III SA/Gl 1724/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osób trzecich) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 2 października 2012 r. dołączonym do skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci w wieku szkolnym, tj. 12 i 13 lat. Miesięczne dochody całej rodziny wyliczył na kwotę ok. 6.500,00 zł brutto. Jego wynagrodzenie za pracę wynosi bowiem 1.500,00 zł, natomiast jego żona posiada udziały w spółce komandytowej w wysokości ok. 5.000,00 zł. Ponadto jest ona właścicielem domu w zabudowie bliźniaczej oraz samochodu osobowego marki [...]rocznik 2003. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono zeznania podatkowe skarżącego za ostatnie dwa lata podatkowe, gdzie wypracowany dochód ze stosunku pracy wynosił 16.665,00 zł. Prowadzona przez niego Spółka "A" utraciła bowiem płynność finansową i nie przyniosła żadnych dochodów. Jej działalność została zawieszona (vide: odpis z KRS). Jak ustalono z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych w małżeństwie skarżącego od [...] r. obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Oboje są jednak podatnikami podatku od nieruchomości, w której zamieszkują. Ponoszone na jej utrzymanie wydatki obejmują, poza w/w podatkiem od nieruchomości w kwocie: 82,00 zł, 29,00 zł i 77 zł rata, również energię elektryczną (200,00 zł i 15,90 zł), gaz (225,11 zł), wywóz nieczystości (76,33 zł) oraz telefon (54,82 zł). Postanowieniem z 10 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z 28 grudnia 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw od w/w postanowienia. W sprzeciwie skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania zwolnienia od ponoszenia opłat sądowych i wydatków w całości, w okolicznościach w których nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do sprzeciwu skarżący załączył potwierdzenia przelewów oraz rachunek za gaz. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Miesięczny dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi bowiem 1.111,86 zł netto, natomiast na konto jego żony, posiadającej udziały w spółce komandytowej, w okresie ostatnich trzech miesięcy wpłynęły następujące kwoty: 6.000,00 zł (sierpień), 6.000,00 zł (październik) oraz 2.000,00 zł (listopad). Tymczasem ponoszone wydatki związane z bieżącym utrzymaniem obejmują następujące opłaty: podatek od nieruchomości (82,00 zł, 29,00 zł i 77 zł rata), energia elektryczna (200,00 zł i 15,90 zł), gaz (225,11 zł), wywóz nieczystości (76,33 zł) oraz telefon (54,82 zł). Skarżący w sprzeciwie podkreślił, że osiągany niego oraz małżonkę miesięczny dochód jest wystarczający na opłacenie wszystkich bieżących comiesięcznych opłat oraz spłatę wysokiego rachunku bankowego debetowego. Pozostała kwota jest w całości wydatkowana na zaspokojenie bieżących i koniecznych potrzeb rodziny skarżącego, a w szczególności dwójki małoletnich dzieci. W ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie aby z pozostałej kwoty wygospodarować 500,00 zł tytułem uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, skoro dostępne na rachunku bankowym skarżącego środki wynoszą 4.510,13 zł. Wprawdzie w treści pisma z dnia 3 grudnia 2012 r. oświadczył on, że te pochodzą od żony na spłatę dwóch kart kredytowych, niemniej jednak okoliczność ta nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Ponadto skarżący 3 stycznia 2013 r. uiścił wpis sądowy od skargi w sprawie III SA/Gl 1205/12 co oznacza, że jest w stanie ze swoich oszczędności wygospodarować kwotę wpisu. Ponadto należy zauważyć, że na konto skarżącego oprócz wpłat 2.000 – 3.000 zł pochodzących od małżonki wpłacane są przez skarżącego dość regularnie mniejsze kwoty rzędu kilkuset złotych, co wynika z nadesłanego wydruku operacji bankowych wykonywanych na koncie skarżącego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tym bardziej, że za błędne uznaje się stanowisko wnioskodawcy jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Reasumując, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości ani na etapie postępowania referendarskiego, ani w postępowaniu zainicjowanym wniesionym sprzeciwem, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.