III SA/Gl 2467/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-03-15
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Barbara Brandys-Kmiecik, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej, orzeczony na okres 2 lat wobec M. M., był uzasadniony rażącym niedbalstwem lub naruszeniem przepisów prawa górniczego i przepisów wykonawczych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż M. M., jako osoba wyższego dozoru ruchu, organizował i prowadził pracę w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego, dopuszczając się rażących naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego. Działania te, w tym dopuszczenie do robót niezgodnych z projektem technicznym, brak odpowiednich zabezpieczeń, czy tolerowanie niebezpiecznych warunków pracy, stanowiły podstawę do orzeczenia zakazu wykonywania czynności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, która utrzymała w mocy decyzję zakazującą skarżącemu wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej na okres 2 lat. Zarzuty wobec M. M. dotyczyły organizowania i prowadzenia pracy w sposób niezapewniający bezpieczeństwa, w tym niezgodności z projektem technicznym, braku zawału skał stropowych, nieprawidłowego zawarcia z płótna, nadmiernego zatrudnienia w strefie zagrożenia tąpaniami, instalacji węża przeciwpożarowego zaniżającego wskazania metanometrii, braku stanowiska pompowego, rozlewiska wody, braku skrzyni strzałowej, niepodjęcia akcji przeciwpożarowej oraz tolerowania pracy w podwyższonej temperaturze i bez kompletnej odzieży roboczej. Skarżący kwestionował ustalenia organów, zarzucając wybiórczą ocenę dowodów i naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr : [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r., nr [...] , zakazującą M. M. wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 2 lat.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm. –zwanj dalej Kpa) w związku z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196 i 1272, zwane dalej Pgg)
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wyjaśnił, iż zakaz wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 2 lat, który orzeczono wobec M. M. wynika z tego, iż Strona jako osoba wyższego dozoru ruchu specjalności górniczej, nadsztygar górniczy - kierownik zmiany w dziale górniczym, w "A" w M. , organizował i prowadził pracę w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego, co polegało na tym, że:
1. W dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej wydobywczej, dopuścił do prowadzenia robót eksploatacyjnych w ścianie 560 w pokładzie 510 warstwa 111 przystropowa na poziomie 665 m niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego ściany 560, gdyż:
a) w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560 brak było zawału skal stropowych, na odcinku 3,0 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową,
b) w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560 wykonano zawarcie z płótna, za którym na długości około 9,0 m do linii zawału chodnika, odcinek wyrobiska był niezlikwidowany i nieprzewietrzany, co doprowadziło do utworzenia w tej przestrzeni zbiornika metanu,
c) w chodniku XIa wschodnim, w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami o długości 100 m na zmianie rannej wydobywczej, zatrudnionych było od 5 do 11 pracowników, zamiast maksymalnie 4 pracowników,
d) w ścianie 560 pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do 153, tj. na odcinku około 9,0 m od strony chodnika XIa wschodniego, zainstalowany był perforowany wąż przeciwpożarowy, zasilany sprężonym powietrzem, co powodowało zaniżanie wskazań czujników metanometrii automatycznej nr 134 i 135, zabudowanych w ścianie przy skrzyżowaniu z chodnikiem XIa wschodniego,
e) w chodniku XII wschodnim, w rejonie skrzyżowania ze ścianą 560, brak było stanowiska pompowego do odprowadzania wody o wydajności co najmniej 1,5 m³/min., co stanowiło rażące naruszenie: § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem" w związku z pkt 1 ppkt 1 tiret 10 i pkt 1 ppkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., § 10 pkt 1 rozporządzenia, w związku z § 40 ust. 1 rozporządzenia, w związku z pkt 5.4, 5.6 , 5.7 i pkt 9 projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 510 w partii D wschód na poziomie 665 m, a także pkt 4.3 c Instrukcji nr 1/5-131 zatytułowanej "Rabowanie obudowy chodnikowej w chodniku XIa wschodnim w pokł. 510 Dw na poz. 665 m";
2. W dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej, w chodniku XIa wschodnim występowało rozlewisko wody o głębokości do około 0,8 m, co nie zapewniało funkcjonalności wyrobiska oraz uniemożliwiało bezpieczne przejście i szybką ewakuację pracowników z rejonu ściany, co stanowiło rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 i § 44 ust. 1 rozporządzenia;
3. W dniu 6 października 2014 r., po zmianie rannej, nie udokumentował w książce raportowej oddziału [...] swojego objazdu rejonu ściany 560, co było wymagane ustaleniami projektu technicznego ściany 560, co stanowiło rażące naruszenie: § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., § 10 pkt 1 rozporządzenia, § 40 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 9.1.2 projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 510 w partii D wschód, na poziomie 665 m;
4. W okresie od 2 do 6 października 2014 r. w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560 brak było skrzyni strzałowej, pomimo wykonywania robót strzałowych w ścianie, co stanowiło rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia, w związku z pkt 7.4. projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 510 w partii D wschód, na poziomie 665 m, jak również naruszenie § 7 i § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 72, poz. 655, zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 1 kwietnia 2003 r.);
5. Nie podjął działań mających na celu spowodowanie rozpoczęcia akcji przeciwpożarowej w związku z zaistniałym w dniu 5 października 2014 r. pożarem endogenicznym w zrobach pokładu 510 w rejonie ściany 560, co stanowiło naruszenie art. 119 ust. 1 i 3 Pgg, rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt I ppkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 w związku z § 370 rozporządzenia;
6. W dniu 6 października 2014 r. tolerował pracę pracowników w wyrobiskach w rejonie ściany 560, gdzie temperatura sucha przekraczała 28°C, w czasie 7 godzin i 30 min., zamiast maksymalnie w czasie do 6-ciu godzin i przy braku używania przez pracowników kompletnej odzieży roboczej, co stanowiło rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 1 ppkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 w związku z § 239 ust. 2 i § 670 ust. 1 rozporządzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się w szczególności: na przesłuchania świadków, które zostały przeprowadzone w ramach prowadzonego przez ten organ postępowania w sprawie ustalenia stanu faktycznego i przyczyn zapalenia metanu oraz wypadku zbiorowego (5 wypadków śmiertelnych, 15 ciężkich, 10 lekkich), zaistniałych w dniu 6 października 2014 r. ok. godz. 20:57 w "A" w M. , na dokumenty w oparciu o które prowadzone były roboty eksploatacyjne w ścianie 560 w pokładzie 510 na poziomie 665 m, a także na przesłuchania świadków podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej i przesłuchanie strony postępowania.
Pismem z dnia [...] r. M. M. reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata K. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pełnomocnik M. M. podniósł, iż organ pierwszej instancji dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego i wziął pod uwagę tylko te fragmenty zeznań świadków, które potwierdziły w części postawione mu zarzuty, a pominął zeznania świadków korzystne dla M. M. Zdaniem pełnomocnika w takiej sytuacji, zaskarżoną decyzję należy uznać w całości za błędną, która nie może się ostać, należy ją uchylić oraz dokonać ponownej, obiektywnej oceny całości materiału dowodowego.
W szczególności decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. (działającego jako organ pierwszej instancji) z dnia [...] r., nr [...] , zarzucono naruszenie przepisów:
1. postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, 77 § 1, art. 80 Kpa w powiązaniu z brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego oceny oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wskazania przez organ pierwszej instancji, dlaczego odmówił wiary i mocy dowodowej części materiału dowodowego",
2. prawa materialnego, tj. § 9, § 10, § 40, § 44, § 239, § 370, § 670 rozporządzenia, poprzez błędne uznanie, że M. M. swoim zachowaniem naruszył powyższe przepisy, oraz § 7, § 20 rozporządzenia z dnia 1 kwietnia 2003 r. poprzez błędne uznanie, że środki strzałowe i zapalarki były zabezpieczone i przechowywane w sposób sprzeczny z przepisami.
Pełnomocnik M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości stwierdzając, iż nie sposób zgodzić się z zakresem odpowiedzialności, jaką przypisano M. M. .
W odniesieniu do zarzutu dopuszczenia przez skarżącego do prowadzenia robót eksploatacyjnych w ścianie 560 w pokładzie 510 warstwa III przystropowa na poziomie 665 m niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego ściany 560, skarżący podniósł, w zakresie zarzutu opisanego w:
1. pkt 1 lit. a zaskarżonej decyzji, że powołane przez organ pierwszej instancji zeznania świadków Z. W. i S. N. dotyczą stanu zawału chodnika XIa wschód na pierwszej zmianie w dniu 5 października 2014 r. przed rozpoczęciem eksploatacji, zatem na dzień przed wypadkiem, a w tym dniu skarżący miał wolne i nie był w pracy, zaś w dniu 6 października 2014 r., zdaniem pełnomocnika wnoszącego wniosek podczas wykonywanej kontroli zawał skał stropowych chodnika XIa wschód występował bezpośrednio za ostatnimi niewyrabowanymi odrzwiami obudowy, czyli około 1,5 m za linią zawału ściany,
2. pkt 1 lit. b zaskarżonej decyzji, że podczas kontroli, którą przeprowadził w dniu 6 października 2014 r. zawał chodnika XIa wschód był osłonięty płótnem koloru białego od ostatniej sekcji na ostatnim niewyrabowanym odrzwiu obudowy z pozostawieniem upustu po ociosie północnym. Za osłonięciem występował zawał skał stropowych. Ponadto M. M. stwierdził, że zawarcie z płótna wypełnionego pianką wykonują pracownicy Działu Wentylacji i nikt z tego działu go nie poinformował o wykonaniu tego rodzaju zawarcia, a na pierwszej zmianie podczas jego kontroli nie wykonano tego rodzaju zawarcia,
3. pkt 1 lit. c zaskarżonej decyzji, że zatrudnianie pracowników w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami w chodniku XIa wschodnim na zmianie wydobywczej odbywało się na zasadach określonych w Projekcie technicznym ściany 560, zaś osoby chcące wejść do strefy powinny zgłosić się do osoby dozoru, prowadzącej roboty górnicze, która prowadzi ewidencję załogi w strefach. Stwierdził, że zarówno pracownicy jaki i osoby dozoru są zapoznane z tą procedurą. Natomiast podczas kontroli, którą w chodniku XIa wschodnim skarżący przeprowadził, nie stwierdził więcej niż dwóch pracowników, a ponadto nie polecił także nikomu w dniu 6 października 2014 r. na pierwszej zmianie żadnej pracy w strefie chodnika XIa wschodniego. Podkreślił, iż z zeznań świadków wynika, że pracownicy zatrudnieni w strefie na zmianie, której zjazd na dół rozpoczyna się od godziny 11.00 byli pracownikami z Działu Wentylacji wraz z dozorem wentylacji i chcąc wejść do strefy mieli obowiązek zgłosić ten fakt do sztygara, prowadzącego roboty górnicze. Jednocześnie skarżący przyznał, że pracownicy powinni przebywać w strefie w ilości dopuszczonej projektem, czyli 4 osób na zmianie wydobywczej,
4. pkt 1 lit. d zaskarżonej decyzji, że podczas kontroli nie widział opisanego tam węża i w związku z tym nie można twierdzić, że tolerował tego rodzaju instalację. Dodał, że organ pierwszej instancji oparł swoją ocenę m.in. na zeznaniach świadka Z.W. , który zeznawał sprzecznie, raz twierdząc, że w wężu były wykonane otwory a raz, że nie potrafi określić czy takie otwory były i w jaki sposób były skierowane. W ocenie skarżącego takich zeznań nie można uznać za wiarygodne. Ponadto skarżący zauważył, że jeżeli faktycznie był tam zainstalowany tego rodzaju wąż, tak jak zeznają świadkowie, to była to inicjatywa pracowników Działu Wentylacji na pewno nie miał on za zadanie fałszowania wskazań czujników metanu, tylko rozrzedzanie metanu do stężeń dopuszczalnych w miejscu jego zabudowy. Podniósł, iż potwierdzają to m.in. zeznania świadka J.B. z dnia [...] r.
5. pkt 1 lit. d zaskarżonej decyzji, że główne stanowisko pompowe w chodniku XII było zlokalizowane w najniższym miejscu, w rejonie skrzyżowania frontu ściany z chodnikiem XII, czyli około 200-250 m przed ścianą i zapewniało odbiór wody ze zrobów. Ze względu na upad chodnika i spływanie wody do najniższego miejsca, zabudowana tam była pompa o wydajności 1,5 m³/min. Kolejne stanowisko było około 50 m od skrzyżowania z pompą o mniejszej wydajności. Na samym skrzyżowaniu ze ścianą ze względów technicznych, nie było możliwości ujmowania wody. Ponadto skarżący zaznaczył, że organ pierwszej instancji daje wiarę zeznaniom świadka, potwierdzającym określony zapis w projekcie, natomiast bez podania powodu nie daje wiary zeznaniom świadka, dotyczącym konieczności dostosowywania lokalizacji stanowisk pompowych do ukształtowania terenu. W ocenie skarżącego powołanie się przez organ pierwszej instancji dla uzasadnienia na § 40 ust. 1 rozporządzenia nie ma żadnego związku z wiarygodnością zeznań świadków.
Nadto pełnomocnik M.M. w zakresie zarzutu opisanego w pkt 2 wskazał, że w chodniku XIa wschodnim istniało rozlewisko wody, jednakże kierownik oddziału D. D. podjął działania zmierzające do jego usunięcia, dlatego jego zdaniem nie można było uznać, że M.M. tolerował rozlewisko, ponieważ podjęte zostały prace związane z odpompowaniem wody, i na kolejnej zmianie woda miała zostać wypompowana. W zakresie zarzutu opisanego w pkt 4 zaskarżonej decyzji, a dotyczącego braku w okresie od dnia 2 do dnia 6 października 2014 r. skrzyni strzałowej w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560, pomimo wykonywania robót strzałowych w ścianie, skarżący oświadczył, że wcześniej skrzynia strzałowa tam się znajdowała. Skarżący nie pamięta, czy w dniu 6 października 2014 r. widział skrzynię strzałową w rejonie ściany 560. Podkreślił, że posiadanie skrzyni strzałowej na Oddziale jest obowiązkiem Kierownika Oddziału D. D.. Stwierdził, iż D. D. powinien zgłosić ewentualny brak lub uszkodzenie skrzyni strzałowej przełożonym, a do dnia zdarzenia nikt mu nie zgłosił braku lub zniszczenia skrzyni.
Pełnomocnik wnoszącego wniosek stanął na stanowisku, iż M. M. nie można postawić zarzutu opisanego w pkt 5 zaskarżonej decyzji, a dotyczącego nie podjęcia przez niego działań mających na celu spowodowanie rozpoczęcia akcji przeciwpożarowej w związku z zaistniałym w dniu 5 października 2014 r. pożarem endogenicznym w zrobach pokładu 510 w rejonie ściany 560, ponieważ na zmianie rannej w dniu 6 października 2014 r. nie otrzymał on informacji o zaistniałym w dniu 5 października 2014 r. pożarze endogenicznym. Stosowne działania przeciwpożarowe mógł jedynie podjąć tylko w sytuacji jasnej i precyzyjnej informacji od pracowników Działu Wentylacji, o tym, że powstał pożar endogeniczny. Wnoszący wniosek stwierdził, iż został jedynie poinformowany o fakcie prowadzenia w rejonie ściany 560 prac profilaktycznych przez Dział Wentylacji. W takiej sytuacji, jego zdaniem zupełnie bezzasadny jest wniosek organu pierwszej instancji, iż M. M. ze względu na swoje długoletnie doświadczenie zawodowe, sprawowane stanowisko osoby wyższego dozoru ruchu oraz wiedzy na temat wykonywanych robót mógł samodzielnie przyjąć, że zaistniał pożar endogeniczny.
