III SA/Gl 226/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podwyższonej opłaty za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 29 stycznia 2017 r. A.B., za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w R. z [...] r., znak: [...], w przedmiocie naliczenia skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie kruszywa naturalnego ze złoża piaskowo-żwirowego, bez wymaganej koncesji, na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...] położonych w miejscowości B. przy ul. [...], Gmina L., w wysokości [...] zł oraz zobowiązania do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60% na konto Gminy L. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. W skardze tej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W treści uzasadnienia tego wniosku skarżący stwierdził, że wniosek dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na tym etapie postępowania narazi jego na niepowetowane szkody, co spowoduje upadłość jego firmy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby ocena Sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określenie okoliczności faktycznych, ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia działając we własnym interesie. Konieczna jest również spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że z tak brzmiących przepisów wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego, przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Istotny jest również fakt, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tym bardziej, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego wniosku wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. Sąd nie ma kompetencji uwzględniać, ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11). Odnosząc powyższe rozważania prawne do niniejszej sprawy, Sąd posiłkował się dokumentacją nadesłaną do wcześniej złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy z których wynika, że skarżący w ubiegłym roku podatkowym poniósł stratę (-) [...] zł, przychód wyniósł [...] zł, a koszty jego uzyskania zamknęły się w kwocie [...] zł. Ponadto, skarżący wykazała stały i regularny obrót od [...] zł (styczeń 2018 r. ) do [...] zł (marzec 2018 r). Podane wartości wskazują na podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług (podatek należny). I choć nie można tego utożsamiać z dochodem, czy przychodem osiąganym przez przedsiębiorcę to jednak wskazuje to na aktywność podmiotu gospodarczego, jak również na dynamikę funkcjonowania podmiotu w obrocie gospodarczym. A należy zwrócić uwagę, że obrót nie jest niski i co więcej, wykazuje stabilność. Ponadto z nadesłanego bilansu wynika, że skarżący dysponuje rzeczowymi środkami trwałymi (w tym gruntami, budynkami i lokalami, urządzeniami technicznymi i maszynami a także środkami transportu) o wartości [...] zł, a to oznacza, że dysponuje majątkiem o znacznej wartości, który może zostać spieniężony. Dysponuje również środkami trwałymi w zabudowie o wartości [...] zł. Jak również posiada kapitał własny o wartości [...] zł. Niemniej jednak są to informacje nadesłane do wniosku o przyznanie prawa pomocy i do możliwości skorzystania z prawa do sądu, natomiast w nadesłanym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji brak konkretnych informacji z których Sąd mógłby zbadać czy odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowodowałaby nieodwracalne skutki. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy, a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08). W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że egzekwowanie obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiane z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r., II FSK 2752/11, LEX nr 1069889). Tym bardziej, że mechanizmy zawarte w przepisach ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r,. poz. 201 ze zm.) zapewniają dłużnikowi minimum egzystencji. Podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego NSA z dnia 18 września 2015 r., II GZ 481/15, CBOSA). Wskazać jednak należy, że przytoczonych argumentów nie sposób rozpatrywać w kategorii kwalifikowanych przesłanek określonych w art. 61 p.p.s.a. Jak zaznaczono wyżej, każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego czy jego rodziny, jednak co do zasady, nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W sytuacji wygrania sporu sądowego skarżącemu zostaną zwrócone wszelkie kwoty pieniężne. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt II GSK 1020/14), czego w niniejszej sprawie zabrakło. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie sposób przyjąć, że skarżący wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wywiedzenia, że wykonanie zaskarżonego aktu może skutkować dla niego niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący bowiem nie przedłożył dokumentów pozwalających na precyzyjne i kompleksowe ustalenie jego sytuacji majątkowej i finansowej. Ustalenia w powyższym zakresie stanowią punkt wyjścia dla rozważań odnośnie tego czy wykonanie wynikającego z zaskarżonej decyzji obowiązku może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których nie naprawiłoby ewentualne wygranie sporu sądowego (postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 37/12). Na koniec wskazać należy, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd winien mieć na uwadze interesy wszystkich stron postępowania, także i organu, który stoi na straży przestrzegania przepisów prawa, dba także o to by nie doszło do nieuzasadnionego uszczuplenia wpływu do budżetu państwa należności publicznoprawnych. Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie podniesione już okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie powołanego wyżej art. 61 § 3 i § 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.