III SA/Gl 237/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółka cywilna w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr z dnia [...] r.) skarżąca Spółka zwróciła się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowano, że Spółka w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej (strata na dzień [...] r. wyniosła [...] zł). Spółka spłaca aktualnie kredyty i łączne zadłużenie z tego tytułu wynosi [...] zł. Kredyt płatniczy oraz na rachunku bieżącym są zabezpieczone hipotekami umownymi kaucyjnymi na kwoty [...] zł i [...] zł oraz hipoteką umowną zwykłą na kwotę [...] zł. Na nieruchomości należącej do Spółki ustanowiona jest dodatkowo hipoteka przymusowa kaucyjna na rzecz Skarbu Państwa w kwocie [...] zł. W ocenie Spółki, dokonane wpisy hipoteczne, uniemożliwiają jej zaciągniecie nowych kredytów z przeznaczeniem na pokrycie kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika nadto, że Spółka posiada środki trwałe o wartości [...] zł. Skarżąca posiada debet na rachunku bankowym prowadzonym w Banku "B" w M. w kwocie [...] zł. Przy formularzu nadesłano m.in.: odpis zwykły księgi wieczystej nieruchomości gruntowej potwierdzający wskazane wyżej obciążenia, umowę kredytu płatniczego z dnia [...] r. na kwotę [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie zobowiązań płatniczych do dnia [...] r., umowę o kredyt w rachunku bieżącym z dnia [...] r. na kwotę [...] zł również z przeznaczeniem na pokrycie zobowiązań płatniczych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z limitem wykorzystania do dnia [...] r., umowę o kredyt inwestycyjny z dnia [...] r. na kwotę [...] zł, zestawienie obrotów z [...] r. potwierdzające wskazaną wcześniej stratę, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r., z którego wynika, że skarżąca posiada w chwili obecnej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę. Z pisma tego wynika nadto, że w dniu [...] r. złożono wniosek o wykreślenie hipoteki na kwotę [...] zł. Dokonawszy wstępnej analizy wniosku i dołączonych do niego dokumentów, pismem z dnia [...] r., referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku o dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty źródłowe. W odpowiedzi nadesłano plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. Spółka w okresie od [...] r. do [...] r. dokonała rozliczenia transakcji, w których łączna podstawa opodatkowania dostawy towarów (świadczenia usług) wyniosła [...] zł. Skarżąca posiada środki trwałe, których łączna wartość początkowa wynosi [...] zł. W okresie od [...] r. do [...] r. Spółka uzyskała przychód w kwocie równej podstawie opodatkowania przy dostawie towarów. Poniosła przy tym koszty wraz z zakupem towarów w łącznej kwocie [...] zł. W okresie tym do wskazanych kosztów zaliczono zdarzenia gospodarcze opisane jako "opłata" (kontrahenta oznaczono jako "Kancelaria prawnicza") na łączną kwotę [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej Spółki było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów (vide pkt 4 druku PPPr). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Wypada w tym miejscu nadmienić o kwestii zdolności sądowej podmiotu jakim w tym konkretnym przypadku jest spółka cywilna. Zagadnienie to wymaga zaakcentowania celem uzasadnienia zastosowanej podstawy prawnej przyznania prawa pomocy. Zgodnie więc z treścią art. 25 § 3 P.p.s.a., zdolność sądową mają także (poza osoba fizyczną i osobą prawną – patrz art. 25 § 1 tej ustawy) inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzania albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, iż w przedmiotowym postępowaniu zdolność sądowa spółki cywilnej uzależniona jest od uregulowania jej podatkowej pozycji materialnoprawnej w ustawie podatkowej. Tym samym skoro ustawa podatkowa przyznaje spółce cywilnej przymiot podatnika zawsze w tym samym zakresie spółka dysponuje zdolnością procesową i zdolnością do czynności prawnych, a więc do występowania, jako strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług podatnikami są stosownie do treści art. 15 ust. 1 tej ustawy "osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności". Jak więc wynika z tej regulacji podatnikiem podatku od towarów i usług między innymi jest spółka cywilna. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że na gruncie tego podatku jest ona traktowana w sposób samoistny. W tezie wyroku NSA z dnia 14 października 2005 r., sygn. akt I FSK 287/05 przyjęto, że "spółka cywilna zarejestrowana jako podatnik podatku od towarów i usług zachowuje ten status tak długo, jak nie ulegnie rozwiązaniu i wykreśleniu z rejestru. Dopóki więc taki stan rzeczy nie zaistnieje, wszelkie zmiany personalne w składzie tej jednostki organizacyjnej nie zmieniają jej statusu na gruncie podatku od towarów i usług" (e/Lex nr 173303). Cytowane orzeczenie zapadło wprawdzie na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o podatku od towarów i usług, niemniej jednak w obliczu nowej regulacji, stanowisko tam przyjęte zachowuje swoją aktualność. Przenosząc przytoczone wyżej wywody na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że w postępowaniu z wniosku spółki cywilnej o przyznanie prawa pomocy stosowane są przesłanki płynące z art. 246 § 2 P.p.s.a., odnoszące się do osób prawnych i innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej. Z tych względów, mając nadto na uwadze zakres wniosku, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W uznaniu rozpoznającego przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Nie wykazano bowiem w tej sprawie spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, o której mowa w cytowanym wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Analiza zebranego materiału źródłowego skutkowała stwierdzeniem, że w istocie skarżąca poniosła w ubiegłym roku stratę i ponosi ją dalej. Niemniej jednak wypada zauważyć, że wskazana wcześniej strata generowana jest m.in. przez zdarzenia gospodarcze, będące wynikiem zobowiązań cywilnoprawnych związanych z obsługą prawną podmiotu gospodarczego. Negatywnie przez pryzmat przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy ocenić postawę Spółki, która preferencyjnie taktuje tego rodzaju zobowiązania cywilnoprawne, próbując jednocześnie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa. Konkluzja ta dostaje wzmocnienia wziąwszy pod uwagę fakt, iż wysokość wpisu sądowego w tej sprawie stanowi równowartość zaledwie 18 % wartości wskazanych wyżej zobowiązań. W tym stanie rzeczy rozpoznający wniosek nie znalazł podstaw do tego aby orzec o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.