Odnośnie zarzutu określonym w pkt 6 zaskarżonej decyzji M.M. wskazał, że 6-cio godzinny czas pracy przysługuje pracownikom, którzy przebywają całą zmianę roboczą w miejscu pracy, gdzie warunki klimatyczne są przekroczone, a takiej sytuacji nie było na ścianie 560. Podkreślił, iż zawsze upomina pracowników o konieczności pracy w kompletnej odzieży roboczej, w którą pracodawca wyposażył pracowników dokładając w tym zakresie należytej staranności. Wskazał, że nie jest fizycznie możliwe pilnowanie każdego z pracowników oraz przyznał, że samowolne zdejmowanie części odzieży roboczej z powodu wysokiej temperatury nie usprawiedliwia tego rodzaju procederu i stanowi naruszenie przez pracowników obowiązków pracowniczych i to pracownicy ci powinni ponieść odpowiedzialność porządkową. Jednocześnie M. M. stwierdził, że organ pierwszej instancji zarzucił mu brak odpowiednich środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego wymaganych na poszczególnych stanowiskach, których pracownicy powinni używać, a postępowanie dowodowe nie wykazało tego rodzaju braków.
Decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego działając jako organ drugiej instancji, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r., nr [...] , zakazującą M. M. wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 2 lat. Organ drugiej instancji po dokonaniu oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznał, że wniosek M.M. nie zasługiwał na uznanie.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano w odniesieniu do zarzutu dotyczącego, dopuszczenia przez Stronę do prowadzenia w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej robót eksploatacyjnych w ścianie 560 w pokładzie 510 warstwa III przystropowa, na poziomie 665 m niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego ściany 560, w zakresie:
braku zawału skał stropowych, na odcinku 3,0 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560, organ odwoławczy stwierdził, że brak zawału skał stropowych w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560, na odcinku 3,0 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową, potwierdzają świadkowie Z.W. i S.N. , istotnie zatrudnieni w dniu 5 października 2014 r. na zmianie rannej. Jednakże z zeznań świadka Z.W. wynika, że pracował on również w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rozpoczynającej się od godziny 6.00, (dowód: protokół przesłuchania z dnia 26 lutego 2015 r., str. 3). Z zeznań tego świadka nie wynika, aby w dniu 6 października 2014 r. nastąpił zawał skał stropowych w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560. Organ drugiej instancji za nieprawdę uznał twierdzenie skarżącego, zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że tę nieprawidłowość organ pierwszej instancji uzasadnia tylko zeznaniami świadków zatrudnionych w dniu 5 października 2014 r. Nadto podniesiono, iż brak zawału skał stropowych w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560, na odcinku 3,0 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową potwierdzają inni świadkowie w zeznaniach zawartych w protokołach z przesłuchania, znajdujących się w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji i powołanych zresztą przez ten organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności świadek G. B., zatrudniony w dniu [...] r. na zmianie rozpoczynającej się od godziny 22.00 (dowód: protokół przesłuchania z dnia 14 stycznia 2015 r., str. 3), a także świadek J. S. zatrudniony w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rozpoczynającej się od godziny 6.00 (dowód: protokół przesłuchania z dnia [...] r., str. 2). Organ podkreślił, iż świadkowie Z. W. i J.S. byli zatrudnieni w dniu 6 październik 2014 r. na zmianie rannej, a więc w czasie kiedy skarżący kontrolował rejon ściany 560.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż brak zawału skał stropowych na odcinku od 1,0 m do 2,0 m w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rozpoczynającej się od godziny 6.00, potwierdził również świadek D.D.- kierownik oddziału wydobywczego [...] (dowód: protokół przesłuchania z dnia [...] r., str. 4).
Organ drugiej instancji podkreślił, że pkt 10.2 projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 510, zatwierdzonego w dniu 11 czerwca 2014 r. przez kierownika ruchu zakładu górniczego ustalono m.in., że integralną jego część stanowi "Technologia prowadzenia ściany 560 w pokładzie 510 Dw poziom 665 m" oraz określono, że "rabunek wyrobisk przyścianowych prowadzony będzie zgodnie z instrukcjami rabunku". Wyjaśniono, iż do wymienionej technologii, w formie załączników dołączono instrukcje rabowania chodnika XII wsch. i chodnika XIa wsch. Z treścią tego projektu został zapoznany skarżący, co potwierdził własnoręcznym podpisem (dowód: "Lista osób dozoru zapoznanych z: Projektem technicznym ściany 560 w pokładzie 510, partia D wschód na poziomie 665 m"), co zdaniem organu wskazuje, że M.M. wiedział o istnieniu opisanej instrukcji i był odpowiedzialny za stosowanie ustaleń w niej zawartych. Zgodnie z pkt 4.3. instrukcji rabowania "obudowy chodnikowej w chodniku XIa wschodnim w pokł. 510 Dw na poz. 665m", zatwierdzonej w dniu 9 lipca 2014 r. przez kierownika działu górniczego oraz w dniu 24 lipca 2014 r. przez kierownika ruchu zakładu górniczego "w przypadku braku samoistnego zawału po wyrabowaniu obudowy chodnikowej dalszy rabunek należy przerwać, a zawał skal stropowych wymusić przy użyciu robót strzałowych".
Zdaniem organ odwoławczego słusznie organ pierwszej instancji stwierdził, iż M. M. w tym zakresie dopuścił do nieprawidłowości.
W zakresie zarzutu dotyczącego wykonania zawarcia z płótna, w chodniku Xla wschodnim za linią zawału ściany 560, za którym na długości około 9,0m do linii zawału chodnika, organ drugiej instancji zaakcentował, że odcinek wyrobiska był niezlikwidowany i nieprzewietrzany, co doprowadziło do utworzenia w tej przestrzeni zbiornika metanu, a z zeznań zawartych w protokołach przesłuchań świadków, stanowiących dowód w niniejszej sprawie wynika, że w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560, w odległości około 9,0 m do linii zawału chodnika, wykonano zawarcie z płótna, przy czym zgodnie z ustaleniami zawartymi w pkt. 5.1 projektu technicznego ściany 560 płótnem wentylacyjnym należało opiąć zawal wyrobiska po stronie południowej, a nie wykonać zawarcie na linii zawału ściany 560 i utworzyć zbiornik metanu na długości 9,0 m chodnika. Zdaniem organu odwoławczego M.M. podczas kontroli rejonu ściany 560 w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej, powinien zareagować na powyższą nieprawidłowość, tj. niezgodność z projektem technicznym ściany. Zarzut dotyczy wykonania zawarcia w chodniku XIa wsch. w odległości około 9,0 m do linii zawału tego chodnika, a nie rodzaju sposobu wykonania tego zawarcia.
W zakresie zarzutu dotyczącego zatrudnienia od 5 do 11 pracowników, zamiast maksymalnie 4 pracowników, w chodniku XIa wschodnim, w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami na zmianie wydobywczej, organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji dokonał w tym zakresie prawidłowych ustaleń, a nie błędnych, co sugeruje skarżący.
Zdaniem organu drugiej instancji z zeznań zawartych w protokołach przesłuchań świadków wynika, że w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej wydobywczej, M.M. wraz z M. K. kierownikiem działu górniczego, kontrolował chodnik XIa wschodni objęty strefą szczególnego zagrożenia tąpaniami, na odcinku 100 m od miejsca jego likwidacji w rejonie ściany 560, co potwierdza wnoszący wniosek. W ocenie organu drugiej instancji, na okoliczność przekroczenia liczby pracowników zatrudnionych w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami na tej zmianie powołane zostały przez organ pierwszej instancji właściwe dowody.
Dodatkowo, organ odwoławczy stwierdził, iż na poparcie powyższej nieprawidłowości powołać należy zeznania świadka M. J. - ratownika górniczego, zatrudnionego w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rozpoczynającej się od godziny 6.00, (dowód: protokół przesłuchania świadka z dnia [...] r., str. 2), który zeznał, że w chodniku XIa wschodnim, w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami, wykonywał on prace wiertnicze wraz z trzema ratownikami, przy czym inny świadek P.W. - sztygar zmianowy oddziału wentylacji do spraw pożarowych, podsadzki i rekonsolidacji, zeznał, że w chodniku XIa wschodnim pomiędzy godziną 9.00 i 10.00 przebywał razem z nim jednocześnie M., H. oraz metaniarz, (dowód: protokół przesłuchania świadka z dnia 22 kwietnia 2015 r., str. 4) Organ podkreślił, iż w chodniku XIa wschodnim, objętym strefą szczególnego zagrożenia tąpaniami, przebywało jednocześnie ośmiu pracowników, w tym sam M.M.. Zdaniem organu wynika z tego, że wnoszący wniosek nie tylko tolerował przekroczenie dopuszczalnej ilości pracowników w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami, ale sam przebywał w tej strefie, pomimo przekroczenia limitu pracowników.
