III SA/Gl 171/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W motywach powyższego powołała się na prowadzone egzekucje komornicze, które sprawiły, że jej konta bankowe zostały zajęte. Ponieważ za czerwiec 2012 r. i lipiec 2012 r. odmówiono jej zwrotu podatku VAT utraciła płynność finansową. To spowodowało, że wstrzymała inwestycje, zredukowała zatrudnienie i zawarła długoterminowe porozumienia. Aktualnie posiada dwie nieruchomości. Ponieważ te stanowią główne źródło jej utrzymania zmuszona była spłacić ustanowione za poprzednich właścicieli zobowiązania hipoteczne, tak by ich nie stracić. I choć jedna z tych nieruchomości wymaga gruntownego remontu i modernizacji (wymiany instalacji grzewczej wraz z piecem). To środków na powyższe nie posiada. Poniosła bowiem koszty usług adwokackich, koszty opłat sądowych oraz pozwów, celem odzyskania należnych wierzytelności, które okazały się nieściągalne. Dlatego też stan jej rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku był ujemny i wynosił: (-) 2.536,02 zł, (-) 43.555,44 zł oraz (-) 11,38 zł, podczas gdy ponoszone przez Spółkę wydatki obejmowały: roczny koszt umów dzierżawy [...] nieruchomości w łącznej kwocie 71.792,86 zł, podatek od nieruchomości łącznie 10.072,00 zł, podatki i składki ZUS rzędu: 3.414,29 zł, 492,00 zł i 15.353,00 zł oraz raty leasingowe środków trwałych wynoszące 19.460,39 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: bilans wraz z rachunkiem zysków i strat na dzień [...] r., decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległego podatku od nieruchomości, decyzje z dnia [...] r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku VAT, wezwania z dnia [...] r. i [...] r. do zapłaty kwoty 1.604,45 zł i 14.062,88 zł, upomnienia z dnia [...] r. i [...] r. dotyczące kwoty rzędu 14.989,60 zł i 15.915,60 zł wraz z postanowieniem w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Takim orzeczeniem jest niewątpliwie postanowienie z dnia 11 lipca 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Dlatego też w pierwszej kolejności należało ocenić, czy sytuacja strony skarżącej w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku uległa zmianie (czyli pogorszeniu) w takim stopniu, że uzasadnione jest zastosowanie przewidzianej w art. 165 ustawy p.p.s.a. regulacji prawnej. Dokonując takiej analizy rozpoznający wniosek doszedł do przekonania, że przedstawione w nadesłanym formularzu – druk PPPr - informacje nie pozwalają przychylić się do zgłoszonego żądania, choć sytuacja wnioskodawcy w porównaniu do poprzednio złożonego wniosku uległa zmianie, gdyż aktualnie Spółka posiada wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. decyzje o rozłożeniu na raty jej zaległości z tytułu podatku VAT. Z przedłożonych poprzednio dokumentów źródłowych wynikało, iż sprawa w tym przedmiocie jest w toku. Natomiast odnośnie dołączonej do wniosku decyzji, na mocy której rozłożono Spółce na raty zaległości w podatku od nieruchomości uznać należało, iż ta nie stanowi nowej okoliczności, nieznanej przy rozpoznawaniu wcześniejszego wniosku (vide: dokumenty dołączone do pisma z dnia [...] r.). Podobnie jak wezwania do zapłaty, czy adresowane do Spółki upomnienia. Te bowiem do poprzedniego wniosku były także dołączone. Co więcej analiza ich treści wskazuje, że część zaległości uregulowano, skoro opiewają one na mniejsze, aniżeli wcześniej kwoty. Analogicznie potraktować należało zawarte w rubryce nr 10 formularza wyliczenie miesięcznych zobowiązań skarżącej Spółki, które jak ustalono z dołączonego do wniosku bilansu nie przekracza zgromadzonych w kasie i na rachunkach bankowych środków (vide: saldo na koniec sierpnia 2018 r.). Tym samym powyższe nie może stanowić przesłanki przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. przychylił się do wniosku Spółki o rozłożenie na raty jej zaległości z tytułu podatku VAT. Należy bowiem zauważyć, że te znacznie przekraczały wysokość należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Co więcej ubieganie się o tego rodzaju ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stanowi pomoc de minimis. Pomoc ta przyznawana jest w oparciu o inne kryteria, które określone zostały w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352, str. 1). Ponieważ ta pozwoliła Spółce na spłatę zobowiązań hipotecznych za poprzednich właścicieli nieruchomości nie sposób było przyjąć jakoby przesłanki przemawiające za zwolnieniem z kosztów sądowych zostały spełnione. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, do których zaliczyć należało spłacone raty kredytu (vide: zaksięgowane [...] i [...] r. oraz [...] r. na rachunku w "B" operacje) nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzonego postępowania (tak postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 40/13, z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 629/15). I choć wnioskodawca obecnie twierdzi, iż szanse na odzyskanie powyższych należności od poprzednich właścicieli nieruchomości są raczej nierealne to nie można wykluczyć, że nie nastąpią w przyszłości. Podobnie twierdzenie jakoby Spółka nie posiadała środków na ich dochodzenie przed sądem nie zasługiwało na uwzględnienie, jako że z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika, że mimo wykazanej straty w bilansie dalej księgowany jest kapitał zapasowy rzędu 1.000.000,00 zł. Dodatkowo z prowadzonej działalności odnotowany został przychód netto ze sprzedaży rzędu 889.426,22 zł (vide: rachunek zysków i strat na dzień [...] r.), który w porównaniu do wykazanego poprzednio na dzień [...] r. wzrósł o 341.461,32 zł. Wprawdzie aktualnych raportów kasowych i wyciągów z rachunków bankowych nie przedłożono, choć te mają istotne znaczenie w sprawie. Jedynie wskazano, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku salo końcowe tych rachunków było ujemne, niemniej jednak okoliczność, iż majątek Spółki to nie tylko dwie nieruchomości, ale także inne środki trwałe, do których zaliczyć należy nabyte w bieżącym roku składniki majątku w postaci: ciągnika, motocykla, spycharki, czy wagi samochodowej, których wartość początkowa wynosiła łącznie 88.333,33 zł (vide: poz. 6, 24, 31, 41 ewidencji środków trwałych) przyjąć należało, iż skarżąca Spółka nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bo choć poniosła stratę rzędu 128.122,81 zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2017 r.), czy też jak wskazano w treści formularza w kwocie 165.403,72 zł (vide: rubryka nr 8), to powyższa była wynikiem nadwyżki ponoszonych w tym okresie wydatków, które mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego (zajęcia kont bankowych) kształtowały się na poziomie 1.515.511,75 zł (vide: zeznanie podatkowe za 2017 r.). Natomiast w bieżącym roku wyniosły 914.415,09 zł, czyli o 375.917,09 zł wzrosły w porównaniu do kosztów z [...]r., które zadeklarowano w kwocie 538.498,00 zł. A ponieważ w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Te jak ustalono z akt sprawy w 2017 r. wynosiły 1.387.388,94 zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8). Natomiast na dzień 31 sierpnia 2018 r. kształtowały się na poziomie 889.426,22 zł i 25.741,22 zł, czyli wzrosły w porównaniu do przychodów z [...] r., kiedy to zadeklarowano je na poziomie 547.964,90 zł. W tej sytuacji rozpoznający sprawę uznał, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy, do którego uiszczenia Spółka została zobowiązana, może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości, skoro we wrześniu spłata zobowiązań hipotecznych została zakończona. Na dzień [...] 2018 r. skarżąca Spółka dysponowała bowiem kwotą 24.492,88 zł, a [...] r. na jej konto prowadzone w "B" wpłynęła kwota 87.237,78 zł stanowiąca ściągnięte przez komornika wierzytelności, co oznacza, iż twierdzenie jakoby posiadała wyłącznie nieściągalne wierzytelności nie zasługiwało na uwzględnienie. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.