umocowany był do reprezentowania Strony "we wszelkich sprawach przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B.". Dlatego zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. pełnomocnictwo nie obejmowało postępowania odwoławczego. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. zakres umocowania pełnomocnika do działania wyznacza treść pełnomocnictwa. Skarżący korzystając z autonomii w określaniu tego jakie sprawy powierza pełnomocnikowi, a jakie nie, wyraźnie określił ramy pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu M.P., upoważniając go wyłącznie do reprezentowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. Strona fakt udzielenia pełnomocnictwa jedynie w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji potwierdziła składając osobiście (bez udziału pełnomocnika), odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K. od decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. W złożonym przez siebie odwołaniu L.T.J. wskazał jednocześnie jako swój adres: G., ul. [...] i pod taki właśnie adres doręczana była korespondencja prowadzona w postępowaniu odwoławczym.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 240 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, a tym samym brak było podstaw do uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...]. Strona bowiem miała możliwość, wskazania w odwołaniu adresu dla doręczeń. Skoro tego nie uczyniła, a jednocześnie nie odbierała korespondencji pod wskazanym przez siebie w odwołaniu adresem, to uznać należy, że z własnej winy pozbawiła się możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto Dyrektor Izby Celnej w K. nie miał również podstaw do uznania, iż pełnomocnictwo z dnia [...]r., udzielone w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celnego w B., udzielone radcy prawnemu M.P., obejmowało także postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności działań organów podatkowych według ww. zasad, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż sporna decyzja odpowiada prawu .
Na wstępie należy zwrócić uwagę na treść art. 128 Ordynacji podatkowej, w której została sformułowana zasada trwałości decyzji. Wskazuje ona, iż w przypadku rozstrzygnięć, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, stają się one ostateczne. Nie oznacza to jednak, że są one niewzruszalne. Ustawodawca dopuszcza bowiem możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie można dokonać wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych, wśród których rozróżnia się między innymi wznowienie postępowania uregulowane w art. 240 Ordynacji podatkowej. Jego celem jest stworzenie możliwości prawnej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa. Do jednej z kwalifikowanych wad dających podstawę do wznowienia postępowania zaliczamy przesłankę, na którą powołał się Skarżący, sformułowaną w § 1 pkt 4 tego przepisu, tj. "gdy strona, nie z własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu". Wznowienie postępowania z tej przyczyny na podstawie art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej następuje tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.
Aby można było mówić o jej spełnieniu, muszą de facto wystąpić jednocześnie dwa warunki: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż udział strony w każdym stadium postępowania dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i udział strony w czynnościach w których przewiduje ordynacja podatkowa. Zostaje ona spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu podatkowym, jak i jedynie w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy - sformułowany jako – " nie z własnej winy"- ma miejsce między innymi wówczas, gdy organ podatkowy nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190 O. p.), o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192 O .p.), czy też z całokształtem zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej) (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1998 r., SA/Rz 282/99, niepubl.).
Brak udziału strony w postępowaniu ma więc charakter obiektywny po stronie organu i subiektywny, gdy chodzi o stronę. Nie mają znaczenia przyczyny, które powodują, że organ podatkowy nie zapewnił udziału strony w postępowaniu.
Zatem brak udziału strony w postępowaniu oznacza nieuczestniczenie strony w jakimkolwiek stadium tego postępowania lub w jakiejkolwiek czynności postępowania. Przepis nie uzależnia wznowienia postępowania od charakteru fazy czy czynności postępowania, np. mającej istotne znaczenie dla sprawy.
Dalej zauważyć trzeba, iż w sprawie nie jest sporne, iż strona wniosła w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji podanie o wznowienie postępowania z przyczyny wynikającej z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.
