III SA/Gl 226/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. (W.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. H. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta C. został uznany za osobę [...] z prawem do [...] w kwocie [...] zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskujący jest osoba [...], nie posiadającą jakiegokolwiek majątku. Jego jedynym źródłem dochodu jest rzeczony [...]. Wypada w tym miejscu zaakcentować, że H. W. zainicjował przed tut. Sądem wiele innych postępowań sądowoadministracyjnych, w których również zwracał się o przyznanie prawa pomocy. W tych ramach zwalniano skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Tak było w sprawach o sygn. akt III SA/Gl: 1376/07 do 1380/07, 1481/07 do 1487/07, 1565/07 do 1570/07, 1693/07 do 1696/07, 39/08 do 43/08 oraz 102/08. W ostatniej z wymienionych, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy wydane zostało w dniu 4 lutego 2008 r. Z tych też powodów należało w tej części orzeczenia podkreślić, że wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, wystosowane w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 1376-1380/07, skarżący wyjaśnił, że aby pokryć koszty bieżącego utrzymania, korzysta z pomocy matki; przedłożył też m. in. odpis umowy użyczenia lokalu, w którym zamieszkuje, oraz dokumentację potwierdzającą przeznaczenie większości środków jego przedsiębiorstwa na zabezpieczenie należności publicznoprawnych. Odpowiadając zaś na wezwanie referendarza sądowego (w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 201/07 do 206/07 i 208/07 do 211/07) o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych wyjaśnień, skarżący poinformował Sąd w pierwszej kolejności, że z dniem [...] r. podjął zatrudnienie w wymiarze [...] etatu z wynagrodzeniem w kwocie [...] zł brutto. Skarżący wskazał nadto, że środki pieniężne, które zwrócone zostały przez organy celne w całości przeznaczone były na spłatę pożyczki zaciągniętej na kwotę [...] zł. Łącznie na spłatę zadłużenia przeznaczono kwotę [...] zł, w tym [...] zł – pochodzące ze sprzedaży jedynego środka trwałego spółki "A". Do pisma z dnia [...] r. dołączono szereg dokumentów źródłowych, w tym: wyciągi z rachunków bankowych spółki cywilnej "A", wydruki systemu operacyjnego [...] Banku [...] dokumentujące zamknięcie rzeczonych rachunków oraz umowę sprzedaży jedynego środka trwałego (samochód dostawczy [...]). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należało, że wnioskodawca wykazał, iż w jego sytuacji wskazana na wstępie przesłanka zachodzi. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący w wystarczającym stopniu udowodnił, że nie posiada innych składników majątkowych umożliwiających mu uiszczenie kosztów sądowych, w szczególności zaś że rozdysponował środki uzyskane ze zlikwidowanej działalności gospodarczej. Stwierdzono nadto, że sytuacja dochodowa H. W., pomimo iż uzyskał stałe zatrudnienie, w gruncie rzeczy nie uległa zmianie od czasu wydania ostatniego z w/w orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy. Godziło się odnotować, że poprzedni dochód wnioskodawcy zamykał się w kwocie [...] zł netto, zaś obecnie wynosi [...] zł brutto. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.