III SA/Gl 2493/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-04-13

Skład orzekający: Henryk Wach, Mirosław Kupiec, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy samo prawo własności gruntu rolnego jest wystarczające do uzyskania płatności obszarowych, czy też konieczne jest jego faktyczne rolnicze użytkowanie?
Ratio decidendi
Samo prawo własności gruntu rolnego nie jest wystarczające do uzyskania płatności obszarowych. Kluczowe jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu, które obejmuje decydowanie o uprawach, dokonywanie zabiegów agrotechnicznych, zbieranie plonów oraz utrzymywanie gruntu zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Organy administracji mają obowiązek ocenić, czy wnioskodawca faktycznie użytkuje grunty rolne, a nie tylko jest ich formalnym właścicielem.
Stan faktyczny
Strona skarżąca, R. C., złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i uzupełniających. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności i nałożyły sankcje, argumentując, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem działek, mimo że był ich właścicielem. Skarżący twierdził, że spełnił wszystkie wymogi, w tym prawo własności i utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej. Organy II instancji utrzymały w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc naruszenie prawa własności i brak konkretnych powodów odmowy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. po rozpatrzeniu odwołania R. C. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Decyzja niniejsza została wydana na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. nr. 98 poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. nr. 98 poz. 634 oraz nr. 227 poz. 1505) i art. 7 ust. 1 oraz art. 19 ust. 3 i 4 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 nr. 170 poz. 1051 ze zm.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu [...] 2009r. R. C. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w C. wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych i pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dniu [...] 2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W decyzji tej odmówił przyznania R. C. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Stwierdził jednocześnie, iż kwoty te będą potrącane z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji – dalej EFRG – lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich – dalej EFRROW – oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu kolejnych lat kalendarzowych. W uzasadnieniu wskazał, iż w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej odmówił przyznania płatności ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia jednolitą płatnością obszarową. Wskazał jednocześnie, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku złożonym przez wnioskodawcę na rok 2009 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009, str. 16). Dalej podkreślił, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 196/2004 nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Stwierdził jednocześnie, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosiła 51,01%. Organ powołał się przy tym na art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr. 796/2004 jako podstawę swojego rozstrzygnięcia. Argumentował przy tym, iż z analizy dokumentów w aktach sprawy ustalono, iż w kampanii 2009 R. C. nie był użytkownikiem działek, dla których wystąpił o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2009, a tym samym nie spełnił wymogów wynikających z pkt. 2 art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009r. uzasadniając odmowę płatności i nałożenie sankcji w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią zadeklarowaną do płatności uzupełniających do grupy upraw podstawowych, płatność została odmówiona i została nałożona sankcja. Podkreślił, iż z analizy dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania ustalono, iż w kampanii 2009 R. C. nie był użytkownikiem działek, dla których wystąpił o przyznanie płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2009. W związku z powyższym zmniejszono powierzchnię dla tej grupy upraw z powierzchni deklarowanej we wniosku tj. [...] ha na powierzchnię 0,0ha. Od niniejszej decyzji wnioskodawca złożył w dniu [...] 