Podkreślono, iż w dniu 6 października 2014 r. zmiana ranna była zmianą wydobywczą i w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami w chodniku Xla wschodnim, zgodnie z projektem technicznym ściany 560, mogło przebywać maksymalnie czterech pracowników, a nie jak wykazano ośmiu.
W odniesieniu do zarzutu zainstalowania perforowanego węża przeciwpożarowego, zasilanego sprężonym powietrzem w ścianie 560 pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 47 do 153, tj. na odcinku około 9,0 m od strony chodnika XIa wschodniego, co powodowało zaniżanie wskazań czujników metanometrii automatycznej nr 134 i 135 zabudowanych w ścianie przy skrzyżowaniu z chodnikiem XIa wschodnim, stwierdzić należy, że z zebranego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że przedmiotowy wąż był we wskazanym miejscu zainstalowany. Fakt ten potwierdza wielu świadków, których zeznania zostały powołane jako dowód na okoliczność istnienia tego węża, a także jego zadania. Organ wskazał, iż świadek Z. W. w swoich zeznaniach raz twierdzi, że w wężu były wykonane otwory po czym zeznaje, że nie potrafi określić czy te otwory były, jednakże z zeznań pozostałych świadków powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika fakt istnienia tych otworów i celu w jakim zostały one wykonane (dowód: protokół przesłuchania świadka J. O. z dnia 14 listopada 2014 r., protokół przesłuchania świadka T. K. z dnia [...] r., protokół przesłuchania świadka J.B. z dnia [...] r.).
Zdaniem organu odwoławczego słusznie tym właśnie zeznaniom dano wiarę. Organ drugiej instancji podkreślił , iż biorąc pod uwagę wykazane w tym rejonie przekroczenia dopuszczalnych stężeń metanu za mało przekonujące uznać należy twierdzenie H.: "(...), że zadaniem węża p.poż. i lutniociągu jest przewietrzanie i rozrzedzanie metanu", które cytuje w swoich zeznaniach świadek J. B. , a na które powołuje się skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle zeznań świadków oraz kontroli przeprowadzonej w dniu 6 października 2014 r. przez skarżącego w rejonie, gdzie przedmiotowy wąż był zainstalowany stwierdzenie skarżącego, że "strona podczas kontroli nie widziała tego węża" zdaniem organu w żadnym wypadku nie może zasługiwać na miano wiarygodnego i zasługującego na uznanie.
Dodatkowo organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że do projektu technicznego jako Załącznik nr 4.2 zostały dołączone "Ustalenia Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany 560 z chodnikiem XIa wsch. w pokładzie 510 Dw" z dnia 16 czerwca 2014 r., znak: [...] , w których określono, co wchodzi w skład układu pomocniczych urządzeń wentylacyjnych, tj. wentylator elektryczny z lutniociągiem, wentylator pneumatyczny zabudowany w przegrodzie wentylacyjnej (wyprzedzającej) z lutniociągiem oraz dwie do ośmiu strumienie. Wymienione ustalenia zawierają dodatkowo informacje o sposobie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych, co miało być wykonane zgodnie z dołączonym rysunkiem. Z powyższego wynika bezsprzecznie, że zabudowanie perforowanego węża przeciwpożarowego, zasilanego sprężonym powietrzem w ścianie 560 pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do nr 153, tj. na odcinku ok. 9,0 m od strony chodnika Xla wschodniego było niezgodne z ustaleniami Załącznika, stanowiącego integralną część projektu technicznego. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż w takiej sytuacji obowiązkiem M.M. było podjęcie stosownych działań skutkujących usunięciem tego węża, a nie tolerowanie takiej sytuacji.
Odnosząc się do zarzutu braku stanowiska pompowego o wydajności co najmniej 1,5 m³/min, w chodniku XII wschodnim, w rejonie skrzyżowania ze ścianą 560, organ odwoławczy zaakcentował, że zgodnie z § 40 ust. 1 rozporządzenia roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą. Do dokumentacji tej zalicza się m.in. projekt techniczny eksploatacji ściany 560 w pokładzie 510, a punkt 5.6 tego projektu, dotyczący zagrożenia wodnego, stanowi, że "dla zapewnienia odbioru wody pochodzącej z dopływu naturalnego i odsączającej się z mieszaniny popiołowo wodnej w ilości około 0,5 m³/min, w najniższym miejscu, tj. w rejonie skrzyżowania frontu ściany z chodnikiem XII wsch., utrzymywane będzie stanowisko pompowe o wydajności co najmniej 1,5 m³/min oraz rurociąg odwadniający. Organ podkreślił, iż z zapisu tego wynika, że stanowisko pompowe o wydajności co najmniej 1,5 m³/min powinno być w rejonie skrzyżowania frontu ściany z chodnikiem XII wsch., a nie jak wskazuje M. M. w odległości od 200 m do 250 m od ściany. W świetle cytowanego wyżej stwierdzenia zawartego w projekcie technicznym za słuszne uznano ustalenia organ pierwszej instancji, który dał wiarę zeznaniom świadka "potwierdzającym określony zapis w projekcie". Nie można bowiem w żadnym razie brać pod uwagę zeznań świadka M. K. , na które powołuje się M. M., a dotyczące "konieczności dostosowywania lokalizacji stanowisk pompowych do ukształtowania terenu", w sytuacji braku zmian treści projektu technicznego w tym zakresie.
Nadto organ drugiej instancji zaznaczył, że nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącego, zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że organ pierwszej instancji "bez podania powodu nie daje wiary" cytowanym wyżej zeznaniom, bowiem organ ten w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób precyzyjny i czytelny wyjaśnił dlaczego nie dał wiary zeznaniom świadka M. K. .
W zakresie zarzutu dotyczącego występowania w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej, w chodniku XIa wschodnim rozlewiska wody o głębokości do około 0,8 m, co nie zapewniało funkcjonalności wyrobiska oraz uniemożliwiało bezpieczne przejście i szybką ewakuację pracowników z rejonu ściany, a przez to organizowania i prowadzenia przez skarżącego pracy w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego, organ odwoławczy zaakcentował, że M. M. nie kwestionuje faktu istnienia tego rozlewiska wody, a stwierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wręcz wskazują, że o tym rozlewisku wody skarżący wiedział, co zdaniem organu pozwala uznał, że organizował i prowadził on prace w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego. Nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla skarżącego działania podjęte przez inne osoby, na co zresztą się powoływał. Co więcej jako osoba dozoru ruchu i to wyższego, posiadająca również stwierdzone kwalifikacje kierownika działu górniczego, sam powinien był podjąć działania, o których mowa w art. 119 ust. 1 Pgg celem organizowania i prowadzenia pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i zakładu górniczego.
Za bezsprzeczny fakt uznano istnienie tego rozlewiska wody, które nie tylko nie zapewniało funkcjonalności wyrobiska, ale jednocześnie stanowiło zagrożenie, gdyż uniemożliwiało bezpieczne przejście i szybką ewakuację pracowników z rejonu ściany, co zresztą potwierdzają zeznania świadków. Organ odwoławczy podkreślił, iż z zeznań zawartych w protokołach przesłuchań, stanowiących dowód w niniejszej sprawie wynika, że głębokość tego rozlewiska wynosiła do około 0,8 m, co uniemożliwiało bezpieczne przejście i szybką ewakuację pracowników z rejonu ściany i powodowało, że chodnik XIa wsch. nie był utrzymywany w funkcjonalnym stanie.
Organ drugiej instancji w zakresie zarzutu dotyczącego organizowania i prowadzenia przez skarżącego pracy w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego, poprzez brak, w okresie od dnia 2 do dnia 6 października 2014 r. w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560, skrzyni strzałowej, pomimo wykonywania robót strzałowych w ścianie, organ odwoławczy wyjaśnił, że z zeznań zawartych w protokołach przesłuchań wynika, iż w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560 brak było skrzyni strzałowej, Potwierdza to również D.D.— kierownik oddziału [...]. Organ drugiej instancji wskazał, że wnoszący wniosek jako osoba wyższego dozoru ruchu i zastępca kierownika działu górniczego powinien organizować i prowadzić prace, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i zakładu górniczego. Wykonując w dniu 6 października 2014 r. kontrolę powinien był sam zwrócić uwagę, czy taka skrzynia się tam znajduje, wiedząc, że są wykonywane roboty strzałowe w ścianie. W ocenie organu drugiej instancji nie może zatem stanowić dla skarżącego usprawiedliwienia użyty we wniosku o ponowne rozpatrzenie zwrot: "Strona nie pamięta jednak czy w dniu 6 października 2014 r. widziała skrzynię strzałową w rejonie ściany 560. (...) Nie można zatem uznać, że M. M. "tolerował" brak skrzyni strzałowej". Brak skrzyni strzałowej w okresie od dnia 2 października do dnia 6 października 2014 r., pomimo wykonywania robot strzałowych w rejonie ściany 560, był niezgodny z ustaleniami zawartymi w projekcie technicznym i stanowił rażące naruszenie przepisów rozporządzenia z dnia 1 kwietnia 2003 r. Organ drugiej instancji zwraca uwagę, że zarzut nie dotyczy "tolerowania", ale organizowania i prowadzenia przez skarżącego pracy w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nie podjęcia przez skarżącego działań mających na celu spowodowanie rozpoczęcia akcji przeciwpożarowej w związku z zaistniałym w dniu 5 października 2014 r. pożarem endogenicznym w zrobach pokładu 510 w rejonie ściany 560, organ odwoławczy zauważył, że z zeznań świadków wynika, że w dniu 5 października 2014 r. wystąpił pożar endogeniczny w zrobach pokładu 510 w rejonie ściany 560, objawiający się utrzymywaniem w opływowym prądzie powietrza stężenia tlenku węgla powyższej 0,0026%. Nadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. przyznaje, że wiedział o prowadzonych przez dział wentylacji pracach profilaktycznych w rejonie ściany 560, a podczas kontroli rejonu ściany 560 był poinformowany przez sztygara zmianowego oddziału wentylacji P. W. o dokonanych przez tego sztygara pomiarach stężeń gazów (dowód: protokół przesłuchania świadka P. W. z dnia 22 kwietnia 2015 r., str. 4). Zdaniem organu w takim stanie faktycznym nie może stanowić absolutnie żadnego usprawiedliwienia dla skarżącego brak powiadomienia go o pożarze, na co się powołuje we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto organ wyjaśnił, że w myśl art. 119 ust. 1 Pgg, zgodnie z którym w przypadku powstania stanu zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w zakładzie górniczym, niezwłocznie wstrzymuje się prowadzenie ruchu w strefie zagrożenia, wycofuje się ludzi w bezpieczne miejsce i podejmuje się niezbędne działania, w tym środki dostępne w celu usunięcia zagrożenia, oraz zgodnie z art. 119 ust. 3 Pgg, który stanowi, że kto spostrzeże zagrożenie dla ludzi, zakładu górniczego lub jego ruchu, jest obowiązany niezwłocznie ostrzec osoby zagrożone, podjąć środki dostępne w celu usunięcia niebezpieczeństwa oraz zawiadomić o niebezpieczeństwie najbliższą osobę kierownictwa, każda osoba zatrudniona w ruchu zakładu górniczego jest obowiązana podjąć wyżej wymienione działania, w przypadku zaistnienia stanu zagrożenia.
Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutu dotyczącego tego, że M. M. w dniu 6 października 2014 r. tolerował pracą pracowników w wyrobiskach w rejonie ściany 560, gdzie temperatura sucha przekraczała 28°C, w czasie 7 godzin i 30 min., zamiast maksymalnie w czasie do 6-ciu godzin i przy braku używania przez pracowników kompletnej odzieży roboczej. W tej kwesti wskazano, że wprawdzie z zeznań zawartych w protokołach przesłuchań, stanowiących dowód w niniejszej sprawie wynika, że pracownicy wykonywali pracę w wyrobiskach w rejonie ściany 560, gdzie temperatura sucha przekraczała 28°C, w czasie przekraczającym 6 godzin, co potwierdził również D. D. , jednakże z zeznań świadków: Z. W. i B. C. wynika ponadto, że w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej pracownicy zatrudnieni w rejonie ściany 560 nie stosowali kompletnej odzieży roboczej.
Organ odwoławczy przyznał M. M. rację w zakresie skarżącemu braku możliwości pilnowania każdego z pracowników, którzy zeznali, że zdejmowali samowolnie część odzieży roboczej z powodu wysokiej temperatury, podkreślił jednakże, iż wnoszący wniosek sam w tym zakresie powinien podjąć stosowne działania skutkujące wymierzeniem tym pracownikom kar porządkowych. Na okoliczność podjęcia takich działań skarżący zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedłożył żadnych dokumentów.
Organ drugiej instancji przyznał, że w zaskarżonej decyzji, jako dowód na powyższe nieprawidłowości, powołane zostały m.in. zeznania świadków zatrudnionych w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rozpoczynającej się od godziny 11.00, wyjaśnił to faktem, iż zmiana ranna, rozpoczynająca się od godziny 6.00 i trwająca do godziny 13.30 w części pokrywała się ze zmianą rozpoczynającą się od godziny 11.00. Zdaniem organu stan stwierdzony przez pracowników zatrudnionych w tym dniu na zmianie o godzinie 11.00 pokrywał się z tym jaki miał miejsce także na zmianie rannej.
Nadto organ drugiej instancji podkreślił, iż M. M. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie kwestionuje zarzutu dotyczącego braku udokumentowania, w dniu 6 października 2014 r. po zmianie rannej, w książce raportowej oddziału [...] swojego objazdu rejonu ściany 560, co było wymagane ustaleniami projektu technicznego ściany 560.
W ocenie organu odwoławczego, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy dowiódł, że będące przedmiotem zarzutów nieprawidłowości miały miejsce. Materiał ten został uznany za wyczerpujący, wiarygodny i przekonywujący dla postawienia M. M. opisanych zarzutów.
Organ drugiej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego.
Pismem z dnia [...] r. M. M. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., [...] , zakazującą Stronie skarżącej wykonywania czynności kierownika działu górniczego i osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 2 lat.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik M. M. zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez naruszenie zasad postępowania, tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów oraz zasady przekonywania, w powiązaniu z brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego oceny,
2. naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) § 9, § 10, § 40, § 44, § 239, § 370, § 670 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem bhp", poprzez błędne uznanie, że skarżący swoim zachowaniem naruszył powyższe przepisy,
2) § 7, § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 72, poz. 655), zwanego dalej: "rozporządzeniem", poprzez błędne uznanie, że środki strzałowe i zapalarki były zabezpieczone i przechowywane w sposób sprzeczny z przepisami.
Strona skarżąca wniosła o o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego działającego jako organ pierwszej instancji.
Argumentacja przedstawiona przez Stronę skarżącą w przeważającej części powtórzyła argumentację wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezes WUG stwierdził, iż całokształt postępowania zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji nie potwierdza naruszenia żadnego ze wskazanych wyżej przepisów Kpa, tym bardziej takiego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż bezzasadność tego zarzutu potwierdza fakt braku wskazania w uzasadnieniu skargi na czym dokładnie miałoby polegać naruszenie tych przepisów i określonych w nich zasad. Zdaniem Prezesa WUG materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony. Podkreślił, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji w pełni wyjaśniła, którym dowodom dano wiarę, a którym wiarygodności odmówiono.
Zarzuty w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, organ odwoławczy uznał za chybione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.