Wskazać trzeba również, iż Strona działając przez pełnomocnika przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej z [...]r. nr [...] w trybie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej upatruje zarówno w okoliczności braku powiadomienia jej o poszczególnych czynnościach procesowych podejmowanych w toku postępowania odwoławczego przez organ odwoławczy zainicjowanego osobistym odwołaniem strony skarżącej od decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r, nr [...], jak i braku doręczenia tej decyzji ostatecznej wydanej w tymże postępowaniu. Wskazuje przy tym, iż pisma w sprawie kierowane były na adres zameldowania strony to jest G., [...], miast na adres korespondencyjny lub adres pełnomocnika. Podkreśla przy tym, iż w sprawie udzielone zostało pełnomocnictwo, które rozciągało się także na postępowanie odwoławcze , zaś złożenie odwołania w imieniu własnym nie mogło być traktowane jako czynność skutkująca wygaśnięciem pełnomocnictwa. W konsekwencji to pozbawiło stronę prawa do obrony jej interesów w postępowaniu administracyjnym. Wskazując na powyższe strona podniosła jednocześnie, iż termin z art. 241 § 2 ust. 1 O. p. jest zachowany, gdyż wnioskodawca powziął wiadomość o zakończeniu postępowania odwoławczego dopiero po otrzymaniu decyzji stwierdzających powstanie obowiązku podatkowego z tytułu w zakresie podatku VAT i obowiązku podatkowego z tytułu importu wyrobu akcyzowego dotyczącego zgłoszenia celnego [...].
Organ nie podzielił zasadności powyższych twierdzeń co do zaistnienia w sprawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O. p stwierdzając, iż "pełnomocnictwo z dnia [...]r., nie rozciągało się na postępowanie odwoławcze", albowiem zgodnie z jego treścią radca prawny M.P. umocowany był do reprezentowania Strony "we wszystkich sprawach przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B.", który to organ nie jest organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu celnego.
Organ stoi ponadto na stanowisku w zakresie skutecznego złożenia odwołania przez L.T.J. W tym względzie wskazuje, iż pismem z dnia [...]r., L.T.J., zam. w G. przy ul. [...], działając osobiście tj. bez udziału pełnomocnika, złożył odwołanie od wymienionej wyżej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. wskazując zarówno w nagłówku odwołania, jak i na kopercie swój adres to jest: G. ul. [...]. Podkreśla, przy tym, iż Dyrektorowi Izby Celnej w K. Strona nie wskazała żadnego innego adresu, pod który to organ miałby kierować korespondencję. W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego, gdy Dyrektor Izby Celnej w K. kierował wszelką korespondencję, w tym również i decyzję z dnia [...]r., na adres wskazany przez Stronę w odwołaniu, działał zgodnie z jej wolą, co tym samym powoduje, iż nie można uznać, by takim działaniem, w jakikolwiek sposób ograniczono, czy uniemożliwiono Stronie możliwość udziału w postępowaniu, zatem by zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 O. p. mogąca uzasadniać uchylenie decyzji ostatecznej z [...] r. nr [...].
Skład orzekając w sprawie podziela stanowisko organu, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 O. p. mogąca uzasadniać uchylenie decyzji ostatecznej z [...] r. nr [...].
Zdaniem Sądu po analizie stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego w aktach sprawy wynika, że nie wystąpiły niezbędne, przewidziane prawem w tej sytuacji okoliczności: braku udziału strony w postępowaniu oraz braku zawinienia strony w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu warunkujące spełnienie przesłanki z art. 240 § 1 ust.1 pkt 4 O. p.
Na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 136 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (§ 2). Z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu i przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W pełnomocnictwie należy wskazać, czy obejmuje ono wszelkie czynności procesowe, czy też tylko niektóre z nich, a ponadto określić, czy dotyczy całego postępowania, czy też tylko określonego etapu. Jeżeli organ podatkowy ma określone wątpliwości dotyczące treści pełnomocnictwa, winien je wyjaśnić z udziałem strony i pełnomocnika (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 641/97, niepubl.). Nie można dowolnie interpretować zapisu pełnomocnictwa. Trzeba pamiętać, że to od mocodawcy zależy treść udzielonego pełnomocnictwa (w tym jego zakres).
