III SA/Gl 198/21

WyrokWSA w Gliwicach2021-08-02

Skład orzekający: Magdalena Jankiewicz, Małgorzata Herman, Krzysztof Wujek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność organu administracji publicznej polegająca na ustaleniu miesięcznej kwoty dotacji dla niepublicznej szkoły, dokonana w formie pisma, podlega kognicji sądu administracyjnego, a jeśli tak, czy może być uznana za bezskuteczną z powodu naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz?
Ratio decidendi
Czynność organu administracji publicznej polegająca na ustaleniu miesięcznej kwoty dotacji dla niepublicznej szkoły, dokonana w formie pisma, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz art. 47 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Taka czynność, jeśli opiera się na niezgodnych z prawem uchwałach wprowadzających zmiany stawek dotacji z mocą wsteczną, naruszając zasadę lex retro non agit, może zostać uznana za bezskuteczną na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżąca Sp. z o.o. wniosła skargę na czynność Zarządu Powiatu B. dotyczącą ustalenia miesięcznej kwoty dotacji dla szkoły. Wcześniejsze skargi na uchwały Zarządu Powiatu obniżające stawki dotacji zostały odrzucone przez WSA, który uznał uchwały za czynności informacyjne, a dopiero zawiadomienie o aktualizacji kwoty dotacji stanowiłoby czynność podlegającą kognicji sądu. Po tych orzeczeniach skarżąca wystąpiła o informację o wysokości dotacji, a uzyskana odpowiedź stała się przedmiotem niniejszej skargi. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz oraz przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. 2. Zasądza od Zarządu Powiatu B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. na czynność Zarządu Powiatu B. w przedmiocie ustalenia miesięcznej kwoty dotacji 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Zarządu Powiatu B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...]r. skarżąca – A Sp. z o.o. w L. wniosła skargę na czynność Zarządu Powiatu B. w postaci błędnego ustalenia miesięcznej kwoty dotacji przypadającej na jednego ucznia Szkoły Policealnej [...] w B. dla zawodu technik [...] w 2019 r. przy uwzględnieniu aktualizacji kwoty dotacji oraz dotacji przypadającej dla jednego ucznia Szkoły Policealnej [...] w B. dla zawodu technik [...] w semestrze I i II w 2019 r. przy uwzględnieniu aktualizacji kwoty dotacji. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest organem prowadzącym Szkołę Policealną [...] w B., tj. niepubliczną szkołę, dla której wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2020 r. poz. 2029) –dalej powoływana także jako u.f.z.o. We [...]r. strona wystąpiła do Starostwa Powiatowego o przyznanie dotacji na 2019r. Została ona przyznana i była wypłacana w częściach w ciągu całego 2019r. Ostatnia transza została wypłacona [...]r. W dniach [...] i [...]r. Zarząd Powiatu B. podjął uchwały nr [...] i [...], zmieniające uchwałę tegoż organu nr [...] z [...]r. w sprawie aktualizacji kwoty dotacji przypadającej na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkół niepublicznych, którymi obniżyła kwoty dotacji w stosunku do ustalonych uchwałą nr [...]. Z treści ww. uchwał wynika, że wchodzą one w życie z dniem podjęcia. Zarówno skarżąca, jak i organ przyjęli, że uchwały te mają zastosowanie do dotacji już wypłaconych w całym roku 2019r. Strona wywiodła na te uchwały skargi do WSA w Gliwicach zarzucając im naruszenie: - art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie uchwały z naruszeniem zasady lex retro non agit, - art. 43 ust. 3 pkt 3 w związku z ust. 2 pkt 3 w związku z ust. 1 pkt 4 u.f.z.o. poprzez aktualizację stawki dotacji w terminie innym niż pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu aktualizacji stawki dotacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach, - art. 38 ust. 1 u.f.z.o. w związku z art. 9 ust. 1 u.s.p. przez wydanie uchwały przez Zarząd Powiatu B., pomimo braku umocowania do jego wydania. Na tej podstawie strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych uchwał w całości. Postanowieniami z 16 czerwca 2020r. o sygn. akt I SA/Gl 279/20 i