III SA/Gl 189/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części. Żądanie to powtórzył na druku urzędowego formularza. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżąca wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Ponieważ nie jest nigdzie zatrudniona pozostaje na jego utrzymaniu. Tymczasem dochody jej męża ze stosunku pracy wynoszą 1.750,00 zł brutto. Powyższą kwotę w całości przeznaczają na wyżywienie (500,00 zł), leki, środki czystości i higieny, a nadto odzież (200,00 zł). Wprawdzie dom, w którym zamieszkują stanowi własność rodziców męża i to oni pokrywają znaczną część wydatków związanych z jego utrzymaniem. To jednak skarżąca wraz z mężem w miarę swoich możliwości częściowo w tych wydatkach partycypują. Ponieważ obejmują one opłaty za energię elektryczną 305,00 zł, wodę 230,00 zł, opał 900,00 zł, gaz 145,00 zł, wywóz śmieci 50,00 zł oraz podatek od nieruchomości 50,00 zł. Skarżąca i jej mąż pokrywają 30% tych wydatków, czyli 500,00 zł. W uzupełnieniu podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: zaświadczenie z PUP z dnia [...] r. potwierdzające, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, nową umowę o pracę męża wraz z wystawionym przez poprzedniego pracodawcę PIT-11 za 2014r., decyzje o waloryzacji pobieranych przez rodziców męża świadczeń emerytalnych, które po potrąceniach egzekucyjnych wynoszą 1.191,65 zł netto i 1.190,27 zł netto. Dodatkowo poinformowano, że teściowa skarżącej zrezygnowała z funkcji prezesa zarządu Sp. z o.o. [...]. Natomiast córka nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa, albowiem jest studentką [...] w K. i utrzymuje się sama. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że znajdujący się w aktach materiał dowodowy nie potwierdzał czy skarżąca rzeczywiście pozostaje bez żadnych źródeł dochodu, albowiem nadesłane zaświadczenie z PUP wskazywało jedynie na fakt niefigurowania w ewidencji osób bezrobotnych. Podobnie z pozostałych dokumentów nie można było w żaden sposób ustalić czy skarżąca zgłoszona jest przez męża do ubezpieczenia zdrowotnego jak to miało wcześniej miejsce czy też nie. Wprawdzie jego dochody od [...] r. wynoszą 1.750,00 zł brutto (vide: umowa o pracę zawarta ze Sp. z o.o. [...] w W.), a u poprzedniego pracodawcy, Spółki z o.o. [...] w W., wynosiły 1.032,12 zł netto (vide: PIT-11), to jednak jak wynika z treści urzędowego formularza i nadesłanych do akt dokumentów źródłowych skarżąca i jej mąż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, tj. A. i Z. C. Ich dochody według przedłożonych decyzji o waloryzacji emerytur wynoszą po potrąceniach egzekucyjnych 1.191,65 zł netto i 1.190,27 zł netto, podczas gdy ponoszone wydatki obejmują opłaty za energię elektryczną (305,00 zł), wodę (230,00 zł), opał (900,00 zł), gaz (145,00 zł), wywóz śmieci (50,00 zł) oraz podatek od nieruchomości (50,00 zł). Należy jednak zauważyć, że teściowa skarżącej, tj. A. C. posiada jeszcze inne, dodatkowe źródła dochodu. I choć zrezygnowała z pełnienia funkcji prezesa zarządu w Sp. z o.o. [...] (vide: pismo z dnia [...] r.), to nadal jest prezesem zarządu w Sp. z o.o. [...] w W. (vide: umowa o pracę z [...] r.) oraz w Sp. z o.o. [...] w W. (vide: PIT-11 za 2014 r.). Ponieważ uzyskiwane z tego tytułu dochody nie zostały w żaden sposób podane złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżąca mogłaby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych wątpliwości. Jednakże taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Dlatego też referendarz sądowy odstąpił od dalszego oczekiwania na zaświadczenie z ZUS, którego zamiar nadesłania strona zasygnalizowała w piśmie z dnia [...] r. Uznał bowiem, że brak tego dokumentu nie będzie miał większego wpływu na wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie, które nie może opierać się na domysłach rozpoznającego wniosek. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać Sąd, w tym przypadku rozpoznającego wniosek referendarza, że jego żądanie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. A ponieważ skarżąca uchyliła się od przedstawienia wszelkich informacji na temat dochodów swojej teściowej, podczas gdy ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania, jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc, albowiem w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.