Pełnomocnictwem z dnia [...]r. L.T.J. udzielił pełnomocnictwa Radcy prawnemu M.P. "do samodzielnego reprezentowania Mocodawcy przez Pełnomocnika we wszelkich sprawach przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B.". Pełnomocnictwo to oznaczało zatem prawo do prowadzenia w zastępstwie L.T.J. jego spraw, reprezentowania go i występowania w imieniu mocodawcy przez Radcę prawnego M.P., lecz pełnomocnictwo to dotyczyło jedynie spraw, w których właściwym był Naczelnik Urzędu Celnego w B. W tym zaś zakresie Naczelnik Urzędu Celnego w B. nie był właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji przez niego wydanej. W konsekwencji zatem ustanowienia wskazanego wyżej pełnomocnika, od daty powiadomienia o tym fakcie tegoż organu, obowiązkiem organu celnego I instancji było zawiadomienie pełnomocnika o wszystkich czynnościach organu jakie były dokonywane przez ten organ w toku postępowania wszczętego postanowieniem z [...]r. łącznie z doręczeniem decyzji jaka została wydana w wyniku postępowania przeprowadzonego przez ten organ w dniu [...]r. o nr [...]. Dodać należy, iż w/w decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu [...]r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru zawartego w aktach. W dniu [...]r. (vide karta 118 akt adm.) - data stempla pocztowego L. T.J., zachowując ustawowy termin do wniesienia odwołania od wymienionej decyzji z [...]r. o nr [...] wniósł osobiście sporządzone odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K., w którym jednoznacznie wskazał adres G., ul [...] jako swój adres korespondencyjny. W ocenie Sądu wskazanie tegoż adresu w odwołaniu, obligowało organ do kierowania wszelkiej korespondencji na adres G., ul [...], i tak organ celny II instancji postąpił doręczając na wskazany adres wszelką korespondencję kierowaną do strony. Tym samym nie można podzielić trafności zarzutu skarżącego, iż gdy strona w sposób jednoznaczny wskazała adres korespondencyjny (G., ul [...]), na który to adres korespondencję kierowano by w jakikolwiek sposób naruszono prawo strony do udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem celnym II instancji.
Zauważyć dalej należy, iż słusznie organ celny II instancji przyjął, iż w sprawie miała miejsce fikcja prawna doręczenia wszelkiej korespondencji wystosowanej do L.T.J. na adres G., ul [...] w trybie art. 150 § 1 O. p. Zgodnie z tą regulacją w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, taka zaś okoliczność miała miejsce w sprawie, gdyż L.T.J. był nieobecny w mieszkaniu położonym w G., ul [...],
1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę;
2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.
Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a).
Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( § 2).
Skoro L.T.J. nie był w mieszkaniu i nie było możliwości osobistego doręczenia pism kierowanych przez organ celny II instancji uzasadnionym było przyjęcie, iż po przechowywaniu pism przez 14 dni w placówce pocztowej w G., o których to faktach 2 krotnie zawiadamiano adresata pozostawiając informację w tym zakresie w oddawczej skrzynce pocztowej (vide k:124,127,131,133,139 - koperty z korespondencją kierowaną do strony wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru) uznać należy, iż nastąpiło prawne doręczenie korespondencji w trybie wynikającym z art. 150 O. p.
W konsekwencji skoro strona nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy, zatem nie zaistniała przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Tym samym prawidłową jest decyzja organu odwoławczego wydana w trybie art. 245 § 1 pkt 2 O.p odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej z [...]r.
Skład orzekający nie podziela zarzutu naruszenia art. 136 Ordynacji podatkowej w sprawie poprzez błędną wykładnię treści pełnomocnictwa w sytuacji, gdy jak wyżej nadmieniono udzielone pełnomocnictwo z [...]r. nie upoważniało w ocenie Sądu pełnomocnika do złożenia odwołania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. Nr [...] wydaną w przedmiocie określenia kwoty długu celnego w wysokości [...] zł związanego ze zgłoszeniem celnym o nr [...] z [...]r. Pełnomocnictwo to stanowiło umocowanie do działania przez Radcę prawnego M.P. w imieniu L.T.J., ale jedynie w sprawach przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. W konsekwencji tak udzielone pełnomocnictwo nie umocowywało do działania pełnomocnika Radcy prawnego M.P. w postępowaniu odwoławczym w imieniu L.T.J.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznając skargę za niezasadną oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło