III SA/Gl 189/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-12-18

Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Agata Ćwik - Bury, Beata Machcińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy komornik sądowy, wystawiając fakturę VAT z tytułu sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji, jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, jeśli sprzedaż ta nie podlegała opodatkowaniu VAT, ponieważ sprzedająca osoba fizyczna nie była podatnikiem VAT?
Ratio decidendi
Komornik sądowy, działając jako płatnik na podstawie art. 18 ustawy o VAT, jest zobowiązany do wystawienia faktury i zapłaty podatku VAT tylko wtedy, gdy sprzedaż egzekucyjna dotyczy towarów, z tytułu których na dłużniku ciąży obowiązek podatkowy. Jeśli sprzedaż nieruchomości stanowi majątek osobisty osoby fizycznej, która nie jest podatnikiem VAT, a zatem nie ciąży na niej obowiązek podatkowy, komornik nie jest uprawniony do wystawienia faktury VAT, a tym samym nie ma zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. W takiej sytuacji podatek VAT wykazany na fakturze nie może być uznany za należny podatek VAT.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła skarżącej podatek VAT do zapłaty z tytułu wystawienia przez Komornika Sądowego dwóch faktur VAT dokumentujących sprzedaż w drodze egzekucji sądowej nieruchomości stanowiących współwłasność skarżącej. Skarżąca kwestionowała zasadność naliczenia podatku, argumentując, że sprzedaż dotyczyła jej majątku osobistego, nie była związana z działalnością gospodarczą, a Komornik nie był uprawniony do wystawienia faktur VAT w jej imieniu, co wyłączało zastosowanie art. 108 ustawy o VAT. Organ odwoławczy uznał, że wystawienie faktur przez Komornika jako płatnika, z wykazanym podatkiem VAT, rodzi obowiązek zapłaty tego podatku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik - Bury, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi I.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) plus podatek od towarów i usług według stawki 23% tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego poniesionych z urzędu. 1.Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] ., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. określającą p. I. C. podatek od towarów i usług do wpłaty w kwocie [...] zł z tytułu wystawienia w sierpniu 2011r. dwóch faktur VAT. 2. Stan faktyczny, będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji, przedstawia się następująco: 2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "organ podatkowy") decyzją z dnia [...] r. (nr [...] ), na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."), art. 108 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011r., Nr 177, poz. 1054, ze zm., dalej: "ustawa o VAT") określił p. I. C. (dalej: "skarżąca") podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł, podlegający zapłacie z tytułu wystawionych przez Komornika Sądowego w dniu 18 sierpnia 2011r. faktur VAT: (i) nr [...] .na kwotę netto [...] zł i podatek VAT 23 % w wysokości [...] zł, (ii) nr [...] na kwotę netto [...] zł i podatek VAT 23 % w wysokości [...] zł, dokumentujących sprzedaż w drodze egzekucji sądowej dwóch nieruchomości stanowiących własność skarżącej i p. T.C. 2.2. Skarżąca, pismem z dnia [...] r. złożyła odwołanie do ww. decyzji. 2.3. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] . (nr [...] ), na podstawie art. 233 § 2 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit.a O.p. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. 2.4. Organ pierwszej instancji, po uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), na podstawie art. 207 O.p., art. 108 ust.1 ustawy o VAT określił skarżącej podatek od towarów i usług, z tytułu czynności określonych w pkt 2.1. uzasadnienia, w kwocie [...] zł. 2.5. Pismem z dnia [...] skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji wnosząc o: (i) jej uchylenie, (ii) wydanie decyzji zobowiązującej Komornika Sądowego do wystawienia faktur korygujących oraz (iii) zwrot nadpłaconego podatku VAT w kwocie [...] zł wraz z odsetkami od dnia [...] r. Decyzji zarzuciła naruszenia: - prawa materialnego, a w szczególności art. 108 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, że wystawienie faktur VAT przez płatnika podatku wyłącza możliwość skorzystania przez podatnika ze zwolnienia z zapłaty podatku VAT, - przepisów postępowania: art. 21 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że wystawienie faktury VAT przez płatnika podatku powoduje powstanie zobowiązania podatkowego, art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. poprzez określenie zobowiązania podatkowego w przypadku jego wygaśnięcia (przy założeniu, że powstał obowiązek zapłaty podatku). 2.6. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...] ) organ odwoławczy, w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1, w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit.a O.p. i art. 108 ust.1 ustawy o VAT utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. 2.7. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny sprawy ustalony przez organ odwoławczy: Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. (dalej; "Komornik") w sierpniu 2011r. sprzedał - w drodze egzekucji sądowej - dwie nieruchomości będące przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych skarżącej (1/2) i T. C. (1/2), wystawiając z tego tytułu faktury VAT: (i) nr [...] na kwotę netto [...] zł i podatek VAT 23 % w wysokości [...] zł, (ii) nr [...] na kwotę netto [...] zł i podatek VAT 23 % w wysokości [...] zł. Podatek VAT, należny z tytułu sprzedaży tych nieruchomości został wpłacony przez Komornika na konto organu pierwszej instancji w dniu [...] r. Nieruchomości będące przedmiotem sprzedaży stanowiły majątek osobisty skarżącej i T. C. (małżonkowie C. rozwiedli się w 2007r.) i nie zostały wprowadzone do środków trwałych podmiotu gospodarczego – "A" spółka jawna. Na dzień sprzedaży nieruchomości, skarżąca nie była podatnikiem podatku VAT i nie miała obowiązku złożenia deklaracji podatkowej za sierpień 2011r. W ocenie organu odwoławczego, zarzuty skarżącej są nieuzasadnione z uwagi na wystawienie przez Komornika, działającego zgodnie z art. 18 ustawy o VAT, faktur VAT z tytułu sprzedaży przedmiotowych nieruchomości, a podatek VAT w kwocie [...] zł (wynikający z 50 % udziału skarżącej w sprzedanych przez Komornika nieruchomościach) podlega zapłacie zgodnie z art. 108 ustawy o VAT. Nadto, podatek ten został odliczony przez nabywcę nieruchomości – "B" spółka cywilna, będącym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2011r. wszczęte zostało z urzędu przez organ pierwszej instancji oraz, że skarżąca nie występowała o zwrot nadpłaty. 3. Skarżąca, pismem z dnia [...] r. złożyła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT przez uznanie, że czynności polegające na sprzedaży przez komornika działki pod zabudowę należy kwalifikować jako działalność gospodarczą, - art. 108 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, że wystawienie faktury VAT przez płatnika wyłącza możliwość skorzystania przez podatnika ze zwolnienia od zapłaty podatku VAT, - art. 108 ust. 1 w zw. z art. 18 ustawy o VAT poprzez błędną jego wykładnię – uznanie przez organy podatkowe, że art. 108 ustawy o VAT ma zastosowanie w sytuacji wystawienia faktur w trybie art. 18 ustawy o VAT, - art. 21 § 1 O.p. przez przyjęcie, że wystawienie faktury VAT przez Komornika – (płatnika) powoduje powstanie zobowiązania podatkowego, - art. 59 § 1 pkt 1 i 2 O.p. poprzez określenie zobowiązania podatkowego w przypadku jego wygaśnięcia (zakładając, że powstał obowiązek zapłaty podatku), - art. 72 § 1 pkt 2 O.p. – poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, ze nie wystąpiła nadpłata w podatku VAT, - art.121 § 1 oraz art. 120 w zw. z art. 14h O.p. przez złamanie zasady zaufania do organów podatkowych, jak również zasady praworządności, - art. 165a O.p. poprzez brak zawiadomienia Komornika A. B., o wszczęciu postępowania, - art. 168 Dyrektywy Rady nr 2006/112/WE z 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 11 grudnia 2006, s. 1, ze. zm., dalej: "dyrektywa 2006/112") poprzez brak jego zastosowania, tj. nieuwzględnienie orzeczenia ETS z dnia 6 listopada 2003r., w sprawie C-78-80-/02, określającego status podmiotu wystawiającego faktury VAT w sytuacji, w której nie ciążył na nim obowiązek podatkowy. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika argumentowała, że w przedmiotowej sprawie nie stosuje się art. 18 ustawy o VAT. W konsekwencji Komornik nie jest płatnikiem zobowiązanym do wystawienia faktur zgodnie z art. 106 c ustawy o VAT. W opinii skarżącej, Komornik ma obowiązek wystawienia faktury jedynie w sytuacji, kiedy na dłużniku ciąży obowiązek podatkowy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca z uwagi na fakt, że sprzedaż dotyczyła majątku osobistego skarżącej. Skoro Komornik nie był podmiotem uprawnionym do wystawienia faktur w imieniu i na rzecz skarżącej, to podstawą wydania zaskarżonej decyzji nie może być art. 108 ustawy o VAT. 4.W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga, analizowana według powyższych kryteriów, zasługuje na uwzględnienie, z przyczyn podanych w dalszej części uzasadnienia. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowa interpretacja przepisów prawa materialnego tj. art. 18 i art. 108 ustawy i VAT oraz prawidłowe zastosowanie tych przepisów w ustalonym przez organ odwoławczy stanie faktycznym. Ustalenia organu odwoławczego w zakresie stanu faktycznego sprawy, niekwestionowane przez skarżącą, Sąd podziela, uznając je za niewadliwe. Na wstępie, należy przywołać przepisy prawa, mające zastosowanie w procesie rozstrzygania niniejszej sprawy. Zgodnie z art.18 ustawy o VAT, organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968, ze. zm.) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Definicję płatnika zawiera art. 8 Ordynacji podatkowej, którego treść stanowi, że płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Z regulacji art. 18 ustawy o VAT wynika, że organy egzekucyjne i komornicy nie są podatnikami podatku VAT – podatnikami tego podatku są dłużnicy, których rzeczy podlegają sprzedaży. Jeżeli zatem dłużnik nie jest podatnikiem podatku VAT albo jest podatnikiem zwolnionym z podatku VAT podmiotowo (art. 113 ustawy o VAT), to przy sprzedaży dokonywanej przez organy egzekucyjne w administracji i komorników sądowych w ogóle nie pojawia się podatek VAT należny. W wyroku z dnia 4 listopada 2010r. (P 44/07), Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że art. 18 ustawy o VAT w zakresie, w jakim nakłada na komorników sądowych obowiązki płatnika podatku od dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów, polegającej na sprzedaży nieruchomości będącej własnością dłużnika, jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 - dalej: "Konstytucja RP"). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że obowiązek płatnika wobec organu podatkowego powstanie tylko wówczas, gdy będzie istniał stosunek podatkowoprawny między tym organem i podatnikiem, którego treścią będzie obowiązek świadczenia określonej kwoty podatku (zob. M. Kalinowski, Komornik jako płatnik podatku od towarów i usług. Uwagi na marginesie uchwały Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2006 r. (III CZP 115/06), "Przegląd Prawa Egzekucyjnego" 2008, nr 6-9, s. 8; por. też A. Bartosiewicz, R. Kubacki, op.cit, s. 265). Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przy czym przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). W świetle art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, towarami są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii, przy czym słowo "rzecz" obejmuje zarówno rzeczy ruchome jak i nieruchomości (budowle, budynki oraz ich części, a także grunty). Uchwałą z dnia 24 października 2011r. (IFPS 2/11, ONSA 2012, Nr 1, poz. 4) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sprzedaż udziału w prawie użytkowania wieczystego oraz udziału we współwłasności budynków stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust.1 ustawy o VAT (zob. też wyrok NSA z dnia 23 marca 2011r., IFSK 431/10, ONSAiWSA 2011, Nr 6, poz.133). Unormowania te wskazują, że przeniesienie prawa własności nieruchomości, udziału w prawie użytkowania wieczystego oraz udziału we współwłasności budynków w toku postępowania egzekucyjnego powinno podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określenie "dostawa towaru" obejmuje bowiem prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności w rozumieniu art. 999 § 1 k.p.c., a zbywane podczas licytacji prawo mieści się w pojęciu towaru zdefiniowanym w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT. Obowiązek z tego tytułu obciąża podatnika, którym może być - zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT - osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej oraz osoba fizyczna, wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Od podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów, Komornik sądowy, jak każdy płatnik, zgodnie z art. 8 O.p. obowiązany jest do obliczenia, pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Zobowiązany jest przy tym do uwzględnienia w trakcie sprzedaży licytacyjnej nieruchomości przepisów ustawy o VAT decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Oznacza to konieczność ustalenia statusu dłużnika, jako podatnika podatku od towarów i usług oraz charakteru nieruchomości w zakresie wpływającym na istnienie zobowiązania w podatku VAT. Komornik sądowy powinien podjąć wszelkie czynności zmierzające do uzyskania informacji niezbędnych do ustalenia statusu dłużnika, jako podatnika podatku od towarów i usług oraz do ustalenia czy dana nieruchomość podlega zwolnieniu od podatku, czy też przy sprzedaży naliczyć podatek (wyrok NSA z dnia 23 marca 2012r., sygn. akt I FSK 821/11). Ponadto, § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011r. (Dz.U. Nr 68, poz. 360 ze zm.) w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, stanowi, że organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), w przypadku sprzedaży towarów, wystawiają w imieniu dłużnika i na jego rachunek faktury potwierdzające dokonanie sprzedaży tych towarów. Obowiązek wystawienia faktury przez ww. podmioty występuje tylko w przypadku, gdy z tytułu dokonanej dostawy na dłużniku (tym samym podatniku w imieniu i na rzecz, którego w tym wypadku organ egzekucyjny lub komornik sądowy) ciąży obowiązek podatkowy związany z dostawą tych towarów. W myśl art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Przepis ten, będący odpowiednikiem art. 203 dyrektywy 2006/112, nie odnosi się