I SA/Gl 280/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił obie skargi. W tożsamych uzasadnieniach stwierdził, że uchwały Zarządu Powiatu nie należą do kategorii aktów podlegających kognicji sądów administracyjnych. Stanowią one jedynie informację podlegającą publikacji w BIP. Jednocześnie Sąd wskazał, że "Informacja ta stanowi tylko o tym, jaka będzie miesięczna wysokość należnej dotacji dla jednego ucznia danego typu i rodzaju szkół niepublicznych działających na terenie Powiatu B.. Dopiero sporządzone na mocy tej informacji, ewentualne zawiadomienie skierowane już bezpośrednio do samej skarżącej, o aktualizacji kwoty dotacji, stanowiłoby czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlegałoby kognicji sądu administracyjnego. Dopiero to zawiadomienie miałoby charakter zindywidualizowany i dotyczyłoby konkretnego uprawnienia skarżącej, tj. uprawnienia do otrzymania dotacji w określonej wysokości." W związku z treścią ww. orzeczeń, pismem z [...]r. skarżąca wystąpiła do Zarządu Powiatu B. o udzielenie informacji: 1/ na jaką kwotę została ustalona miesięczna wysokość należnej dotacji dla jednego ucznia Szkoły Policealnej dla zawodu technik [...] w 2019r. przy uwzględnieniu aktualizacji kwoty dotacji; 2/ na jaką kwotę została ustalona miesięczna wysokość należnej dotacji dla jednego ucznia Szkoły Policealnej dla zawodu technik [...] w semestrze I i II 2019r. przy uwzględnieniu aktualizacji kwoty dotacji. W odpowiedzi, pismem z [...]r. została poinformowana, że kwoty te wynoszą odpowiednio: [...] zł i [...] zł. W związku z tym, strona wywiodła opisaną na wstępie skargę do WSA w Gliwicach. Skarżonej czynności zarzuciła: 1. naruszenie art. 43 ust. 3 pkt. 3 w związku z ust. 2 pkt. 3 w związku z ust. 1 pkt. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez aktualizację stawki dotacji w terminie innym niż pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu aktualizacji stawki dotacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w sytuacji gdy nie było takiego przypadku i nie można uznać, że tak zaktualizowana stawka obowiązuje wtedy od stycznia 2019 r. 2. naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez dokonanie aktualizacji czynności z naruszeniem zasady lex retro non agit. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności ustalenia miesięcznej wysokości należnej dotacji przypadającej na jednego ucznia Szkoły Policealnej [...] w B. dla zawodu technik [...] w 2019 r. przy uwzględnieniu aktualizacji kwoty dotacji oraz dotacji przypadającej dla jednego ucznia Szkoły Policealnej [...] w B. dla zawodu technik [...] w semestrze I i II w 2019 r. przy uwzględnieniu aktualizacji kwoty dotacji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Powołując się na rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2018 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019, a także ustawę o finansowaniu zadań oświatowych przypomniał, że na podstawie art. 26 u.f.z.o. dotacja przyznawana jest dla szkół niepublicznych, na każdego ucznia z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Wysokość subwencji jest przyznana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w kwocie, na jaką szkoła złożyła zapotrzebowanie zgłaszając uczniów w określonych wagach do Systemu Informacji Oświatowej na dzień 30 września 2018 roku zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy. Szkoła niepubliczna A Sp. z. o. o. z siedzibą w L., zgłosiła dla Szkoły Policealnej do Systemu Informacji Oświatowej uczniów kształcących się w zawodzie technika [...] w wadze [...]. Jednak Wydział Oświaty omyłkowo zastosował i przekazał od stycznia do grudnia 2019 r. stawkę dla ww. zawodu w wadze [...]