III SA/Gl 223/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego w dniu [...] r. (data wpływu do Sądu) zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca Spółka zamieściła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. Powyższy powtórzyła na druku urzędowego formularza PPPr, gdzie jako rodzaj prowadzonej działalności podała handel artykułami przemysłowymi. Z tego tytułu w ubiegłym roku obrotowym wypracowała zysk rzędu 76.727,94 zł, który przeznaczyła na pokrycie kapitału i strat z lat ubiegłych. Ponadto wartość posiadanego majątku oszacowała na 8.540,35 zł netto, a w rubryce nr 9 wskazała, że nie posiada żadnych środków na rachunku bankowym, albowiem bank wypowiedział zawartą w tym zakresie umowę. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: bilans Spółki wraz z rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową, zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., deklaracje VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2015 r., ewidencję środków trwałych, raport kasowy oraz zaświadczenie o zamknięciu rachunku bankowego z [...] r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 tej ustawy zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). W tym miejscu należy zauważyć, że wniosek skarżącej Spółki jest kolejnym, który złożono w tej sprawie, albowiem postanowieniem z 14 października 2014 r. sygn. akt I FZ 387/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym podane uprzednio i obecnie przez skarżącą Spółkę dane odnoszące się do jej sytuacji finansowej uznać należało, że te choć uległy zmianie, to nie pozwalają na uwzględnienie złożonego wniosku. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika bowiem, że Spółka prowadzi działalność polegającą na handlu artykułami pochodzenia chińskiego (vide: informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego). Towary przez nią nabywane są sprzedawane do krajów Unii Europejskiej w walutach obcych, tj. EUR lub USD. Z tego tytułu w 2014 r. wypracowała dochód w wysokości 241.796,02 zł (podczas gdy w poprzednio składanym wniosku deklarowała stratę rzędu 779.307,92 zł, a w zeznaniu CIT-8 za 2013 r. zysk w kwocie 168.392,05 zł). Ponieważ prowadzi obrót głównie w walutach USD i EUR, a zmienne w 2014 r. kursy walut spowodowały powstanie zwiększonych wartości różnic kursowych zrealizowanych jak i bilansowych, stąd jej zysk bilansowy za 2014 r. różnił się od zysku podatkowego z tego roku, albowiem wynosił 76.727,94 zł. Według oświadczenia przeznaczono go na pokrycie strat z lat ubiegłych, podczas gdy w bilansie za 2013 r. również odnotowała zysk rzędu 168.392,05 zł. Dodatkowo ustalono, że jej kapitał zakładowy nie uległ zmianie i wynosi 300.000,00 zł. Jedynie wartość posiadanych środków trwałych zmniejszyła się z kwoty 11.391,07 zł do 8.540,35 zł. I choć Spółka twierdzi, że nie posiada obecnie żadnych środków na rachunku bankowym i w kasie to w deklaracjach VAT wykazuje nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 8.859,00 zł. Ponadto jej przychody za 2014 r. wynosiły 1.051.238,00 zł, co oznacza, że prowadzi działalność na znaczną skalę. Przewiduje też jej rozszerzenie na zupełnie inny asortyment, w tym urządzenia techniczne w zakresie pozyskiwania energii ekologicznej (vide: informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego). Dlatego też zastosowanie w sprawie znalazł ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951). Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że w przypadku spółki z o.o. istnieje możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (vide: art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że skarżąca Spółka w ubiegłym roku podatkowym prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i obracała kwotami wielokrotnie przewyższającymi należny od skargi wpis, a z przedłożonych dokumentów nie wynika aby jej sytuacja miała ulec pogorszeniu powinna partycypować w kosztach postępowania. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Na uwagę zasługuje również treść art. 6 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza wszechstronne zbadanie całej sprawy nawet przy wadliwym sformułowaniu skargi czy znikomej aktywności strony w postępowanie sądowoadministracyjne. Przyjąć zatem należało, że na tym etapie odmowa ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu nie pozbawia wnioskodawcy konstytucyjnego prawa do sądu. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.