2010r. odwołanie, uzasadniając je tym, iż w uzasadnieniu decyzji nie zostały podane żadne konkretne powody jej podjęcia. Stwierdził, że uzasadnienie decyzji w zakresie kontroli administracyjnej jest ogólnikowe i nieprecyzyjne. Podkreślił, że przytoczona w decyzji podstawa prawna w postaci art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w żaden sposób nie upoważniała do podjęcia niekorzystnej dla niego decyzji. Stwierdził, iż wszystkie działki objęte przez niego wnioskiem o przyznanie dopłat były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały 2009 r. co nie było kwestionowane przez organ i dopełnił wszystkich warunków stawianych osobom starającym się o przyznanie płatności. Wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż działania kontrolne i przeprowadzone postępowania wyjaśniające pozwoliły na stwierdzenie, iż osobą uprawnioną w świetle przepisów prawa do uzyskania płatności obszarowej nie był R. C.. Zacytował art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 podkreślając iż przepis ten wskazuje wymogi jakie stawia się konkretnym działkom rolnym by można było objąć je płatnością obszarową. Zauważył, iż w badanym przypadku zastosowano również przepisy prawa z art. 51, art. 66, art. 71a i art. 71b rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009. Argumentował przy tym, iż powyższe przepisy wskazują zasady i wielkości ewentualnego zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej, stosowanie obniżek w przypadku zaniedbania, zastosowanie redukcji w stosunku do każdego systemu wsparcia czy też podstawę wyliczenia redukcji wynikających z modulacji, dyscypliny finansowej i zasady współzależności. Podkreślił, iż powyższe przepisy w połączeniu ze stwierdzonym stanem faktycznym doprowadziły do wydania decyzji organu I instancji. Organ II instancji stwierdził, iż powyższe czynności i proces obsługi – procedowania w sprawie – uzasadniał treść decyzji organu I instancji. Zauważył przy tym, iż w rozpatrywanym przypadku stwierdzono błąd kontroli krzyżowej. Wskazał ponadto, iż osobą uprawnioną do odbioru płatności obszarowej była osoba inna niż R. C.. Od niniejszej decyzji skarżący w dniu [...] 2010 r. złożył skargę stwierdzając, iż w jego odczuciu nie złamał żadnego warunku stawianego osobom, które ubiegają się o dopłaty, a w szczególności: 1/ zgodnie z art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr. 73/2009 był właścicielem rzeczonych działek w dniu 31 maja 2009r (już od z górą roku), 2/ posiadał działki rolne o łącznej powierzchni powyżej 1,0ha, 3/ szystkie grunty rolne były utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy 2009 (fakt ten nie był podważany przez ARiMR), 4/ przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy 2009 (co nie było podważane przez organy ARiMR), Podkreślił, że jest właścicielem działek nr [...],[...] i [...] położonych w W.. Załączył postanowienie Sądu Rejonowego w W. XI Zamiejscowy Wydział Cywilny z/s w P. z dnia [...]r. w przedmiocie nadzoru Sądu z urzędu nad egzekucją z nieruchomości dotyczących spornych działek. Wskazał, iż nie uprawiał ziemi na spornych działkach osobiście, nie posiada maszyn rolnych i jest rolnikiem tylko nominalnie, ale jak zaznaczył nie jest to prawnie zabronione. Nie zgodził się z decyzją przyznającą dopłaty do tych działek innej osobie, która nie jest właścicielem tych działek. Uznał, że zaskarżona decyzja narusza konstytucyjne prawo własności. Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. i nakazanie wypłacenia mu należnej dopłaty zgodnie z wniesionym przez skarżącego wnioskiem wraz z należnymi ustawowymi odsetkami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. pismem z dnia [...] 2010r. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i utrzymanie w mocy decyzji nr. [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w C.. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację prawną. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż sam fakt bycia właścicielem gruntu rolnego nie jest jednoznaczny z posiadaniem uprawnienia do pobierania opłat obszarowych. Wskazał, iż zgodnie z zasadami programów obszarowych płatności są przyznawane wnioskodawcy, który w wymaganym okresie czasu był użytkownikiem gruntu zgłoszonego do dopłaty. Stwierdził, iż organ zastosował wymagane prawem redukcje obszaru i związane z tym płatności jakie zaistniały po przeprowadzonych kontrolach. W zakresie twierdzeń skarżącego o stanie utrzymania i stosowania wymogów dotyczących gruntu rolnego zauważył, iż nie kwestionował samego faktu utrzymywania gruntu w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, lecz podjął rozstrzygnięcie, iż obowiązek taki nie był wykonywany przez skarżącego lecz przez inną osobę. Skarżący na rozprawie wyjaśnił, że uprawnienie do dopłat wywodził z prawa własności, natomiast nie kwestionował tego, że faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych we wniosku działek rolnych była inna osoba. Argumentował, iż jest właścicielem działek i stwierdził, że z dopłat korzysta osoba trzecia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Z powyższych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie może stosować zasad współżycia społecznego lub słuszności oceniając zaskarżoną decyzję a tylko przeprowadzić badanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, to znaczy -narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2008 r. o sygn. akt IV SA/Wr 71/2008). Poza tym wskazać także należy, że sąd administracyjny jest sądem wyłącznie o charakterze kasacyjnym. W świetle cytowanych powyżej przepisów brak jest bowiem podstaw prawnych do merytorycznego orzekania w zakresie przedmiotu postępowania administracyjnego, którego skarga dotyczy, w sytuacji gdy sąd uznałby zarzuty skargi za zasadne. Innymi słowy nie może przyznać skarżącemu dopłaty. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym. Niewadliwe rozpatrzenie wniosku strony wymaga przede wszystkim poprawnego, nie budzącego wątpliwości ustalenia przez organy administracji publicznej wszystkich okoliczności stanu faktycznego konkretnej sprawy, niezbędnych do podjęcia poprawnego rozstrzygnięcia, na podstawie tych przepisów prawa, które w sprawie tej znajdują zastosowanie. Zdaniem składu orzekającego, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w obecnie rozpoznawanym przypadku nie doprowadziło do ustaleń odpowiadających temu standardowi, a także uzasadnienie decyzji nie odpowiada w pełni wymogom prawa, tzn. normie art. 107 § 3 k.p.a. Podstawą materialnoprawną w rozpatrywanej sprawy jest w szczególności art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego( t.j. Dz. U z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm, dalej ustawa) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009. Z art. 7 ust 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji rolnikowi przysługiwała jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiadał w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2)wszystkie grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ I instancji związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2009 r. wezwał R. C. pismem z dnia [...] 2009 r. nr [...] do złożenia wyjaśnień z zakresie nieścisłości wykrytych przez ten organ dotyczących powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...] i [...] położonych w W., gmina S., powiat [...], województwo łódzkie, a wobec oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] 2009 r., iż działki te są jego własnością i są użytkowane przez wnioskodawcę, a także wobec stwierdzenia przez organ wystąpienia błędu kontroli krzyżowej, przesłuchał R. C.. W wyniku przeprowadzonego przesłuchania R. C. (protokół przesłuchania z [...] 2010 r.) organ wydał w dniu [...] r. decyzję , w której omówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej za rok 2009 i nałożył sankcje, stwierdzając jednocześnie, iż wnioskodawca nie był użytkownikiem działek [...],[...] i [...]i nie spełnił w związku z tym warunków dla uzyskania płatności. Należy wskazać przy tym, że organ wyjaśniając kwestię użytkowania spornych działek przesłuchał S. J., którego wnioskodawca wskazał jako osobę dokonującą zbioru upraw z działek w jego imieniu oraz T. T. i M. T.. M. T. stwierdził, że kosił działki na prośbę H. Ż.. Natomiast H. Ż. w dniu [...] 2009 r. oświadczył, iż uprawiał żyto na działkach [...],[...] i [...] zadeklarowanych przez niego we wniosku o przyznanie płatności za rok 2009. Agencja, jak wynika z akt administracyjnych dysponowała takimi dokumentami jak wypis z rejestru gruntów, decyzja dotycząca podatku od nieruchomości z [...] 2009 r., pokwitowania wpłaty podatku oraz zawiadomienia Sądu Rejonowego w W., X Zamiejscowego Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] 2009 r. dotyczących działek [...],[...] i [...] Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w C. wydając decyzję z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji przy czym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał art.124 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz wskazał, iż zastosowanie w sprawie mają również przepisy art.51, art. 66, art. 71 a i art. 71b rozporządzenia Komisji(WE) nr 769/2004 z dnia21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009, stwierdził, iż decyzja była poprawna pod względem stosowania właściwych przepisów o badania wymogów jakie winny być spełnione dla otrzymania dopłaty obszarowej. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest czy skarżący był posiadaczem gruntu oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...], zgłoszonych do płatności obszarowych na 2009 r. Z przytoczonych regulacji wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o określonej powierzchni i utrzymanych w określonym stanie, tj. kwalifikujących się do objęcia płatnościami. W sprawie ustalenia wymaga, czy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji drugiej instancji oraz poprzedzającej decyzji pierwszej instancji naruszały prawo materialne co do spełnienia przez skarżącego tego warunku określonego przez przepisy prawa materialnego w zakresie uzyskania jednolitych płatności obszarowych i uzupełniających płatności obszarowych oraz czy postępowanie administracyjne, którego celem było ustalenie istotnych okoliczności sprawy w tym zakresie, prowadzone było zgodnie z prawem. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, pojecie posiadania, jako warunek przyznania płatności, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie jest regulowane przepisami wskazanych wyżej ustawy i rozporządzenia Organ podkreślił przy tym, posiadanie nie jest tożsame z pojęciem własności. Sąd zauważa, iż uzasadnienie decyzji organu II instancji jest bardzo lakoniczne i nie odnosi się w żaden sposób do wyjaśnienia zasygnalizowanej jedynie kwestii użytkowania gruntu. Sąd wskazuje, iż pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por: wyrok WSA Warszawa z dnia 19.01.1009 r. V SA/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z dnia 9 stycznia 2009 r. V SA/Wa 1742/08; wyrok NSA z dnia 17.01.2008 r. II GSK 227/07). Istotą płatności obszarowych, jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Bezspornym w sprawie jest, że R. C. jest właścicielem działek [...],[...] i [...] i wystąpił o przyznanie płatności na 2009 r. w zakresie obejmujący te działki. Natomiast organ nie ustosunkował się do zarzutów wnioskodawcy zawartych w odwołaniu. Wskazując na stosowne przepisy prawa w zakresie przyznawania płatności obszarowych nie wskazały sposobu interpretacji tych przepisów dla celów płatności obszarowych. Nie wskazał także, którym dowodom dał wiarę. Zdaniem Sądu, z zeznań przesłuchanych w charakterze świadków osób, w organy wyprowadziły wniosek, iż czynność skarżącego polegające jedynie na wyrażeniu zgody by S. J. zbierał plony ze spornych działek, nie miały charakteru posiadania tych nieruchomości, w znaczeniu, rzeczywistego ich uprawniania, decydowania co uprawiać, dokonywania swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierania plonów przez cały okres uprawniający do wnioskowanej płatności rolnej, mając na uwadze zasady właściwego gospodarowanie na łąkach i pastwiskach, jednakże nie uzasadniły w sposób szerszy tego wniosku. Ponadto skarżący w protokole przesłuchania wskazał na C. K. oraz Panią L. jako najbliższych sąsiadów, którzy mogli potwierdzić obecność skarżącego na spornych działkach. Świadkowie ci nie zostali przesłuchani, a organ nie wskazał przyczyny braku ich zeznań w sprawie. Sąd podkreśla, iż organ stwierdził jedynie, że w przedmiotowym przypadku stwierdzono błąd kontroli krzyżowej gdzie na podstawie uzyskanych dowodów stwierdzono, iż podmiotem użytkującym działki rolne jest inna osoba niż R. C., a o zasadności pobierania dopłaty decyduje faktyczne używanie gruntu rolnego w wymaganym dodatkowo okresie czasu. Takie ogólnikowe stwierdzenia – przy jednoczesnym braku wszechstronnego wskazania wszystkich okoliczności faktycznych i wyraźnego przytoczenia norm prawnych, z których ustalenia takie wynikają – nie są dopuszczalne podług dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Niepełne uzasadnienie decyzji nie pozwala stronie postępowania na zrozumienie przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a także nie poddaje się tym samym kontroli Sądu. Świadczy to bowiem o ocenie dokonanej przez organ dowolnie, bez zachowania granic swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., gdyż w tej materii uzasadnienie faktyczne i prawne nie jest wyczerpujące i budzi wątpliwości. Właśnie to naruszenie proceduralne, które z oczywistych powodów mogło mieć wpływ na wynik sprawy, obligowało skład orzekający do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. (punkt 1 wyroku). Przy ponownym rozpatrywaniu odwołania wnioskodawcy od pierwszoinstancyjnej decyzji należy dokładnie wyjaśnić, co stanowiło podstawę faktyczną i prawną, która przesądziła o dokonaniu wyłączeń obszarowych i odmowy przyznania w tym zakresie dopłat za 2009 r. Rozstrzygnięcie pomieszczone w punkcie 2 wyroku wynika natomiast z konieczności uwzględnienia przez Sąd dyspozycji art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach (punkt 3 wyroku) znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło