III SA/Gl 188/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części. Żądanie to powtórzył na druku urzędowego formularza. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżąca wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Ponieważ nie jest nigdzie zatrudniona pozostaje na jego utrzymaniu. Tymczasem dochody jej męża ze stosunku pracy wynoszą 1.750,00 zł brutto. Powyższą kwotę w całości przeznaczają na wyżywienie (500,00 zł), leki, środki czystości i higieny, a nadto odzież (200,00 zł). Wprawdzie dom, w którym zamieszkują stanowi własność rodziców męża i to oni pokrywają znaczną część wydatków związanych z jego utrzymaniem. To jednak skarżąca wraz z mężem w miarę swoich możliwości częściowo w tych wydatkach partycypują. Ponieważ obejmują one opłaty za energię elektryczną 305,00 zł, wodę 230,00 zł, opał 900,00 zł, gaz 145,00 zł, wywóz śmieci 50,00 zł oraz podatek od nieruchomości 50,00 zł. Skarżąca i jej mąż pokrywają 30% tych wydatków, czyli 500,00 zł. W uzupełnieniu podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: zaświadczenie z PUP z dnia [...] r. potwierdzające, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, nową umowę o pracę męża wraz z wystawionym przez poprzedniego pracodawcę PIT-11 za [...] r., decyzje o waloryzacji pobieranych przez rodziców męża świadczeń emerytalnych, które po potrąceniach egzekucyjnych wynoszą [...] zł netto i [...] zł netto. Dodatkowo poinformowano, że teściowa skarżącej zrezygnowała z funkcji [...] Sp. z o.o. "A". Nie otrzymuje też wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji [...] w Spółkach z o.o. "B" oraz "C" w W. Natomiast córka skarżącej J. C. choć jest zameldowana pod adresem ul. [...] w S. nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa, albowiem jest studentką [...] w K. i utrzymuje się sama. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedłożony przy piśmie z [...] r. materiał dowodowy nie potwierdzał czy skarżąca rzeczywiście pozostaje bez żadnych źródeł dochodu, albowiem nadesłane zaświadczenie z PUP wskazywało jedynie na fakt niefigurowania w ewidencji osób bezrobotnych. Również z pisma ZUS z dnia [...] r. wynikało jedynie, że odnośnie wyrejestrowania M. C. z ubezpieczeń przeprowadzone będzie postępowanie wyjaśniające, albowiem ostatni zidentyfikowany raport dotyczący jej osoby pochodził z [...].r. To z kolei oznacza, że od tego czasu nie wykorzystuje ona związanych ze statusem osoby bezrobotnej uprawnień do korzystania z opieki zdrowotnej, albowiem nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Podobnie z pozostałych dokumentów nie można było w żaden sposób ustalić czy zgłoszona jest przez męża do ubezpieczenia zdrowotnego jak to miało wcześniej miejsce (vide: zaświadczenie wystawione przez Sp. z o.o. "B" w dniu [...]r., k-[...]) czy też nie. Stosowne dokumenty źródłowe w tym zakresie nie zostały bowiem nadesłane. Wprawdzie dochody męża od [...] r., czyli po zmianie pracodawcy wynoszą 1.750,00 zł brutto (vide: umowa zawarta ze Sp. z o.o. "C" w W.), a u poprzedniego pracodawcy, tj. Spółki z o.o. "B" w W. wynosiły [...] zł netto (vide: PIT-11), to jednak jak wynika z treści urzędowego formularza i nadesłanych do akt dokumentów źródłowych skarżąca i jej mąż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, tj. A. i Z. C. (vide: dołączone wcześniej do akt oświadczenie z [...] r. złożone w tym zakresie, k-[...]). Ich dochody według przedłożonych decyzji o waloryzacji emerytur wynoszą po potrąceniach egzekucyjnych [...] zł netto i [...] zł netto, podczas gdy ponoszone wydatki obejmują opłaty za energię elektryczną (305,00 zł), wodę (230,00 zł), opał (900,00 zł), gaz (145,00 zł), wywóz śmieci (50,00 zł) oraz podatek od nieruchomości (50,00 zł). Należy jednak zauważyć, że teściowa skarżącej, tj. A. C. choć zrezygnowała z pełnienia funkcji [...] w Sp. z o.o. "A" (vide: pismo z [...] r.), z tytułu której otrzymywała dodatkowe wynagrodzenie rzędu [...] zł brutto (vide: dokumenty dołączone do pisma z [...]r.), to nadal jest [...] w Sp. z o.o. "C" w W. (vide: umowa o pracę z [...]r.) oraz w Sp. z o.o. "B" w W. (vide: PIT-11 za [...] r.). Wprawdzie w piśmie z dnia [...]r. oświadczyła, że z tego tytułu nie otrzymuje wynagrodzenia, niemniej jednak wykonując nieodpłatnie funkcję w zarządzie dwóch spółek przyczynia się do powstania przychodu z tytułu tzw. nieodpłatnych świadczeń. W przeciwnym wypadku spółki te musiałyby dokonać zapłaty za czynności zarządcze realizowane przez osoby działające w ramach zarządu. Nie dokonując takiej płatności de facto oszczędzają na wydatkach, a wspomniane oszczędności stają się dla nich przychodem do opodatkowania. To z kolei oznacza, że A. C. jest zainteresowana osiąganiem zysku i zwiększaniem wartości majątku tych spółek, których jest [...], gdyż majątek ten może jej przynieść określone korzyści w postaci dywidendy, tj. prawa do udziału w zysku wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego stanowiącego w rzeczywistości ekwiwalent podejmowanych przez nią czynności zarządczych. Dlatego też samo oświadczenie A. C. o nieotrzymywaniu wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji [...] nie mogło być uznane za wystarczające. Nie zostało ono bowiem poparte żadną dokumentacją źródłową wskazującą na ewentualny brak wypracowanego przez spółkę "B" zysku, czy trudności finansowe spółki "C" uniemożliwiające wypłacenie dodatkowych przysporzeń, do których zalicza się również pobrane zaliczki na dywidendę. Ponieważ powyższe nie zostało w żaden sposób udokumentowane, brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżąca mogłaby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych wątpliwości. Jednakże taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Dotyczy to nie tylko jego możliwości finansowych ale również wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc, albowiem w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Stosowne informacje o wsparciu ze strony teściów nie zostały bowiem przez skarżącą złożone. Nie można było zatem stwierdzić czy znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie z [...] r. wskazujące na pomoc finansową rzędu 800,00 zł miesięcznie pozostaje nadal aktualne czy też nie. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.