Przepis art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo górnicze i geologiczne ( Dz. U. z 2015r. poz. 196 ze zm.) stanowi, iż w stosunku do osoby, która czynności określone w rozdziałach 1 i 2 wykonuje z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem ustawy lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów, można orzec, w drodze decyzji, zakaz ich wykonywania, na okres do 2 lat. Przepis ten reguluje zatem konsekwencje rażącego naruszenia przez pracownika zakładu górniczego dyscypliny i porządku pracy, a zwłaszcza obowiązków określonych tą ustawą i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi.
W przedmiotowej sprawie organ dozoru górniczego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego jego analizy i oceny, jednoznacznie wskazał, że M. M. zatrudniony w "A" jako osoba wyższego dozoru ruchu specjalności górniczej, nadsztygar górniczy - kierownik zmiany w dziale górniczym, w "A" , organizował i prowadził pracę w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego, co polegało na tym, że:
1. W dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej wydobywczej, dopuścił do prowadzenia robót eksploatacyjnych w ścianie 560 w pokładzie 510 warstwa III przystropowa na poziomie 665 m niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego ściany 560, gdyż:
a) w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560 brak było zawału skał stropowych, na odcinku 3,0m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową,
b) w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560 wykonano zawarcie z płótna, za którym na długości około 9,Om do linii zawału chodnika, odcinek wyrobiska był niezlikwidowany i nieprzewietrzany, co doprowadziło do utworzenia w tej przestrzeni zbiornika metanu,
c) w chodniku XIa wschodnim, w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami o długości 100 m na zmianie rannej wydobywczej, zatrudnionych było od 5 do 11 pracowników, zamiast maksymalnie 4 pracowników,
d) w ścianie 560 pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do 153, tj. na odcinku około 9,Om od strony chodnika XIa wschodniego, zainstalowany był perforowany wąż przeciwpożarowy, zasilany sprężonym powietrzem, co powodowało zaniżanie wskazań czujników metanometrii automatycznej nr 134 i 135, zabudowanych w ścianie przy skrzyżowaniu z chodnikiem XIa wschodniego,
e) w chodniku XII wschodnim, w rejonie skrzyżowania ze ścianą 560, brak było stanowiska pompowego do odprowadzania wody o wydajności co najmniej 1,5 m3/min.,
co stanowi rażące naruszenie: § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem" w związku z pkt 1 tiret 10 i pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., § 10 pkt 1 rozporządzenia, w związku z § 40 ust. 1 rozporządzenia, w związku z pkt 5.4, 5.6 , 5.7 i pkt 9 projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 5 10 w partii D wschód na poziomie 665 m , a także pkt 4.3 c Instrukcji nr 1/5-131 zatytułowanej "Rabowanie obudowy chodnikowej w chodniku XI a wschodnim w pokł. 510 Dw na poz. 665 m ;
2. W dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej, w chodniku XIa wschodnim występowało rozlewisko wody 0 głębokości do około 0,8m, co nie zapewniało funkcjonalności wyrobiska oraz uniemożliwiało bezpieczne przejście i szybką ewakuację pracowników z rejonu ściany,
co stanowiło rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 i § 44 ust. 1 rozporządzenia;
3. W dniu 6 października 2014 r., po zmianie rannej, nie udokumentował w książce raportowej oddziału [...] swojego objazdu rejonu ściany 560, co było wymagane ustaleniami projektu technicznego ściany 560, co stanowi rażące naruszenie: § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., § 10 pkt 1 rozporządzenia, § 40 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 9.1.2 projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 510 w partii D wschód, na poziomie 665 m;
4. W okresie od 2 do 6 października 2014 r. w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560 brak było skrzyni strzałowej, pomimo wykonywania robót strzałowych w ścianie, co stanowi rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie §10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia, w związku z pkt 7.4. projektu technicznego ściany 560 w pokładzie 510 w partii D wschód, na po¬ziomie 665 m, jak również naruszenie § 7 i § 20 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 72, poz. 655, zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 1 kwietnia 2003 r.";
5. Nie podjął działań mających na celu spowodowanie rozpoczęcia akcji przeciwpożarowej w związku z zaistniałym w dniu 5 października 2014 r. pożarem endogenicznym w zrobach pokładu 510 w rejonie ściany 560, czym naruszył art. 119 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr z 2015 poz. 196), zwanej dalej "pgg", rażąco naruszył § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszył § 10 pkt 1 w związku z § 370 rozporządzenia;
6. W dniu 6 października 2014 r. tolerował pracę pracowników w wyrobiskach w rejonie ściany 560, gdzie temperatura sucha przekraczała 28°C, w czasie 7 godzin i 30 min., zamiast maksymalnie w czasie do 6-ciu godzin i przy braku używania przez pracowników kompletnej odzieży roboczej, co stanowi rażące naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia w związku z pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 w związku z § 239 ust. 2 i § 670 ust. 1 rozporządzenia.
Zgodnie z powołanymi regulacjami:
§ 9. 1. Osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności.
§ 10. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny:
1) organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska,
§ 40. 1. Roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą.
§ 44. 1. Każde wyrobisko kontroluje odpowiedni oddział ruchu zakładu górniczego oraz utrzymuje się w bezpiecznym i funkcjonalnym stanie.
W myśl zaś § 7 rozporządzenia z 1 kwietnia 2003r. Środki strzałowe i zapalarki zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom nieupoważnionym. Przechowywanie środków strzałowych w pobliżu miejsca wykonywania robót strzałowych jest dozwolone tylko w zamkniętych przodkowych skrzyniach strzałowych lub w podręcznych, lub ruchomych składach materiałów wybuchowych, z wyjątkiem przypadków określonych w § 22. (§ 20. 1).
Zgodnie natomiast z art. 119 ust. 1 i 3 pgg kto spostrzeże zagrożenie dla ludzi, zakładu górniczego lub jego ruchu, uszkodzenie albo nieprawidłowe działanie urządzeń tego zakładu, jest obowiązany niezwłocznie ostrzec osoby zagrożone, podjąć środki dostępne w celu usunięcia niebezpieczeństwa oraz zawiadomić o niebezpieczeństwie najbliższą osobę kierownictwa lub dozoru ruchu. W przypadku powstania stanu zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w zakładzie górniczym, niezwłocznie wstrzymuje się prowadzenie ruchu w strefie zagrożenia, wycofuje się ludzi w bezpieczne miejsce i podejmuje się niezbędne działania, w tym środki dostępne w celu usunięcia stanu zagrożenia. ( ust. 3.).
Należy podnieść, iż art. 77 pgg ma charakter fakultatywny a decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego.
Odnosząc się najpierw do zarzutów skargi opartych na naruszeniu zdaniem skarżącego art. 7,art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. należy stwierdzić, że jest on chybiony, gdyż rozpatrując odwołanie skarżącego, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego oparł się na prawidłowo zebranym w sprawie materiale dowodowym, uzyskanym w związku z badaniem przyczyn i okoliczności zapalenia metanu oraz wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu 6.10. 2014r. w "A" . Podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonał wszechstronnej oceny mających znaczenie w przedmiotowej sprawie okoliczności. Zajęte stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób jasny i logiczny, kierując się zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 107 Kpa).
Oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie, który analizowały organy w tym szczególności m.in. "Projekt techniczny ściany 560 w pokładzie 510 partia D wschód, na poziomie 665 m zatwierdzony 11.06.2014r. przez kierownika ruchu zakładu górniczego – dalej zwany projektem technicznym-, Technologię prowadzenia ściany 560 wraz z jej załącznikami - Instrukcją nr I/5-131 rabowania obudowy chodnikowej w chodniku XIa a wschodnim w pokł. 510, na poz. 665 m, Załącznikiem nr 4.2 dot. "Ustaleń Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany 560 z chodnikiem XIa wsch. w pokładzie 510 Dw" z dnia 16 czerwca 2014 r., znak: [...] , przesłuchania świadków, zakres czynności M. M. z 02.05.2013r. Sąd uznał wbrew twierdzeniom skarżącego, iż jest pełny, nie wymagał uzupełnienia i potwierdzał stanowisko organów zajęte w spornej decyzji.
