III SA/Gl 1627/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w restrukturyzacji w Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2017 r. "A" sp. z o.o. w restrukturyzacji w Z., pismem z dnia [...] r. złożyła skargę na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] ldz. [...], w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Postanowieniem z 26 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 12 kwietnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie 22 sierpnia 2017r. wyroku, strona skarżąca zawarła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza strona skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika nadesłała Formularz PPPr z plikiem dokumentów. Na druku urzędowego formularza PPPr, strona stwierdziła w uzasadnieniu wniosku, że począwszy od 2015 r., spółka znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej. Spowodowane to jest klęską ekologiczną, żywiołową oraz pożarem, który miał miejsce w gospodarstwie skarżącej. Aktualnie wobec skarżącej spółki toczy się postępowanie sanacyjne (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt[...]). Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie 200.000 zł. Spółka oświadczyła, że za 2016 r. poniosła stratę w kwocie (-) 98.047.423,68 zł. Natomiast strata na dzień 30 września 2017 r. wynosi (-) 18.208.831,91 zł. Spółka dołączyła do wniosku szereg dokumentów i materiałów źródłowych: spis wierzytelności; bilans sporządzony na dzień 30 września 2017 r. oraz rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 30 września 2017 r.; listę rachunków bankowych posiadanych przez spółkę (spółka posiada rachunki bankowe w ośmiu bankach) oraz wyciągi z jednego rachunku bieżącego prowadzonego w "A" oraz z dwóch rachunków bieżących prowadzonych w "B" w M. (wyciągi te obrazują operacje dokonywane na rachunkach bankowych od [...] r. do połowy [...] r.). Do akt nadesłano również listę obrazującą wpłaty gotówkowe do kasy skarżącej spółki. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że materiały do akt zostały nadesłane wybiórczo a z nadesłanej dokumentacji wynika, że strona skarżąca jest w stanie wygospodarować kwotę 600 zł celem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W zakreślonym terminie strona skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła sprzeciw, żądając zmiany zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała jedynie, że uważa że spełniła przesłanki do zwolnienia jej w całości od kosztów sądowych na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów oraz z uwagi na otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr", które może zostać uzupełnione w trybie art. 255 P.p.s.a. o dokumentację źródłową. Przystępując do rozpoznania wniosku, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w toku postępowania prawomocnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. odmówiono skarżącej spółce zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że kolejny wniosek o prawo pomocy należało rozpoznawać w aspekcie unormowania zawartego w art. 165 P.p.s.a., tj. w aspekcie zmiany (de facto pogorszenia się) sytuacji majątkowej skarżącej spółki w stosunku do jej stanu majątkowego z kwietnia 2017 r., kiedy to ostatni raz rozpoznano jej kondycję finansową. Jak wynika bowiem z treści powołanego artykułu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie (w tym również postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje jednak sądu (referendarza sądowego) do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu (referendarza sądowego) jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności skutkujące pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14). Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a stanowisko referendarza w zakresie przyjętych podstaw odmowy przyznania prawa pomocy było prawidłowe i uzasadnione. Od czasu wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy nie doszło bowiem do zmiany okoliczności sprawy, które uzasadniałyby przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie określonym we wniosku. Sąd nie dopatrzył się również w złożonym sprzeciwie jakichkolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia, poza gołosłownym stwierdzeniem, że strona skarżąca wykazała na podstawie przedstawionych dowodów z dokumentów, iż ze względu na trudną sytuację finansową spółki, czego konsekwencją było otwarcie wobec niej postępowania restrukturyzacyjnego, nie dysponuje dostatecznymi środkami na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że strona skarżąca jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. Zdaniem Sądu referendarz właściwie dokonał analizy przedłożonego materiału i słusznie uznał, że "A" sp. z o.o. w restrukturyzacji w Z. jest w stanie wygospodarować kwotę 600 zł celem opłacenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Z przedłożonej dokumentacji wynika bezsprzecznie, że strona skarżąca pomimo postępowania restrukturyzacyjnego prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Skarżąca spółka obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi kasacyjnej. Po ponownej analizie całokształtu sprawy dotyczącej wnioski skarżącej spółki dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za jego uwzględnieniem, brak jest zatem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.