tylko do podatnika. Wymienione w przepisie osoby prawne, fizyczne oraz jednostki organizacyjne mogą być podatnikami podatku VAT, płatnikami, osobami nie będącymi podatnikami podatku VAT. Z punktu widzenia art. 108 ustawy o VAT nie jest istotny status podatkowy osoby wystawiającej fakturę, lecz sam fakt jej wystawienia z wykazanym w niej podatkiem VAT. NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2000r. ( sygn. akt I Sa/Wr 2835/99), podkreślił, że "treść tego przepisu wskazuje, że jest on adresowany erga omnes: zarówno do podatnika podatku od towarów i usług, jak i do osób nie będących podatnikami tego podatku". Zauważyć jednak należy, że w wyroku z dnia 6 listopada 2003r., w sprawach połączonych: C-78/02 Elliniko Dimosio v. Maria Karageorgou, C-79/02 Katina Petrova i C-80/02 Loukas Vlachos, (Zb.Orz. 2003, s. I-13295) ETS odniósł się do przypadku tłumaczy wykonujących czynności na rzecz organu administracji, z którego to powodu wystawiali faktury z wykazanym podatkiem VAT. Tłumacze uznali jednak, że popełnili błąd, ponieważ w relacji z organem nie działali jako podatnicy (nie prowadzili niezależnej działalności gospodarczej). Grecki urząd skarbowy odmówił zwrotu podatku, powołując się na zasadę, zgodnie z którą wykazanie podatku na fakturze, powoduje, że podatek ten staje się należny Trybunał uznał, że podatku omyłkowo wykazanego na fakturze przez podmiot, który nie działał jako podatnik, nie można sklasyfikować jako podatku VAT. W związku z tym nie znajdują tu zastosowania regulacje VI dyrektywy (Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z 17.05.1977r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (DZ. Urz. WE L 145 z 13.06.1977r, s.1) nakazujące zapłatę podatku wykazanego na fakturze. Trybunał stwierdził również, że stosowny przepis VI dyrektywy (art. 21 ust.1 lit.d) "nie wyklucza zwrotu kwoty wykazanej omyłkowo jako kwoty podatku VAT na fakturze lub innym dokumencie pełniącym rolę faktur, jeżeli przedmiotowe usługi nie podlegały VAT, a w konsekwencji kwoty zafakturowanej nie można uznać za podatek VAT". W ocenie ETS obowiązek zapłaty podatku dotyczy tylko transakcji wykonywanych przez podmiot działający jako podatnik. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, bezspornym w sprawie jest, że sprzedaż nieruchomości nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, bowiem skarżąca w dacie sprzedaży nie spełniała warunków uznania jej za podatnika podatku VAT w świetle art. 15 ustawy o VAT. Komornik błędnie uznał skarżącą za podatnika podatku VAT z tytułu sprzedaży przedmiotowych nieruchomości. W wyroku z dnia 29 października 2007r. (I FPS 3/07, ONSAiWSA 2008, Nr 1, poz. 8), Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że osoba fizyczna nie staje się podatnikiem podatku VAT z tytułu sprzedaży działek stanowiących jej majątek prywatny, ponieważ sprzedaż taka nie może zostać uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Sąd ten podkreślił również, że nie można uznać za podatnika osoby fizycznej z tytułu sprzedaży jej majątku osobistego, który nabywany był na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem na działalność handlową. Tym samym NSA uznał, że pierwotne przeznaczenie nabywanych działek ma charakter decydujący dla późniejszej kwalifikacji sprzedaży elementów majątku osoby fizycznej w podatku VAT. Przechodząc do meritum Sąd stwierdza, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 18 i art. 108 ustawy o VAT, które miało wpływ na wynik postępowania. Słusznie organ odwoławczy zauważył, że uiszczając podatek od towarów i usług zgodnie z art. 18 ustawy o VAT, Komornik realizuje obowiązek podatkowy dłużnika, czyli skarżącej, w imieniu i na rachunek którego wystawia fakturę dokumentującą sprzedaż, w sytuacji kiedy na zbywcy spoczywa obowiązek podatkowy związany z tą sprzedażą. Zapłata podatku przez komornika ma więc charakter wtórny, pochodny w stosunku do obowiązku podatkowego zbywcy. Skoro zatem skarżąca nie była podatnikiem podatku VAT, to Komornik nie był uprawniony do wystawienia faktur VAT z tytułu dokonanej, w drodze egzekucji sądowej, sprzedaży przedmiotowych nieruchomości. W konsekwencji, w tak ustalonym i bezspornym pomiędzy stronami stanie faktycznym nie ma zastosowania art. 108 ustawy o VAT. W tym zakresie zarzuty skargi okazały się uzasadnione. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę zaprezentowane przez Sąd stanowisko, uwzględni także pogląd wyrażony przez ETS w cytowanym wyroku z dnia 6 listopada 2003r, w sprawie C-78/02. Mając powyższe na uwadze, a w szczególności powołane w uzasadnieniu orzeczenie ETS z dnia 6 listopada 2003r, które wskazuje prawidłowy kierunek interpretacji art 108 ustawy o VAT, działając na podstawie art. 145 § 1) pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W zakresie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a i 205 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło