III SA/Gl 1759/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z 26 października 2021r. nr 060000/71/369552/2021 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "organ" lub "Zakład") utrzymał w mocy decyzję własną z 8 września 2021 r. odmawiającą A.A. (dalej: "skarżący" lub "strona") prawa do zwolnienia z opłacania różnic należności z tytułu składek za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r. od 1 lipca do 30 września 2020r, od 1 grudnia 2020 do 31 stycznia 2021r., od 1 lutego do 28 lutego 2021, od 1 marca do 30 kwietnia 2021r wynikającej ze złożonej korekty dokumentów rozliczeniowych. Z akt sprawy wynika, że wnioskami złożonymi 7 kwietnia 2020r ., 30 grudnia 2020r., 5 stycznia 2021r., 9 lutego 2021r., 19 marca 2021r. 10 maja 2021r. skarżąca działając na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 374, ze zm. – dalej "ustawa COVID-19) wystąpiła o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r, lipca do września 2020 i od grudnia 2020 do kwietnia 2021. Pismami z dnia z 7 maja 2020r., 10,23 czerwca 2020r., 4,11 stycznia 2021r.,15, 23 lutego 2021r., 24 marca 2021r., 12, 18 maja 2021 r. Zakład poinformował skarżącą, że została zwolniona z opłacania należności z tytułu składek za w/w okresy rozliczeniowe zgodnie ze złożonymi przez strony deklaracjami rozliczeniowymi. Wnioskiem z 28 czerwca 2021 r. - w związku z dokonaną korektą dokumentów rozliczeniowych za w/w okresy rozliczeniowe dot. roku 2020 r. i 2021r - skarżąca zwróciła się z prośbą o ponowne ustalenie kwoty zwolnienia. Decyzją z 8 września 2021 r. organ odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania różnic należności z tytułu składek za w/w okresy rozliczeniowe 2020 r. i 2021r wynikających ze złożonych korekt dokumentów rozliczeniowych. W uzasadnieniu decyzji Zakład powołał się na treść art. 31 zq ust. 7 ustawy COVID-19. W wyniku rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 26 października 2021 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy pierwotne rozstrzygnięcie, akceptując je pod względem faktycznym i prawnym. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organowi naruszenie: art. art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez nieprawidłową interpretacje przepisów i przyjęcie iż brak jest podstaw prawnych do ponownego przyznania zwolnienia na podstawie korekt dokumentacji rozliczeniowej , podczas gdy korekta ma ten skutek iż modyfikuje dane z mocą wsteczną , naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 107 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji, Formułując w opisany sposób zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022, poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie organ przyjął, że skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia według korekt deklaracji, bowiem korekta te nie była znana w dniu rozpatrzenia pierwotnie złożonych wniosków o zwolnienie z opłacania składek za w/w okresy rozliczeniowe za 2020r i 2021r. Skarżąca zatem skorzystała ze zwolnienia w zakresie określonym pierwotnymi deklaracją, o czym został zawiadomiona w/w pismami przez Zakład Ubezpieczeń społecznych. Na dzień rozpoznania kolejnych wniosków znana była kwota składek wynikająca z pierwotnych deklaracji, a nie z korekt deklaracji przesłanych przy wniosku z 28 czerwca 2021r. Należy wyjaśnić, że w myśl art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID – 19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. Z kolei przepis art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o COVID stanowił, że za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. W myśl zaś art. 31 zq ust. 4 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Podobnie zgodnie z § 11 pkt 2 , pkt 3, pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii Covid 19 ( Dz. U. Z 2021r. poz. 423 ze zm.) warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień, styczeń, luty, marzec, kwiecień, 2021r . Zatem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za w/w okresy rozliczeniowe w opisanych terminach chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu z treści powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o COVID, rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii Covid 19 żadną miarą nie wynika jednak stanowisko organu, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości. Zdaniem Sądu nie sprzeciwia się temu treść art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył przecież możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID-19 terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiące objęte wnioskiem zostały złożone w ustawowym terminie– nawet błędne – to późniejsze (także dokonane po 30 czerwca 2020 r. 30 czerwca 2021r. ) korekty tych deklaracji nie mogą skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2124/21). Sąd zauważa, że w odwrotnym przypadku, tj. gdy pierwotne deklaracje wykazywałaby wyższą kwotę składek niż należna, to skorygowanie deklaracji nie mogłoby pozostać obojętne na wysokość zwolnienia. Nie można byłoby twierdzić, że ostatecznie kwota zwolnienia jest wyższa niż wynikająca z korekty deklaracji pomniejszającej kwotę składek. Przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do sytuacji, w której kwoty zwolnienia składek mogłyby być wyższe lub niższe niż wielkość wynikająca z dokonanych przez płatnika deklaracji korygujących nie podważonych skutecznie przez organ, a zatem zgodnych z prawem. Pogląd taki - wyrażony również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie I SA/Bd 406/21 został zaakceptowany przez skład orzekający w sprawie. Wobec takiego stanowiska, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.