III SA/Gl 190/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000,00 zł, tymczasowy pełnomocnik Spółki domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że dotychczasowy prezes Spółki został odwołany 12 maja 2016 r. Zgodnie z informacją zawartą w KRS był to jedyny członek zarządu. Starania mające na celu ustalenie siedziby Spółki oraz miejsca prowadzenia działalności okazały się bezskuteczne. Podobnie jak kontakt z dotychczasowymi osobami reprezentującymi Spółkę. Dlatego też podanie informacji o posiadanym przez Spółkę majątku (vide: rubryka nr 7), wypracowanym zysku lub poniesionej stracie w ostatnim roku obrotowym (vide: rubryka nr 8), kontach bankowych (vide: rubryka nr 9), czy zobowiązaniach (vide: rubryka nr 10) okazało się niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 29 marca 2017 r. referendarz sądowy wezwał tymczasowego pełnomocnika szczególnego do nadesłania w terminie siedmiu dni, następujących dokumentów źródłowych: - sprawozdania finansowego Spółki (to jest bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz rachunku przepływów pieniężnych) za 2015 r., natomiast za rok 2016 nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych; - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące wraz z raportami kasowymi z tego okresu; - zeznań podatkowych Spółki za 2015 r. i 2016 r. (natomiast w przypadku, gdyby zeznania podatkowe lub wskazane wyżej dokumenty nie były sporządzane należało przedłożyć zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające tenże fakt, a nadto zawierające informację, kiedy po raz ostatni skarżąca Spółka składała zeznanie podatkowe CIT-8, deklaracje podatkowe VAT-7, PIT-4R oraz informację PIT-11, a nadto kiedy po raz ostatni sporządzała sprawozdanie finansowe); - wskazujących czy prowadzone jest wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak to do jakich składników majątku zostało ono skierowane; - wyciągów bądź wydruków ze wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty). W odpowiedzi na powyższe tymczasowy pełnomocnik szczególny poinformował, iż z uwagi na rodzaj pełnomocnictwa jaki został mu udzielony oraz bezskuteczne próby kontaktu ze stroną skarżącą nie jest w stanie przedłożyć dokumentów wymienionych w wezwaniu. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Do dnia dzisiejszego działający w imieniu Spółki tymczasowy pełnomocnik szczególny nie wykonał bowiem wezwania z dnia 29 marca 2017 r., tj. nie nadesłał żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby sytuację finansową skarżącej Spółki. Dotyczy to zarówno zeznania podatkowego za 2015 r. i 2016 r., jak i sprawozdania finansowego za ten okres, czyli bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej. Wprawdzie poinformował, że prezes zarządu został odwołany 12 maja 2016 r., niemniej jednak okoliczność ta nie zwalniała Spółki ze sporządzenia wspomnianych wyżej dokumentów. Podobnie pozostałe dokumenty księgowe czy deklaracje VAT nie zostały przedłożone z uwagi na brak kontaktu z dotychczasowymi osobami reprezentującymi Spółkę, podczas gdy informacje w nich zawarte można było uzyskać w urzędzie skarbowym ubiegając się o wydanie stosownego zaświadczenia wystawionego w tym przedmiocie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie tymczasowy pełnomocnik o dokument taki w ogóle nie wnioskował. Dotyczy to również rachunków bankowych Spółki, których posiadanie podlega zgłoszeniu we właściwym miejscowo urzędzie skarbowym, a zatem informacje o ich ewentualnym zajęciu można było pozyskać przy jego pomocy. Powyższe odnosi się także do posiadanych przez Spółkę składników majątku stanowiących przedmiot zajęcia, o ile postępowanie egzekucyjne było do nich skierowane. Ponieważ wskazane wyżej dodatkowe informacje i dokumenty źródłowe nie zostały nadesłane przyjąć należało, że skarżąca Spółka, reprezentowana przez tymczasowego pełnomocnika szczególnego nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Uprawdopodobnienie okoliczności podanych w treści urzędowego formularza nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami, a nie samo stwierdzenie, że na skutek braku kontaktu ze stroną skarżącą (niemożności ustalenia adresów dotychczasowych przedstawicieli Spółki) dostęp do dokumentów księgowych Spółki nie jest możliwy, skoro obowiązek wskazania miejsca ich przechowywania wynika z art. 5 ust. 2b pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 476 ze zm.) jak również z art. 11a ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1047 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, w tym okoliczność, iż tymczasowy pełnomocnik szczególny, mimo wezwania, nie ubiegał się o wydanie stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego pozwalającego na stwierdzenie, kiedy po raz ostatni Spółka rozliczała się z urzędem skarbowym i jakie kwoty tam wykazała, a nadto kiedy po raz ostatni sporządzała sprawozdanie finansowe i jakie dane w nim zamieściła, ewentualnie czy wobec Spółki prowadzone było lub jest postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak to do jakich składników majątku było ono skierowane i z jakim skutkiem zostało zakończone. Przyjąć należało, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona. Bo skoro do dnia dzisiejszego wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostało bez odpowiedzi, bo za taką nie można było uznać pisma z dnia 14 kwietnia 2017 r., brak było podstaw aby przyjąć jakoby skarżąca Spółka zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie działający w imieniu Spółki tymczasowy pełnomocnik szczególny poprzestał jedynie na ogólnikowych wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające, albowiem rubryki od 7-10 urzędowego formularza wypełniono w następujący sposób "brak możliwości ustalenia", w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki tymczasowy pełnomocnik szczególny nie nadeśle dokumentów źródłowych obrazujących sytuację finansową skarżącej Spółki, jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.