. Po ponownej analizie zastosowanych wag przeprowadzonej przez Wydział Oświaty stwierdzono, że zastosowana waga jest za wysoka. Dlatego Wydział Oświaty zgłosił projekty dwóch uchwał na posiedzenie Zarządu Powiatu w dniu [...] roku według art. 43 ust. 1 pkt. 4 ww. ustawy, jako szczególnie uzasadniony przypadek, ust. 2 pkt. 3 aktualizacja stawki w dowolnym miesiącu roku budżetowego. Uchwały nr [...] oraz nr [...] zmieniły brzmienie uchwały nr [...] z [...] roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019, aktualizując stawkę dotacji do prawidłowej wysokości począwszy od stycznia 2019r. Organ stwierdził, że stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, szkoły otrzymują na każdego ucznia dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości równiej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Szkoła nie może żądać większej dotacji niż takiej, na jaką złożyła zapotrzebowanie do Systemu Informacji Oświatowej. Końcowo organ skonkludował, że dotacja pobrana w nadmiernej wysokości powinna być zwrócona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325) – dalej P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Użycie przez ustawodawcę pojęcia "orzeczenie" wskazuje, że moc wiążąca służy nie tylko wyrokom, ale także postanowieniom sądowym. O granicach tego związania wypowiedział się NSA w wyroku z 18 czerwca 2020r. sygn. akt I GSK 557/20, a Sąd orzekający w całości pogląd ten podziela. NSA wskazał, że "postanowienia art. 153 P.p.s.a. oznaczają, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Przepis art. 153 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie. (...) Jeśli strona z takiego środka nie skorzysta (środka odwoławczego od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych – przyp. Sądu) i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się wyroku sądu pierwszej instancji, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu nie mogą być badane przez NSA przy okazji rozpoznawania skargi kasacyjnej od kolejnego wyroku sądu dotyczącego tej samej sprawy. Za takim rozumieniem skutków prawomocności orzeczenia przemawia nie tylko brzmienie art. 170 P.p.s.a., lecz także względy wykładni systemowej związane z unormowaniem wynikającym z art. 153 P.p.s.a. Jeśli strona nie zgadza się z oceną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu sądu, to mimo uwzględnienia jej skargi powinna kwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych orzeczenie, w którym jest zawarta ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153 P.p.s.a., lecz również wobec organów wymienionych w art. 170 P.p.s.a., który to przepis explicite wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Niezgodne z zasadami porządku prawnego, obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, do których zalicza się także pewność i stabilność stosunków prawnych, byłoby podważanie stanowiska zawartego w prawomocnym wyroku przy okazji rozpatrywania skargi kasacyjnej od innego wyroku (...)." Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 23 marca 2020 r. o sygn. I FSK 71/20, (LEX nr 2854731), gdzie stwierdził, że skoro "kompromis między statyczną w swej istocie wartością stałości rozstrzygnięć sądowych i wyrażającą ją zasadą związania oceną prawną wynikającą z (prawomocnego) wyroku sądu administracyjnego a wartościami dynamicznymi, takimi jak słuszność czy prawda materialna został rozstrzygnięty na poziomie ustawowym, to nie jest rzeczą sądu administracyjnego dalsze różnicowanie zakresu obowiązywania ww. zasad związania wyrokiem sądu, czy zasady prawomocności materialnej. Innymi słowy, ponownie rozpoznając sprawę administracyjną, sąd może ocenić zakres związania poprzednim wyrokiem wydanym w sprawie w oparciu o dostępne mu ustalenia faktyczne i prawne, w tym biorąc pod uwagę ew. zmianę stanu prawnego, nie może jednak stwierdzić, że z uwagi na możliwe wady oceny prawnej zawartej w tymże poprzednim wyroku zasada ta przestaje obowiązywać." Z powyższego wynika, że ustawodawca stabilność orzeczeń sądowych i ukształtowanych nimi stosunków prawnych uczynił wartością nadrzędną. W postanowieniach o sygn. akt I SA/Gl 279/20 i I SA/Gl 280/20 WSA w Gliwicach stwierdził, że uchwała Zarządu Powiatu pełni jedynie funkcję informacyjną. "Informacja ta stanowi tylko o tym, jaka będzie miesięczna wysokość należnej dotacji dla jednego ucznia danego typu i rodzaju szkół niepublicznych działających na terenie Powiatu B.. Dopiero sporządzone na mocy tej informacji, ewentualne zawiadomienie skierowane już bezpośrednio do samej skarżącej, o aktualizacji kwoty dotacji, stanowiłoby czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlegałoby kognicji sądu administracyjnego. Dopiero to zawiadomienie miałoby charakter zindywidualizowany i dotyczyłoby konkretnego uprawnienia skarżącej, tj. uprawnienia do otrzymania dotacji w określonej wysokości." Żadna ze stron zawisłych pod ww. sygnaturami sporów postanowień tych nie zaskarżyła i są one prawomocne. Nadto obie strony są zgodne co do tego, że zarówno pytanie skarżącej, jak i odpowiedź organu są czynnościami stanowiącymi realizację ww. orzeczeń WSA w Gliwicach, gdyż powołują się na nie zarówno w piśmie skarżącej z [...]r., żądającym podania informacji o wysokości dotacji, jak i w piśmie organu z [...]r., która tę informację zawiera. Za akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które: 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19). W ocenie Sądu ratio legis poddania sądowej kontroli także aktów i czynności poza wskazanymi w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. decyzjami i postanowieniami, jest umożliwienie sądowej kontroli również innych niż decyzje albo postanowienia działań administracji publicznej, które jednak dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz skutkują potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70). Przenosząc powyższe na stan badanej sprawy Sąd stanął na stanowisku, że z jednej strony zachodzi konieczność zapewnienia skarżącej prawa do sądu i poddania jego kontroli czynności polegającej na ograniczeniu prawa strony do otrzymania dotacji, z drugiej - że z uwagi na odrzucenie skarg strony na uchwały Zarządu Powiatu powołanymi postanowieniami WSA, jedynym aktem konkretyzującym uprawnienia strony zgodnie z poglądem wyrażonym w tych orzeczeniach jest właśnie zaskarżona czynność ustalenia kwoty dotacji, zawarta w piśmie Powiatu z [...]r. Oczywistym jest, że żadnych dalszych czynności organu w sprawie ustalenia czy przekazania kwoty dotacji, które skarżący mógłby kwestionować celem weryfikacji prawidłowości jej ustalenia na poziomie obowiązującym po aktualizacji dokonanej uchwałami [...] i [...] nie należy już oczekiwać. Dotacja została już bowiem wypłacona w dotychczasowej wysokości (nie dojdzie więc do czynności jej wypłacenia i ewentualnego poważania jej kwoty) a postępowanie w przedmiocie zwrotu będzie dotyczyło zwrotu kwoty, jaką organ uważa za pobraną w nadmiernej wysokości z uwzględnieniem nowych stawek dotacji (po ich aktualizacji), a nie badaniu poprawności zasad i trybu, w jakim zostały ustalone. Z uwagi na powyższe, Sąd przyjął, że wspomniane wyżej pismo, niebędące decyzją ani postanowieniem, mające charakter indywidualny, bo zawiadamiające konkretny podmiot (skarżącego) o wysokości kwot, jakich ten właśnie podmiot może się domagać od organu na finansowanie realizowanych przezeń zadań oświatowych, zostało sporządzone na podstawie przepisów prawa dot. dotacji oświatowych i w ramach jednostronnego działania organu wykonującego działania z zakresu administracji publicznej w zakresie oświaty. Stanowi zatem czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a więc podlega kognicji sądów administracyjnych. Na dopuszczalność drogi sądowej przed sądem administracyjnym w przedmiotowej sprawie wskazuje także brzmienie art. 47 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2020r., poz. 2029) – dalej powoływana także jako ufzo. Stosownie do powołanego przepisu, czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325). Użycie sformułowania "czynności podejmowane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji", w ocenie Sądu, wskazują, że zakres nim objęty jest szeroki: obejmuje wszelkie działania podejmowane w toku procesu zakończonego wypłatą dotacji i w celu dokonania tej wypłaty, która z natury rzeczy musi być poprzedzona ustaleniem kwoty dotacji. Niewątpliwie informacja o kwocie, jaką zainteresowany otrzyma na każdego ucznia jest czynnością podjętą w celu wypłaty dotacji, bo dotacja ta jest iloczynem podanej stawki i ilości uczniów spełniających określone wymogi. Stanowi ona konkretyzację uprawnienia strony do żądania wypłaty dotacji w określonej wysokości. Natomiast – w ocenie Sądu - informacja ta opiera się na niezgodnych z prawem podstawach. Wynika ona z uchwał Zarządu Powiatu z [...] i [...]r., które dokonują zmiany kwoty dotacji od 1 stycznia tegoż roku. Natomiast jedną z fundamentalnych zasad prawa jest zasada lex retro non agit. Wynika ona z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa prawnego jednostce – każdy adresat przepisów prawa ma uprawnienie do tego, aby kształtować swą sytuację prawną w poczuciu pewności co do uwarunkowań prawnych, w jakich to następuje. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 14 czerwca 2000 r. (sygn. P 3/00) zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa a także prognozowanie działań własnych. (OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). Ustalenie stawek dotacji w kwocie niższej niż dotychczasowa z mocą wsteczną o 12 miesięcy niewątpliwie sprzeciwia się tym zasadom. Wskazuje to, że uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiący, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Skutkuje to naruszeniem takich zasad konstytucyjnych jak zasada pewności prawa czy zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Strona, która prawidłowo wypełniła ciążące na niej powinności wynikające ze zgłoszenia uczniów jednostce samorządu terytorialnego nie może być zaskakiwana zmianą stawek dofinansowania z mocą wsteczną. Wydaje się, że ustawodawca oceniał tę kwestię w tożsamy sposób, skoro przyjął w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych rozwiązania, które stoją temu na przeszkodzie. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, kwota dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, ulega aktualizacji: 1) w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 12 i art. 13, dokonanej na podstawie art. 44 ust. 1; 2) w wyniku zmiany kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, dokonanej na podstawie art. 45; 3) w wyniku zmiany wskaźnika zwiększającego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 i 2, dokonanej na podstawie art. 14 ust. 8; 4) w szczególnie uzasadnionych przypadkach. 2. Aktualizacji kwoty dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, dokonuje się: 1) w miesiącu roku budżetowego następującym po miesiącu, w którym upłynęło 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na rok budżetowy, zwanym dalej "miesiącem pierwszej aktualizacji" - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3; 2) w październiku roku budżetowego - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1; 3) w dowolnym miesiącu roku budżetowego - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 1 pkt 4. 3. Zaktualizowana kwota dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, obowiązuje od: 1) pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu pierwszej aktualizacji - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 2 pkt 1; 2) pierwszego dnia listopada roku budżetowego - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 2 pkt 2; 3) pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu aktualizacji - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 2 pkt 3. Z powyższego wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach można dokonać aktualizacji w dowolnym miesiącu roku budżetowego (ust. 2 pkt 3 ufzo), ale obowiązuje ona od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu aktualizacji (ust. 3 pkt 3 ufzo). Cytowany przepis nie zawiera żadnych wyjątków pozwalających dokonać zmiany stawki z mocą wsteczną. Natomiast fakt, że dotacja została przez organ ustalona błędnie, bo w kwocie zawyżonej, nie może stanowić usprawiedliwienia dla działań organu niezgodnych z prawem. Powyższe wskazuje, że także zarzut naruszenia art. 43 ust. 3 pkt 3 w zw. z ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 1 pkt 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych okazał się uzasadniony. Ponieważ zaskarżona czynność wyrażona w piśmie organu z [...]r. narusza prawo materialne, Sąd, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł o jej bezskuteczności.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło