III SA/Gl 197/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2024 r. nr SKO.K/41.3/2485/2023/26239/AW w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę. Przedmiotem skargi A. Z. (dalej "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") wydana w przedmiocie unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzonych w [...] Ośrodku Ruchu Drogowego w B., tj. egzaminu teoretycznego oraz egzaminu praktycznego. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. Marszałek Województwa [...] (dalej "Marszałek" lub "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ze zm., dalej "u.k.p."), unieważnił egzaminy państwowe Skarżącej na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone w [...] Ośrodku Ruchu Drogowego w B. w dniu 4 stycznia 2023 r. w zakresie części teoretycznej oraz w dniu 2 lutego 2023 r. w zakresie części praktycznej. Marszałek, powołując się na art. 50 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 u.k.p., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia egzaminu teoretycznego przeprowadzonego w dniu 4 stycznia 2023 r. oraz egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu 2 lutego 2023 r. do którego przystąpiła Skarżąca w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Uzasadniając decyzję, Marszałek wskazał, że przyczyną unieważnienia powyższych egzaminów był fakt, że w dniu 7 marca 2023 r. do Prezydenta Miasta B. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w N. [...] Wydział [...] z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. akt. [...]), który stał się prawomocny z dniem 13 grudnia 2022 r. Na mocy tego wyroku został orzeczony wobec Skarżącej zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Orzeczony środek karny obowiązywał od 13 grudnia 2022 r. do 12 czerwca 2023 r. i był konsekwencją zdarzenia które miało miejsce 16 czerwca 2022 r. o godzinie [...], kiedy to Skarżąca kierowała motorowerem po drodze publicznej w miejscowości K., nie mając uprawnień do kierowania pojazdami. 2. W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca stwierdziła, że decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów prawa, przede wszystkim z naruszeniem zasad współżycia społecznego oraz z naruszeniem zaufania obywatela do państwa. Zakwestionowała decyzję organu, twierdząc, że Marszałek nie dokonał oceny stanu faktycznego sprawy pod względem specyficznych okoliczności jakie towarzyszyły całej sytuacji, a które były wskazane przez Skarżącą i zostały poparte odpowiednimi dokumentami. Ponadto, kwestionując dokonaną przez Marszałka literalną wykładnię przepisów, w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p., uznała, że intencją powołanych przepisów nie było unieważnienie egzaminów w przypadku, gdy zdający nie powziął wiedzy o braku formalnych i prawnych możliwości zdawania egzaminów na prawo jazdy. Zarzuciła organowi administracyjnemu, że dopuścił ją do egzaminów państwowych pomimo wydanego wyroku. Podważyła przyczyny wszczęcia postępowania, twierdząc, że organ właściwy otrzymał prawomocny wyrok na początku marca 2023 r., czyli już po egzaminie państwowym, natomiast postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami wszczął z urzędu dopiero 16 maja 2023 r. Zwróciła uwagę, że sprawa jej egzaminów została ponownie zbadana przez organ w związku z kolizją w dniu 10 maja 2023 r. w której udział brała Skarżąca. W związku z zatrzymaniem Skarżącej prawa jazdy, Skarżąca dowiedziała się od Policjantów o orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdu. Postępowanie to zostało zakończone postanowieniem Prokuratora Rejonowego w B. z dnia 31 lipca 2023 r. o umorzeniu dochodzenia prowadzonego przeciwko Skarżącej podejrzanej o prowadzenie pojazdu mechanicznego pomimo orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Umorzenie nastąpiło z powodu braku znamion czynu zabronionego w postaci braku świadomości istnienia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. 3. Organ odwoławczy decyzją z dnia 10 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, powołując się na akta sprawy, ustalił, że w dniu 17 lipca 2023 r. do Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego w Województwa [...] wpłynęło pismo od Prezydenta Miasta B. z dnia 10 lipca 2023 r., informujące o zaistnieniu przesłanek do unieważnienia egzaminu na prawo jazdy kat. "B" przeprowadzonego wobec Skarżącej w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w B. w dniu 4 stycznia 2023 r. w zakresie części teoretycznej oraz w dniu 2 lutego 2023 r. w zakresie części praktycznej. Uzasadnieniem do unieważnienia tego egzaminu był wyrok Sądu Rejonowego w N. [...] Wydział [...] z dnia 14 listopada 2022 r., który stał się prawomocny z dniem 13 grudnia 2022 r. Na mocy tego wyroku został orzeczony wobec Skarżącej zakaz prowadzenia przez nią wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Rzeczony środek karny obowiązywał od 13 grudnia 2022 r. do 12 czerwca 2023 r. Według organu odwoławczego zaistniała przesłanka, unieważnienia egzaminu na prawo jazdy kategorii "B", określona w art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. polegająca na przystąpieniu do egzaminu teoretycznego i praktycznego w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, gdyż w dacie przystąpienia przez Skarżącą do egzaminu teoretycznego i praktycznego obowiązywał ją prawomocny wyrok z dnia 14 listopada 2022 r. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zakwestionowała w całości decyzję organu odwoławczego. Wniosła o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji Marszałka oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z : 1) pisma pełnomocnika Skarżącej do SR w N. Wydział [...] z dnia 7 grudnia 2023 r., 2) wydruku z systemu PI w sprawie [...], na fakt: - wystąpienia przez pełnomocnika Skarżącej do SR w N. [...] Wydział [...] z wnioskiem o informację o terminie doręczenia prawomocnego wyroku do organów administracyjnych - braku odpowiedzi z Sądu na zapytanie pełnomocnika skarżącej. 3) wydruku z portalu mObywatel Skarżącej dotyczącego posiadanego przez nią prawa jazdy na fakt posiadania aktywnego i niezatrzymanego (zablokowanego) prawa jazdy przez Skarżącą pomimo ostatecznego unieważnienia egzaminów na prawo jazdy, Skarżąca wniosła o wystąpienie do Sądu Rejonowego w N. [...] Wydział [...], ul. [...], [...] w sprawie [...] z wnioskiem o udzielenie informacji na piśmie kiedy prawomocny wyrok zaoczny z dnia 14 listopada 2022 r. w sprawie [...] został przesłany przez Sąd, zgodnie ze stosowanym odpowiednio do wykroczeń art. 182 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, do Urzędu Miasta B. Wydział [...]. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu decyzji wyjątkowych okoliczności sprawy przeprowadzenia egzaminów na prawo jazdy w trakcie obowiązywania w stosunku do Skarżącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a tym samym braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i wydanie decyzji bez uwzględnienia interesu społecznego, a przede wszystkim słusznego interesu Skarżącej jako obywatelki; b) art. 8 ust. 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasad zaufania Skarżącej, jako obywatelki do organów administracji samorządowej, jak i instytucji przeprowadzających egzaminy państwowe na prawo jazdy, wskutek: - dopuszczenia Jej do zdawania egzaminów państwowych celem uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w czasie kiedy orzeczony był w stosunku do niej zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi, a następnie unieważnienie tychże egzaminów z tej samej przyczyny, dla której nie powinna była być do nich dopuszczona, - unieważnienia egzaminów na prawo jazdy w czasie kiedy upłynął już okres na jaki Skarżąca miała orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i wydanie decyzji wyłącznie wskutek okoliczności wynikających ze zdarzenia losowego, o których organy dowiedziały się w związku z tym zdarzeniem, a nie na skutek wykonywania obowiązków nałożonych na te organy przepisami prawa; c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania decyzji o uchyleniu decyzji i przekazywaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, pomimo tego, że decyzja ta została wydana niezgodnie z przepisami prawa, przez co brak było podstaw do jej utrzymania w mocy; d) art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. poprzez ich błędną i wyłącznie literalną wykładnię, skutkującą, podobnie jak decyzja organu pierwszej instancji, błędnym uznaniem, że przepisy te nakazują unieważnienie egzaminów na prawo jazdy niezależnie od okoliczności, w których doszło do przystąpienia do egzaminów, a w konsekwencji do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w trakcie obowiązywania orzeczonego względem Skarżącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W treści skargi pełnomocnik Skarżącej wskazała, że pomimo wydanego wyroku Skarżąca została bez problemu dopuszczona do egzaminu w styczniu i w lutym. Prawo jazdy zostało jej wydane i kierowała pojazdami mechanicznymi aż do stłuczki, która miała miejsce w dniu 10 maja 2023 r., kiedy to Policja poinformowała Skarżącą o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych. Do tego czasu żaden z organów państwowych nie podjął postępowania, czy to w przedmiocie utraty uprawnień, czy to unieważnienia egzaminów. Organ właściwy do wydawania prawa jazdy wszczął z urzędu postępowanie dotyczące cofnięcia Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami dopiero 16 maja 2023 r. Podkreśliła, że informacja o tym, że wobec Skarżącej orzeczono zakaz kierowania przez nią pojazdami mechanicznymi powinna wynikać co najmniej z centralnej ewidencji kierowców, prowadzonej zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047). Ewidencji, która powinna przed egzaminem zostać sprawdzona przez organ. Możliwość przystąpienia przez Skarżącą do egzaminów na prawo jazdy, a wcześniej do kursu kwalifikującego do przystąpienia do egzaminów również powinna zostać sprawdzona przez podmiot przeprowadzający szkolenie jak i egzamin. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 72 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli: 1) egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2; 2) był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Czynności w tym zakresie właściwy organ podejmuje z urzędu lub na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 2 w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 4 u.k.p.). Z kolei art. 50 ust. 2 u.k.p. zawiera katalog osób, które w ogóle nie mogą zostać poddane egzaminowi. W myśl pkt 2 tego ustępu nie może być egzaminowana osoba w stosunku do której został orzeczony, prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Bezsporne jest i wynika z akt sprawy (karta nr 2 akt administracyjnych), że Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. [...] (prawomocnym z dniem 13 grudnia 2022 r.) uznał Skarżącą za winną popełnienia czynu stanowiącego wykroczenie z art. 94 § 1 kw i wymierzył jej grzywnę w kwocie 300 zł oraz orzekł wobec Skarżącej zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Orzeczony środek karny obowiązywał od 13 grudnia 2022 r. do 12 czerwca 2023 r. Również poza sporem jest, że w czasie obowiązującego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów Skarżąca przystąpiła i zdała egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w B. w dniu 4 stycznia 2023 r. - w zakresie części teoretycznej oraz w dniu 2 lutego 2023 r. - w zakresie części praktycznej. W myśl art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa należy postrzegać w ten sposób, że wymieniony przepis prawa zakazuje podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację tych z nich, które są z nim zgodne (por. wyrok NSA z 8 października 2014 r. sygn. akt I FSK 1557/13). Z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. wynika, że wobec Skarżącej orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy, tj. od 13 grudnia 2022 r. do 12 czerwca 2023 r. Wyrok ten stanowi wprost podstawę unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy z racji dopuszczenia do nich Skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. nie może być egzaminowana osoba w stosunku, do której został orzeczony, prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Sąd podziela stanowisko organów, że zaistniała przesłanka unieważnienia przez organ pierwszej instancji egzaminu Skarżącej na prawo jazdy kategorii "B", określona w art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. jest decyzją o charakterze związanym w tym sensie, że ustalenie stanu wskazanego w art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. skutkuje obowiązkiem unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. Określone w art. 72 ust. 1 u.k.p. przesłanki wydania decyzji unieważniającej egzamin na prawo jazdy nie wymagają zatem co do zasady oceny skutków podjęcia takiej decyzji ani tym bardziej nie są związane z potrzebą, czy wręcz obowiązkiem ich oceny przez organ, której efekt miałby wpływać na treść decyzji, skutkując możliwością wartościowania celowości unieważnienia egzaminu z uwagi np. na upływ wielu lat od przeprowadzenia egzaminu. Nie przemawia za tym ani art. 6, ani też art. 7 k.p.a., ani tym bardziej art. 8 § 1 k.p.a., mające walor procesowy, a nie materialny, których stosowanie nie może naruszać istoty przepisów prawa materialnego (tak wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1102/23, CBOSA). Sąd w pełni podziela pogląd NSA (wyrok z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1102/23), że unieważnienie egzaminu bez wątpienia ingeruje w sferę praw nabytych jednostki, jednakże dzieje się to bez uszczerbku dla zasad konstytucyjnych (art. 2 Konstytucji) albowiem zgodnie z nimi ochronie podlegają jedynie prawa słusznie nabyte, nie zaś prawa nabyte niezgodnie z prawem. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności: brak wiedzy Skarżącej o wydaniu przez SR ww. wyroku, dopuszczenie jej do zdawania egzaminów państwowych w celu uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w czasie, kiedy orzeczony był w stosunku do niej zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi, jak również unieważnienia egzaminów na prawo jazdy w czasie, kiedy upłynął już okres na jaki Skarżąca miała orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, są w sprawie irrelewantne, gdyż nie powodują zwolnienia z zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. czy też osłabienia jego mocy, co otwierałoby drogę do wartościowania skutków stwierdzonego naruszenia art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Ustawodawca takiego wartościowania nie przewidział – przepisy są jasne, nie budzą żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jak już Sąd wskazał decyzja wydawana na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. jest decyzją o charakterze związanym w tym sensie, że ustalenie stanu wskazanego w art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. skutkuje obowiązkiem unieważnienia egzaminu na prawo jazdy, stąd podnoszone przez Skarżącą okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Nie doszło zatem do naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącej, gdyż organy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego, a Sąd nie miał wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych. To kiedy przedmiotowy wyrok SR w N. został doręczony organom nie ma, w świetle wyżej powołanych przepisów prawa, znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto okoliczność ta wynika z akt sprawy (karta nr 3 akt administracyjnych). W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem, a zarzuty bezzasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.