III SA/Gl 1724/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osób trzecich) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci w wieku szkolnym, tj. [...] i [...] lat. Miesięczne dochody całej rodziny wyliczył na kwotę ok. 6.500,00 zł brutto. Jego wynagrodzenie za pracę wynosi bowiem 1.500,00 zł, natomiast jego żona posiada udziały w spółce komandytowej w wysokości ok. 5.000,00 zł. Ponadto jest ona właścicielem domu w zabudowie bliźniaczej oraz samochodu osobowego marki [...] rocznik [...]. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono zeznania podatkowe skarżącego za ostatnie dwa lata podatkowe, gdzie wypracowany dochód ze stosunku pracy wynosił [...] zł. Prowadzona przez niego Spółka "A" utraciła bowiem płynność finansową i nie przyniosła żadnych dochodów. Jej działalność została zawieszona (vide: odpis z KRS). Jak ustalono z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych w małżeństwie skarżącego od [...] r. obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Oboje są jednak podatnikami podatku od nieruchomości, w której zamieszkują. Ponoszone na jej utrzymanie wydatki obejmują, poza w/w podatkiem od nieruchomości w kwocie: 82,00 zł, 29,00 zł i 77 zł rata, również energię elektryczną (200,00 zł i 15,90 zł), gaz (225,11 zł), wywóz nieczystości (76,33 zł) oraz telefon (54,82 zł). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Miesięczny dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi bowiem 1.111,86 zł netto, natomiast na konto jego żony, posiadającej udziały w spółce komandytowej, w okresie ostatnich trzech miesięcy wpłynęły następujące kwoty: 6.000,00 zł (sierpień), 6.000,00 zł (październik) oraz 2.000,00 zł (listopad). Tymczasem ponoszone wydatki związane z bieżącym utrzymaniem obejmują następujące opłaty: podatek od nieruchomości (82,00 zł, 29,00 zł i 77 zł rata), energia elektryczna (200,00 zł i 15,90 zł), gaz (225,11 zł), wywóz nieczystości (76,33 zł) oraz telefon (54,82 zł). W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie aby z pozostałej kwoty wygospodarować 500,00 zł tytułem uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, skoro dostępne na rachunku bankowym skarżącego środki wynoszą 4.510,13 zł. Wprawdzie w treści pisma z dnia [...] r. oświadczył on, że te pochodzą od żony na spłatę dwóch kart kredytowych, niemniej jednak okoliczność ta nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tym bardziej, że za błędne uznaje się stanowisko wnioskodawcy jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.