III SA/Gl 1706/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 20 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (umorzenia postępowania podatkowego) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 10 listopada 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) "A" Spółka z o.o. z siedzibą w Z. (zwana dalej Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii umorzenia postępowania. Dnia [...]r. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł , Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniosła, że sytuacja finansowa Spółki jest bardzo trudna a w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowym w związku z czym nie posiada środków na wpłatę wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącą Spółkę do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy – druk PPPr – w zakresie obejmującym zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że działalność Spółki obejmuje handel, pośrednictwo, obrót paliwami płynnymi i obrót wierzytelnościami. Ponadto wskazała, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe uniemożliwiając dalsze pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodatkowo wszystkie składniki mienia ruchomego i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Obecnie trwa ich licytacja. Wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż . Strona wskazała, iż w wyniku działań organów skarbowych poniesiono znaczne straty finansowe i zwolniono kilkudziesięciu pracowników. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł , stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] zł oraz zerowy stan środków na rachunkach bankowych. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca dane te uzupełniła jedynie częściowo Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] r. oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Dnia [...] r. strona skarżąca wniosła sprzeciw na to postanowienie i wniosła o jego uchylenie i zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, iż Sąd ma możliwość obserwacji sytuacji finansowej skarżącej od trzech lat i z tej obserwacji jednoznacznie wynika, iż skarżąca pozbawiona została środków finansowych i nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazała, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych a jej funkcjonowanie zawdzięcza celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Strona skarżąca podniosła, iż w siedmiu sprawach na podstawie tych samych dowodów i argumentów Sąd uznał wnioski skarżącej i zwolnił ją z wniesienia wpisu. Postanowieniem z dnia 8 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów. W uzasadnieniu wskazał, że strona skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa. Uchyliła się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I FZ 447/08 oddalił zażalenie skarżącej, podzielając stanowisko Sądu pierwszoinstancyjnego. W dniu [...] r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) wniosła o zwolnienie od kosztów. Wskazała, że ma zablokowane wszystkie konta bankowe, co uniemożliwia jej dysponowanie środkami finansowymi. Zarządzeniem z dnia [...]r. została wezwana do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Została też pouczona, że sposób dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] r. wpłynął do Sądu wniosek na urzędowym druku PPPr, gdzie strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaś wskazała, że ma zablokowane wszystkie konta bankowe, co uniemożliwia jej dysponowanie środkami finansowymi. Wszystkie środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Trwa ich licytacja. Działanie organów skarbowych uniemożliwiło odzyskanie spółce zwrotu podatku VAT za styczeń 2004 r, a to z kolei doprowadziło do strat finansowych i konieczności zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać zatem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką natomiast przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, iż co do zasady w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Koszty związane z poszczególnymi czynnościami ponosi zatem ta strona, która czynności dokonała. Od powyższej zasady odstępstwem takim jest instytucja prawa pomocy, stanowiąca szczególny przypadek wyłączenia strony postępowania sądowego od obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Zaznaczyć przyjdzie zatem, iż jej zastosowanie nie jest regułą, a wyjątkiem – mianowicie w przypadku, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Natomiast przy rozpoznawaniu takiego wniosku ocenie podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego- nie została spełniona. Do wniosku strona nie dołączyła żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej rzeczywistą sytuację finansową oraz możliwości płatnicze. Strona nie wykazała, że zaszły istotne zmiany w jej stanie majątkowym po uprzednim rozpoznaniu jej wniosku o zwolnienie od kosztów postanowieniem z dnia 8 września 2008 r. Nie wykazała też, że jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, od dnia 22 grudnia 2008 r., tj. od dnia orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że zasadnym stało się przy ponownym rozpoznaniu jej wniosku wydanie orzeczenia na jej korzyść. Strona w złożonym ponownie wniosku przedstawiła tę samą argumentację, co we wniosku złożonym w dniu [...]r., który był już rozpoznany przez dwie instancje sądowe. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w tym zakresie albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków, do których zalicza się również należny w sprawie wpis sądowy od skargi. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Z uwagi na fakt, iż Strona skarżąca w sposób przekonywujący nie udowodniła, iż zachodzą przesłanki do zwolnienia ją od kosztów Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a. art. 246 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.