III SA/Gl 2153/15

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 400,00 zł skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. W jego uzasadnieniu podał, że jest osobą bezrobotną, bez środków do życia i bez majątku, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii złożonego za [...] r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, że zeznanie takie nie było składane z uwagi na brak dochodów podlegających opodatkowaniu; - przedłożenie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym jako adres zamieszkania; - złożenie dodatkowego oświadczenia o ciążących na skarżącym zobowiązaniach i ponoszonych przez niego stałych wydatkach w postaci rat zaciągniętego kredytu, pożyczki, rat leasingowych, alimentów, czynszów najmu, dzierżawy, kosztów utrzymania domu, mieszkania, opłat za media, kosztów leczenia, rehabilitacji czy ubezpieczenia majątku (albowiem rubryka nr 11 formularza nie została wypełniona w sposób wskazany w pkt 4 pouczenia zawartego na ostatniej jego stronie); - wyjaśnienie do kogo należy nieruchomość podana jako adres zamieszkania i na jakich zasadach skarżący z niej korzysta, kto pokrywa koszty jej utrzymania i w jakiej wysokości; - nadesłanie wystawionego przez właściwy urząd pracy zaświadczenia wskazującego czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, dla którego brak jest stosownych ofert zatrudnienia; - wyjaśnienie czy skarżący korzysta ze świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające powyższą okoliczność; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych jaki jest stan cywilny wnioskodawcy; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, iż w [...] r. nie były za skarżącego odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy jak również zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, iż od [...]r. do nadal nie były i nie są za skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających fakt zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej; - złożenie dodatkowego oświadczenia o posiadanych nieruchomościach, oszczędnościach, papierach wartościowych, prawach majątkowych, wierzytelnościach i przedmiotach o wartości powyżej [...]zł (albowiem rubryka nr 7 formularza nie została wypełniona w sposób wskazany w pkt 4 pouczenia zawartego na ostatniej jego stronie); - wyjaśnienie czy skarżący korzysta z pomocy finansowej osób trzecich w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać stosowne oświadczenia złożone w tym przedmiocie przez wskazane osoby udzielające takiej pomocy z podaniem jej rodzaju i wysokości. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] r. skarżący wyjaśnił, że dom, w którym zamieszkuje należy do jego rodziców. Rubryki nr 11 formularza nie wypełnił, gdyż nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań. Nie jest jednak zarejestrowany w urzędzie pracy, nie korzysta też z MOPS. Jest osobą rozwiedzioną, a uzyskanie dokumentów źródłowych potwierdzających tą okoliczność podobnie jak ubieganie się o wystawienie zaświadczenia z urzędu skarbowego i zakładu ubezpieczeń społecznych wiąże się z dodatkowymi wydatkami, których nie jest w stanie ponieść. Ponadto na dokumenty te czeka się ponad siedem dni, dlatego też poprzestał jedynie na poinformowaniu o powyższym. Dodatkowo wskazał, że istnieje możliwość przejrzenia niektórych dokumentów odnoszących się do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w internecie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący poza wskazaniem, że jest osobą bezrobotną, bez środków do życia i bez majątku, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, dokumentów źródłowych pozwalających na zweryfikowanie powyższych danych nie przedstawił. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, że termin wystawienia zaświadczenia z urzędu skarbowego czy zakładu ubezpieczeń społecznych jest dłuższy aniżeli zakreślone w wezwaniu referendarza siedem dni, niemniej jednak o przedłużenie tego terminu, celem uzupełnienia podanych w treści urzędowego formularza danych nie wystąpił. Nie przedłożył też żadnych dokumentów pozwalających stwierdzić, czy w ogóle podejmował jakiekolwiek działania w tym kierunku ażeby pozyskać od wskazanych wyżej instytucji stosowne zaświadczenia. W tej sytuacji opierając się jedynie na zawartym w treści formularza oświadczeniu, które z uwagi na swoją ogólnikowość nie mogło być uznane za wystarczające, gdyż jego analiza budziła istotne wątpliwości odnoszące się do źródeł utrzymania skarżącego, które nie zostały podane, brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Bo skoro skarżący jest jak sam twierdzi osobą, która nie posiada żadnych dochodów to pojawia się pytanie skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie, jako że z czegoś musi żyć. Samo wskazanie, że zamieszkuje w domu należącym do rodziców nie mogło być uznane za wystarczające. Nie wynika bowiem z niego czy rodzice zamieszkują pod tym samym adresem, czy też nie i czy pomagają finansowo synowi, a jeżeli tak to w jakiej formie pomoc ta jest udzielana, podczas gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie. W sytuacji bowiem, kiedy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe w domu swoich rodziców i przy ich pomocy to ich szeroko rozumiane możliwości finansowe stanowią istotny czynnik, który należy brać pod uwagę. Trudno bowiem oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie zwłaszcza, że nie wykazano, że pomoc ta leży poza zasięgiem ich możliwości finansowych. A ponieważ uchylanie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania czy też nierzetelne ich wykonanie stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku, co więcej wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.