III SA/Gl 1989/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych); 2. ustanowić skarżącej adwokata z urzędu; 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z 28 listopada 2012 r. (także data nadania) M.J. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie podatku akcyzowego. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2013 r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 3.610,00 zł, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podała stan faktyczny sprawy, której dotyczy złożona przez nią skarga. Natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że z mężem pozostaje w separacji. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi jedynie z dwójką dzieci w wieku szkolnym, tj. 13 i 9 lat. Ich źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza. Z tego tytułu uzyskuje dochód w kwocie 14.000,00 zł brutto. Poza mieszkaniem komunalnym o pow. [...]m2 nie posiada innych składników majątku. Tymczasem zobowiązana jest do spłaty kredytów bankowych, a nadto innych należności, które powstały w okresie małżeństwa. Dodatkowo posiada też zaległości w bieżących płatnościach, albowiem w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zgromadzone na rachunkach bankowych środki zostały zablokowane. Okoliczność ta znacznie utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej. Tymczasem stan zdrowia skarżącej oraz jej dzieci wymaga dodatkowych nakładów na leczenie. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono rachunki ponoszonych wydatków za: energię elektryczną (99,86 zł i 49,71 zł) oraz gaz (30,76 zł), w których skarżąca partycypuje w ½ części, a nadto zakup lekarstw (103,70 zł) i usługi medycznej (120,00 zł). Ponadto z zeznania podatkowego PIT-36L za 2011 r. ustalono, że skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wypracowała w tym okresie przychód w kwocie 1.080.685,93 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania rzędu 869.308,87 zł przyniósł dochód wielkości 211.377,06 zł. Ponieważ termin składania zeznania podatkowego za 2012 r. przypada na 30 kwietnia 2013 r., nie zostało ono nadesłane. Natomiast z komputerowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie dwa miesiące wynika, że w bieżącym roku uzyskany przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 24.000,00 zł (por.: deklaracje VAT-7), podczas gdy poniesione koszty jego uzyskania oscylowały w granicach 14.473,18 zł. Tym samym osiągnięty dochód zamykał się w kwocie 9.526,82 zł. Dodatkowo przedłożono zaświadczenie z banku [...] w przedmiocie otrzymanych tytułów egzekucyjnych oraz braku operacji uznaniowych i obciążeniowych, a nadto zawarte ugody dotyczące spłaty zaciągniętych kredytów i posiadanych z tego tytułu zadłużeń. Postanowieniem z 8 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy stwierdzając, że strona skarżąca pominęła istotne informacje dotyczące posiadanych nieruchomości jak i dochodu, które mają istotne znaczenie w sprawie. W zakreślonym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 8 kwietnia 2013 r. Skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem referendarza szczegółowo przedstawiła swój aktualny stan majątkowy wraz z dokumentami potwierdzającymi jej oświadczenia. Własność trzech z czterech nieruchomości, które otrzymała w wyniku ugody zawartej z mężem z powodu separacji, przeniosła w związku z rozwiązaniem umowy o dożywocie z wniosku A.J. (matki M. i J.J.). Własność nieruchomości w miejscowości S. i w W. przeniosła w 2011 r. i 2012 r. na syna M.J. Samochody i naczepy przejęte w drodze ugody (z wyjątkiem dwóch wydzierżawionych) zostały zajęte przez prokuraturę. Skarżąca posiada liczne zobowiązania kredytowe oraz ma na utrzymaniu dwie córki, nad którymi opiekę powierzył jej sąd. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności lub innego majątku. Do sprzeciwu skarżąca załączyła kopie aktów notarialnych, kopie wydruków z kont bankowych oraz ponagleń spłat kredytów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 kwietnia 2013 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania adwokata z urzędu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania adwokata z urzędu. Wobec powyższego Sąd dokonał analizy danych majątkowych przedstawionych we wniosku, w sprzeciwie, jak również nadesłanych dokumentów. Wnioskodawczyni podała, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: energię elektryczną (99,86 zł i 49,71 zł) oraz gaz (30,76 zł), w których skarżąca partycypuje w ½ części, a nadto zakup lekarstw (103,70 zł) i usługi medycznej (120,00 zł). wpłata na konto Firmy "(...)" 8.610,00 zł, [...] 2.000,00 zł, kredyt hipoteczny 1.400,00 zł, kredyt na finansowanie działalności gospodarczej 2.700,00 zł. Skarżąca ponadto oświadczyła, że nie otrzymuje od M.J. żadnych środków na utrzymanie dzieci. Dochód osiągany z prowadzonej działalności gospodarczej nie wystarcza na bieżące regulowanie należności. Zobowiązania skarżącej, których nie reguluje w całości i terminowo także wskazują na trudności finansowe. Skarżąca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Na skarżącej także ciąży obowiązek utrzymania dwójki małoletnich dzieci. W wyniku powyższej analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych stwierdzono, iż nie jest ona w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 3.610,00 zł oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jej rzeczywiste możliwości finansowe. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 zł oraz ustanowienie adwokata. Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie, gdyż posiada regularny dochód z działalności gospodarczej. Dlatego wnioskodawczyni mając stały dochód miesięczny powinna partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09). W ocenie orzekającego, wnioskodawczyni będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 500,00 zł i ewentualne późniejsze pozostałe koszty postępowania, z których nie została zwolniona. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz oraz art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.