III SA/Gl 182/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Pismo procesowe pełnomocnika skarżącego z dnia 7 października 2016 r. zostało uznane zaradzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 października 2016 r. za ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy stwierdzić, że referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to jest prawomocne, ponieważ postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 5 września 2016, utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego. Z wypełnionego druku urzędowego formularza PPF wynika, że wnioskodawca wnosi ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że aktualnie toczy się wobec niej egzekucja w wyniku której zostały zablokowane wszystkie jej rachunki bankowe – zarówno związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i prywatne. Firma skarżącego od grudnia 2015 r. nie dokonuje żadnych transakcji. W tym wniosku, strona stwierdziła, że z uwagi na toczący się proces rozwodowy, jego żona zażądała, aby wyprowadził się z lokalu przy ul. [...] w Z. W tej sytuacji strona wynajmuje więc pokój w miejscowości G. Wnioskodawca pozostaje więc aktualnie w jednoosobowym gospodarstwie domowym. Z jego oświadczenia wynika, że nie posiada on żadnego majątku, żadnych oszczędności ani papierów wartościowych, jak również nie posiada przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Skarżący zaznaczył, że uiszcza alimenty na rzecz swojego szesnastomiesięcznego syna T. R. Załącznikiem do wniosku jest kserokopia umowy najmu pokoju o powierzchni [...] m2 (z prawem korzystania z łazienki i kuchni). Czynsz najmu wynosi 150 zł miesięcznie, ponadto wnioskodawcę obciąża ryczałt w kwocie 20 zł miesięcznie z tytułu opłat eksploatacyjnych. Umowa została zawarta w dniu 15 października 2016 r. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 24 listopada 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy – a przede wszystkim wykazanie zmiany (pogorszenia) jego sytuacji majątkowej w stosunku do jej stanu z maja 2016 r. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: szereg tytułów wykonawczych i zawiadomień o wszczęciu w stosunku do niego postępowań egzekucyjnych; nakaz zapłaty; deklaracje VAT – 7 za luty 2016 r. i za lipiec 2016 r.; oświadczenie swojego syna M. R., z którego wynika, że pomaga wnioskodawcy w jego utrzymaniu poprzez zakup odzieży, żywności oraz poprzez umożliwianie ojcu wykonywania w jego firmie prac dorywczych, za które to prace m. R. wypłaca ojcu miesięcznie od 500 zł do 800 zł; zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 16 grudnia 2016 r., z którego wynika, że wnioskodawca w ciągu pierwszych trzech kwartałów 2016 r. nie wpłacał zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, a jednocześnie w tym samym okresie w składanych przez siebie deklaracjach VAT – 7 wykazał podatek należny w kwocie 0,00 zł. W piśmie przewodnim z dnia 10 grudnia 2017 r. oświadczono, że wnioskodawca płaci alimenty na rzecz syna T. R. w kwocie 200 zł miesięcznie. Odnośnie pozwu rozwodowego złożonego przez żonę skarżącego stwierdzono, że pozew ten został zwrócony powódce z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od pozwu. Pozew ten został jednak złożony ponownie, lecz wnioskodawca nie zna jeszcze sygnatury akt sprawy. Zaciągnięte przez skarżącego kredyty nie są aktualnie spłacane, w jednym przypadku bank skierował już pozew do sądu. Ponadto potwierdzono w tym piśmie, że w przeważającej części jedzenie zazwyczaj kupuje skarżącemu jego syn M. R. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianam) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J. R., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna udowodnić występowanie powyższych przesłanek, skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż rzeczywiście nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że skarżący wykazał występowanie w swojej sprawie przesłanek skutkujących uwzględnieniem jego wniosku – jednak nie w całości. Skarżący wykazał, że jego sytuacja majątkowa rzeczywiście uległa pogorszeniu w stosunku do stanu z maja 2016 r. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 16 grudnia 2016 r. wynika, że w ciągu pierwszych trzech kwartałów 2016 r. skarżący nie wpłacił w urzędzie skarbowym zaliczek na podatek dochodowy z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym, a ponadto w deklaracjach VAT-7 składanych w tym samym okresie (a także za październik 2016 r.) wykazał podatek należny w wysokości 0,00 zł. Wnioskować z tego należy, że skarżący rzeczywiście nie uzyskuje dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawca wykazał, że od października 2016 r. wynajmuje pokój w G., gdzie czynsz najmu wynosi 150 zł (oraz ryczałt za media w wysokości 20 zł). Wynika z tego, że nie pozostaje aktualnie we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną, ani ze swoją konkubiną. Okoliczność wytoczenia stronie powództwa w sprawie rozwodowej przez jego żonę nie została wprawdzie udowodniona, jednak nie sposób wykluczyć, że opisana w piśmie przewodnim pełnomocnika strony z dnia 10 grudnia 2016 r. okoliczność wytoczenia powództwa przez żonę skarżącego, zwrot pierwotnego pozwu i ponowne wniesienie pozwu jest prawdopodobna. Rozpoznający wniosek uznał więc fakt wszczęcia postępowania rozwodowego przez żonę skarżącego za uprawdopodobniony. Rozpoznający wniosek uwzględnił również fakt łożenia przez wnioskodawcę kwoty 200 zł na jego najmłodszego syna T. R. Najistotniejsza konstatacja dotyczy jednak zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Z oświadczeń wnioskodawcy oraz pisemnego oświadczenia jego syna M. R. (oświadczenie z dnia 12 grudnia 2016 r.) wynika, że syn wnioskodawcy pomaga ojcu w jego utrzymaniu poprzez zakup odzieży i jedzenia. Ponadto umożliwia ojcu wykonywanie prac dorywczych w swojej firmie i z tego tytułu wypłaca mu miesięcznie kwotę od 500 zł do 800 zł. Fakty powyższe wskazują na to, że M. R. wypełnia generalną normę zawartą w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którą rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Wnioskodawca znajduje bowiem ewidentne wsparcie u swojego syna, który w zasadzie aktualnie utrzymuje go. Jednocześnie syn wnioskodawcy wypłaca mu "wynagrodzenie" w kwocie od 500 zł do 800 zł miesięcznie. Uśredniając, wynosi ono około 650 zł miesięcznie. Zakładając, że czynsz wynajmu pokoju w lokalu mieszkalnym i ryczałt za opłaty za media wynosi 170 zł, natomiast alimenty na rzecz T. R. zamykają się w kwocie 200 zł, stwierdzić należy, że wnioskodawcy pozostaje do dyspozycji miesięcznie kwota około 280 zł. Kwota ta wyraża więc zdolność wnioskodawcy do ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Taką kwotę może wnioskodawca uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, ponieważ utrzymanie konieczne zapewnia mu aktualnie de facto jego syn M. R., poprzez zakup dla ojca odzieży i jedzenia. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący faktycznie nie jest w stanie uiścić całości wpisu sądowego od skargi w tej sprawie w kwocie 28.394 zł, nie powinien jednak ponieść uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu uiszczając kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.