W ocenie Sądu na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy orzekające zasadnie uznały, iż M. M. nadsztygar górniczy kierownik zmiany w dziale górniczym "A" naruszył: § 9 pkt 1 rozporządzenia w związku z pkt 1 tiret 10 i pkt 8 tiret 1 i 4, pkt 8 tiret 1 i 4 zakresu czynności z dnia 2 maja 2013 r., § 10 pkt 1 rozporządzenia, w związku z § 40 ust. 1 § 44 ust.1, rozporządzenia, w związku ze precyzyjnie wskazanymi przez organy w decyzjach obu instancji poszczególnymi punktami projektu technicznego ściany 560, zapisy Instrukcji nr 1/5-131 zatytułowanej "Rabowanie obudowy chodnikowej w chodniku XI a wschodnim w pokł. 510 Dw na poz. 665 m; ustalenia Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany 560 z chodnikiem XIa wsch, stanowiące załącznik nr 4.2 do projektu technicznego, § 7 i § 20 rozporządzenia z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych, art. 119 ust. 1 i 3 pgg, § 10 pkt 1 w związku z § 370 rozporządzenia, § 10 pkt 1 w związku z § 239 ust. 2 i § 670 ust. 1 rozporządzenia.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargowego niezasadnego, zdaniem strony, ustalenia braku zawału skał stropowych na odcinku 3 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową to Sąd uznaje za udowodnione prowadzenie robót eksploatacyjnych w ścianie 560 niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego. O braku zawału w dniu 06.10.2014r. skał stropowych po wyrabowaniu obudowy chodnikowej świadczą zeznania: J. S. zatrudnionego w dniu 6 października 2014 r. (zmiana od godziny 6.00), Z. W. czy D. D. (vide protokół przesłuchania z dnia [...] r.) Ten ostatni na pytanie, gdzie w dniu 6.10.2014r. na początku zmiany rannej znajdowała się linia rabunku chodnika XIA wsch. w jakiej odległości za ostatnią sekcją była D. D. odpowiedź była następująca:" taka linia rabunku obudowy chodnika XIa wsch. za ostatnią sekcją znajdowała się w odległości około 1,5 m do 2,0. Za wyrabowanymi odrzwiami obudowy, od strony ociosu północnego nie było zawału skał stropowych na odcinku około 1,0 m." Tymczasem jak wynika z pkt 10.2 projektu technicznego ściany 560 i technologii prowadzenia ściany 560 "rabunek wyrobisk przyścianowych prowadzony będzie zgodnie z instrukcjami rabunku". Zgodnie z instrukcją rabowania chodnika XII wsch. i chodnika XIa wsch. "w przypadku braku samoistnego zawału po wyrabowaniu obudowy chodnikowej dalszy rabunek należy przerwać, a zawał skal stropowych wymusić przy użyciu robót strzałowych". Jak wynika z zeznań świadków takowy zawał skał stropowych po wyrabowaniu obudowy chodnikowej w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany 560 nie miał miejsca.
Również za bez znaczenia dla legalności decyzji spornej należy uznać zarzut braku zawinienia po stronie M. M. w zakresie nieprawidłowego wykonania zawarcia z płótna w chodniku Xla wschodnim za linią zawału ściany 560, za którym na długości 9 m do linii zawału odcinek wyrobiska był niezlikwidowany i nieprzewietrzany co skutkowało utworzeniem w tej przestrzeni zbiornikiem metanu, a jak twierdzi skarżący zawarcie wypełnione pianką miało być wykonane po jego kontroli, a skoro tak to skarżący nie mógł ocenić sposobu i prawidłowości jego wykonania. Jak wynika z dowodów zebranych w sprawie sporne zawarcie z płótna było już wykonane w dniu 05.10.2014r. i już wtedy było wykonane niezgodnie projektem technicznym ściany 560. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w pkt. 5.1 projektu technicznego ściany 560 płótnem wentylacyjnym należało opiąć zawał wyrobiska po stronie południowej, a nie wykonać zawarcie na linii zawału ściany 560 co skutkowało powstaniem zbiornika metanu na długości 9,0 m chodnika. Tak wiec podczas kontroli rejonu ściany 560 w dniu 6 października 2014 r. na zmianie rannej, M. M. znając ustalenia projektu technicznego sciany 560 i widząc niezgodność wykonania zawarcia z płótna z tym projektem nie powinien pozostawać w bezczynności w związku z zaistniałym faktem.
Również za niezasadny należy uznać zarzut błędnego ustalenia organów co do przekroczenia dopuszczalnej ilości osób zatrudnionych w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami. Zgodnie z projektem technicznym ściany 560 w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami w chodniku Xla wschodnim na zamianie wydobywczej mogło przebywać maksymalnie czterech pracowników. Tymczasem w dniu 6 października 2014 r. na zamianie wydobywczej pracowało więcej niż 4 pracowników co wynika chociażby z zeznań m.in. M J. z [...] ., P.W. , A. B..
Także za niemające znaczenia dla oceny legalności spornej decyzji należy uznać zarzuty związane z kwestionowaniem ustaleń organów w zakresie stwierdzenia występowania w chodniku XIa wschodnim, na odcinku ok. 9,0 m pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do nr 153 zainstalowanego perforowanego węża przeciwpożarowego, zasilanego sprężonym powietrzem, gdyż jak skarżący stwierdził w skardze podczas kontroli w dniu 6 października 2014 r. nie widział tego węża, a zatem błędne jest stwierdzenie organów że "tolerował" tego rodzaju instalację. Przede wszystkim Sąd nie daje wiary, iż skarżący węża tego nie widział. Fakt jego istnienia i funkcjonowania na ścianie 560 pod stropnicami obudowy zmechanizowanej potwierdzają świadkowie: J O. czy Z W., T. K., gdzie ci ostatni wprost mówią o tym, iż był on zamontowany od 29.09.2014r. W tej sytuacji, gdy wąż ten od tego czasu był zamontowany w ścianie 560 M. M. kontrolując obszar tej ściany od tego czasu musiał mieć wiedzę o jego istnieniu w tej strefie. Ponadto nawiązując do twierdzeń strony co do braku jasności celu, dla którego montaż węża na ścianie 560 miał miejsce, wg strony prawdopodobnym jest to, iż mógł on być w celu rozrzedzania poziom metanu to także są one bez znaczenia dla oceny legalności decyzji. Z treści Załącznika nr 4.2 dot. "Ustaleń Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany 560 z chodnikiem XIa wsch. w pokładzie 510 Dw" nie wynika by w skład układu pomocniczych urządzeń wentylacyjnych wchodził wąż perforowany. Skoro samo zatem jego zainstalowanie było niezgodne z projektem technicznym to już samo jego istnienie na ścianie 560 nie powinno być tolerowane przez skarżącego, który znał ustalenia projektu. Jego obowiązkiem było w takiej sytuacji podjąć działania w celu demontażu węża.
Podobnie za bez wpływu na legalność spornej decyzji pozostaje zarzut braku ze względów technicznych możliwości lokalizacji "głównego stanowiska pompowego do odprowadzania wody o wydajności co najmniej 1,5 m³ przy skrzyżowaniu ze ścianą, przy jednoczesnym podkreśleniu jego istnienia w innym miejscu zapewniającym odbiór wody. Jak stanowi § 40 ust. 1 rozporządzenia roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji, do której zalicza się m.in. projekt techniczny eksploatacji ściany 560 w pokładzie 510 określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą. W projekcie technicznym eksploatacji ściany 560 w pokładzie 510 zapisano, iż dla zapewnienia odbioru wody pochodzącej z dopływu naturalnego i odsączającej się z mieszaniny popiołowo wodnej w ilości około 0,5 m³/min, w najniższym miejscu, tj. w rejonie skrzyżowania frontu ściany z chodnikiem XII wsch., utrzymywane będzie stanowisko pompowe o wydajności co najmniej 1,5 m3/min oraz rurociąg odwadniający." Skoro projekt techniczny zakładał istnienie stanowiska pompowego w rejonie skrzyżowania frontu ściany z chodnikiem XII wsch. to inne usytuowanie stanowiska pompowego oznacza, iż roboty górnicze dla ściany 560 były dokonywane niezgodnie z dokumentacją określającą jej sytuację geologiczną.
