III SA/Gl 1920/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług (stwierdzenia nieważności decyzji) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie wniosek oddala. U Z A S A D N l E N l E Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę rzędu 1.386,00 zł. Z kwoty tej pokrywa tylko niezbędne wydatki, albowiem na rzecz syna, który mieszka z matką dobrowolnie płaci 500,00 zł alimentów. Ponadto nie posiada żadnych oszczędności ani żadnego majątku. Tymczasem ogólna kwota wpisów, do których uiszczenia zostanie zobowiązany w związku z wieloma sprawami zawisłymi w tut. Sądzie będzie znaczna. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]r., z którego ustalono, iż skarżący w roku 2010 nie uzyskał żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Jego rachunek bankowy na dzień [...]r. objęty był zajęciem egzekucyjnym i przez okres ostatnich trzech miesięcy nie wykazywał obrotów. Bieżące saldo wynosi 62,80 zł. Z kolei zawarta w dniu [...] r. umowa o pracę na czas określony wygasła na prośbę skarżącego z dniem [...]r. Ponieważ nowa oferta pracy u innego pracodawcy nie doszła do skutku ponownie został zatrudniony przez dotychczasowego pracodawcę. W okresie pozostawania bez pracy nie był jednak zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nie korzystał ze świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej, ani nie prowadził działalności gospodarczej. Ta bowiem została wykreślona z ewidencji w dniu [...] r. (vide: decyzja Prezydenta Miasta Z. wydana w tym przedmiocie). Stosownej pomocy udzielali mu rodzice, którzy w grudniu zapłacili czynsz i inne media, a nadto kupili żywność (vide: oświadczenie z dnia [...]r.). Jak wynika z nadesłanych dokumentów źródłowych mieszkanie, w którym skarżący jest zameldowany stanowi własność jego matki, która zamieszkuje pod innym adresem. Opłaty związane z jego użytkowaniem wynoszą: 47,29 zł (gaz), 199,00 zł (czynsz) i 33,69 zł (energia elektryczna). Dobrowolnie płaci też alimenty na rzecz syna (vide: oświadczenie z dnia [...] r.). Z zaświadczenia wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego wynika, iż pod aktem urodzenia skarżącego brak przypisku dotyczącego zawarcia związku małżeńskiego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Zauważyć bowiem należy, iż wprawdzie skarżący twierdzi, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, to jednak czyni to w mieszkaniu swojej matki i przy jej pomocy. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, jako że szeroko rozumiane możliwości finansowe jego rodziny stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny mogących im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Tym bardziej, że posiadanie kilku nieruchomości, z których tylko jedna może służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (vide: poświadczenie zameldowania z dnia [...]r., z którego wynika, iż do dnia [...]r. skarżący zamieszkiwał razem z rodzicami pod adresem ul. [...]w Z.) oznacza, iż wnioskodawca w pierwszej kolejności powinien stosownej pomocy i wsparcia poszukiwać u członków swojej rodziny. Dopiero wykazanie, że pomoc ta nie jest wystarczająca mogłoby przemawiać za ewentualnym uwzględnieniem złożonego wniosku w całości. Mając jednak na uwadze obecny etap sprawy oraz wysokość dotychczas deklarowanych miesięcznie dochodów i ponoszonych wydatków stwierdzić należało, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym należne opłaty sądowe i wydatki, do których zalicza się również wpis od skargi w kwocie 200,00 zł. W chwili obecnej nie dysponuje on bowiem wystarczającą kwotą środków pieniężnych na ich poniesienie. Tym bardziej, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną zawisłą w tut. Sądzie. Ponadto ustalając ten zakres zwolnienia uznano, iż stanowi on gwarancję konstytucyjnego prawa strony do Sądu, jako że w myśl art. 6 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza wszechstronne zbadanie całej sprawy nawet przy wadliwym sformułowaniu skargi czy znikomej aktywności strony skarżącej w postępowanie sądowoadministracyjne. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.