Sąd nie podziela także trafności zarzutu, iż skoro skarżący podjął działania mające na celu odpompowanie wody w miejscu, gdzie występowało rozlewisko wody o głębokości 0,8 m, to tym samym zapewniona została funkcjonalność wyrobiska i była możliwość bezpiecznego przejścia i szybkiej ewakuacji pracowników z rejonu ściany. Zdaniem Sądu istniejące rozlewisko wody o, którym skarżący wiedział, a co skutkowało podjęciem czynności zmierzających do odpompowania wody z tego miejsca nie oznacza, iż w ten sposób zapewniono możliwość bezpiecznego przejścia i szybkiej ewakuacji pracowników z rejonu ściany. Jak stanowi art. 119 ust. 1 pgg w przypadku powstania stanu zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w zakładzie górniczym, a taka sytuacja niewątpliwie w sprawie nastąpiła z uwagi na rozlewisko niezwłocznie wstrzymuje się prowadzenie ruchu w strefie zagrożenia, wycofuje się ludzi w bezpieczne miejsce i podejmuje się niezbędne działania, w tym środki dostępne w celu usunięcia zagrożenia. Takich czynności o wycofaniu ludzi w bezpieczne miejsce skarżący nie podjął. Podkreślić w tym miejscu należ, iż jak wynika z zeznań świadków jak np. A. H., J. C. rozlewisko było w takim rozmiarze i głębokości, iż niemożliwym było przejście przezeń w obuwiu (gumowcach) i wymagało ich zdjęcia. Ta już chociażby okoliczność wskazuje na brak potencjalnej możliwości bezpiecznego przejścia przez wyrobisko i bezpiecznej i szybkiej ewakuacji z rejonu ściany pracowników. Bezsprzecznym bowiem jest fakt, że istnienie tego rozlewiska wody nie tylko nie zapewniało funkcjonalności wyrobiska, ale jednocześnie stanowiło zagrożenie, gdyż uniemożliwiało bezpieczne przejście i szybką ewakuację pracowników z rejonu ściany, co zresztą potwierdzają zeznania świadków.
Sąd nie podziela także zarówno trafności zarzutu, o brakach w materiale dowodowym w aktach sprawy dowodów potwierdzających, iż w okresie od 2 do 6 października 2014 r. w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560 brak było skrzyni strzałowej oraz nie naruszeniu § 9 ust. 1, §10, § 40 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bhp i § 7 i § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych. Z dowodów zawartych w aktach- protokołach przesłuchań wynika, iż w chodniku XII wsch. i w chodniku XIa wschodnim w rejonie ściany 560 brak było przodkowej skrzyni strzałowej. Wynika to m.in. z zeznań D. D. , M. K. , M. S. . Zgodnie z pkt. 7.4 projektu technicznego roboty strzałowe wykonywane będą m.in. przy użyciu następującego sprzętu strzałowego: przodkowa skrzynia strzałowa typu B.. Skoro zatem w/w skrzyni strzałowej w okresie od 2 do 6 października 2014 r. pomimo robót strzałowych w rejonie ściany 560 w chodniku XII wschodnim i w chodniku XIa wschodnim nie było tym samym M. M. dopuścił się rażącego naruszenia w/w przepisów zarówno rozporządzenia w sprawie bhp jak i rozporządzenia w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych. Zdaniem Sądu w zachowaniu M. M. w omawianym zakresie nie można bowiem dopatrzyć się organizowania i prowadzenia pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego.
Sąd nie podziela także trafności zarzutów kierowanych p-ko braku uzasadnionych działań mających na celu rozpoczęcie akcji przeciwpożarowej co wynika zdaniem skarżącego chociażby z braku wiedzy o zaistniałym pożarze endogenicznym w rejonie ściany 560. Przede wszystkim podnieść trzeba, iż o tym fakcie skarżący miał wiedzę co wynika chociażby z zeznań P. W. z dnia [...] r. sztygara zmianowego oddziału wentylacji. Z zeznań świadków wynika, że w dniu 5 października 2014 r. wystąpił pożar endogeniczny w zasobach pokładu 510 w rejonie ściany 560, objawiający się utrzymywaniem w opływowym prądzie powietrza stężenia tlenku węgla powyższej 0,0026%. Jak stanowi. Skoro zgodnie z § 370 rozporządzenia w sprawie bhp przez pożar podziemny rozumie się m.in. utrzymywanie się w przepływowym prądzie powietrza stężenia tlenku węgla powyżej 0,0026%, co w sprawie niewątpliwie miało miejsce i o czym M. M. miał wiedzę, tym samym zdaniem Sądu miał on obowiązek postąpić zgodnie z normą art. 119 ust. 1 i ust. 3 pgg.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku tolerowania pracy pracowników w wyrobiskach w rejonie ściany 560, gdzie temperatura sucha przekraczała 28°C, w czasie 7 godzin i 30 min., zamiast maksymalnie w czasie do 6-ciu godzin z tej przyczyny, iż jak utrzymuje skarżący przekroczone warunki klimatyczne występowały jedynie od połowy ściany 560 do wylotu z rejonu. Za zasadne bowiem Sąd uznał twierdzenie organu wywiedzione z zeznań świadków (vide zezn. T. M.. T. W. ) co do istnienia w rejonie wyrobiska ściany 560 temperatury suchej powyżej 28 °. To zaś winno skutkować dla pracowników pracą w wymiarze skróconym do 6 godzin.
Zasadnym także wbrew argumentacji skargi jest zarzut organów tolerowania przez M. M. pracy pracowników w wyrobiskach w rejonie ściany 560, przy braku używania przez pracowników kompletnej odzieży roboczej. Znajduje on potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy w postaci chociażby zeznań Z. W..
Dotąd powiedziane powoduje, iż za zasadne należy uznać wnioski organu, iż M. M. organizował i prowadził prace w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego. Jako osoba dozoru ruchu i to wyższego, sam powinien był podjąć działania, o których mowa w art. 119 ust. 1 Pgg celem organizowania i prowadzenia pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i zakładu górniczego. W niniejszej sprawie wystarczające było wykazanie naruszenia dyscypliny i porządku pracy, w tym podstawowych obowiązków pracowniczych, w stopniu znacznym. Orzeczony skarżącemu wymiar kary wynikał w ocenie Sądu ze stwierdzonych powyżej uchybień w prawidłowym zarządzaniu ruchem kopalni, z postanowień zakresu czynności skarżącego, projektu technicznego ściany 560. Odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego spoczywa na kierownictwie ruchu zakładu górniczego. Osoby te są zobligowane do rzetelnego przestrzegania postanowień zawartych w specjalnie ustanowionych aktach, umowach, zakresach czynności i postanowieniach dot. funkcjonowania zakładu. Naruszenie tych postanowień pociąga za sobą określone konsekwencje dyscyplinarne w ramach stosownych regulacji prawnych. Jako bowiem osoba piastująca jedno z wyższych stanowisk w kierownictwie kopalni był odpowiedzialny za właściwe funkcjonowanie zakładu, organizowanie i prowadzenie pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego. W ocenie Sadu także wymiar kary uwzględniał podstawowe zasady wynikające z obowiązującego prawa, chociażby taką, która wynika z art. 111 Kodeksu pracy-by przy wymierzaniu kary za naruszenie dyscypliny i porządku pracy uwzględniać rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy.
Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w postaci rozpatrywania sprawy w I i II instancji przez Prezesa WUG albowiem zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, przy czym przez ministra należy rozumieć organy wymienione w art. 5 § 2 pkt 4: Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych organów administracji rządowej podległych albo podporządkowanych Prezesowi Rady Ministrów lub właściwego ministra bądź przez nich nadzorowanych, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Skoro Prezes WUG jest organem o którym mowa w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., to tym samym od decyzji przez niego wydanej stronie niezadowolonej z decyzji służyło prawo złożenia do tego organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tej możliwości strona skorzystała.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył zarówno prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło