III SA/Gl 2514/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K., P. J. ,,A.’’ s.c. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Decyzję organu odwoławczego doręczono stronie skarżącej do rąk ustanowionego dla niej pełnomocnika procesowego – adwokata M. P. w dniu [...] (data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powyższej decyzji, które znajduje się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy). Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. – skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego upłynął więc z dniem [...]. Tymczasem dopiero w dniu [...] (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym), pełnomocnik strony skarżącej, adwokat M. P. złożyła skargę od decyzji organu celnego drugiej instancji (określoną jako "odwołanie") wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi od tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku, pełnomocnik strony oświadczył, że o tym, że zaskarżona decyzja jest prawomocna dowiedział się dopiero od wspólników skarżącej spółki. W okresie od dnia [...] do dnia [...] pełnomocnik spółki przebywał na urlopie poza granicami kraju. W tym czasie została doręczona ta decyzja na adres kancelarii (w dniu [...]). Doręczenie to nie może jednak zostać uznane za doręczenie skuteczne. "Korespondencja", w której znajdowała się ta decyzja nie została w ogóle odebrana przez osobę, która miała upoważnienie do odbioru korespondencji – czyli tzw. odrębnego pełnomocnictwa pocztowego. W lokalu kancelarii, jako osoba czynna, pełnomocnika będącego na urlopie zastępowała aplikantka adwokacka A. M. To aplikantka miała jako jedyna osoba prawo odbioru korespondencji. Jednak korespondencję odebrała w dniu [...] praktykantka, "łamiąc w ten sposób wszelkie procedury obowiązujące w kancelarii i działając samowolnie". Po powrocie adwokat z urlopu, korespondencja ta nie została przekazana pełnomocnikowi, ponieważ została położona przez praktykantkę "w miejscu na to nie przeznaczonym". W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika, czynność doręczenia nie została dokonana w sposób prawidłowy, ponieważ przesyłka pocztowa została odebrana przez osobę nieuprawnioną i nie została przekazana pełnomocnikowi stron. W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika, uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, Nr 153, poz.1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. – przewiduje, że "jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym". W myśl art. 87 P.p.s.a "pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu" (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z cytowanej regulacji prawnej wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki: został złożony wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiąjącej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że korespondencja zawierająca zaskarżoną decyzję została odebrana w dniu [...]. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji (znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy) znajduje się stempel pieczątki Kancelarii Adwokackiej mgr M. P. wraz z parafką i ręcznym potwierdzeniem daty odbioru tej przesyłki. Doręczenie to było doręczeniem skutecznym. Termin do wniesienia skargi upłynął więc w dniu [...]. Tymczasem, pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że o decyzji dowiedział się dopiero w dniu [...] od wspólników skarżącej spółki cywilnej. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...]. Wynika z tego, że wniosek został złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (czyli momentu, w którym pełnomocnik skarżącej dowiedział się o decyzji). W pierwszej kolejności, należy zaznaczyć, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (w przedmiotowej sprawie przez adwokata), to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla przyjęcia winy profesjonalnego pełnomocnika procesowego wystarczy natomiast nawet lekkie niedbalstwo (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt: I FZ 69/09, LEX 565711). W przedmiotowej sprawie oceny wymaga zatem przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemozliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. Strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinna uprawdopodobnić brak swojej winy (w przedmiotowej sprawie brak winy po stronie profesjonalnego pełnomocnika procesowego, zastępującego stronę skarżącą), czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione gdy strona chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła jej z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W niniejszej sprawie, pełnomocnik stwierdził, że decyzja została odebrana przez osobę, która zgodnie z wewnętrzną organizacją kancelarii adwokackiej nie była uprawniona do odbioru przesyłek pocztowych. W czasie urlopu – czyli nieobecności adwokata, przesyłki mogła odbierać jedynie aplikantka adwokacka. Tymczasem, zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika, przesyłkę odebrała praktykantka. Osoba ta nie miała jednak pełnomocnictwa pocztowego, nie była więc uprawniona do odbioru przesyłek pocztowych. Działalnie tej praktykantki miało być działaniem całkowicie samowolnym i łamiącym w tym stanie rzeczy wszelkie procedury obowiązujące w kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika. W ocenie Sądu, pełnomocnik procesowy uchybił terminowi do wniesienia skargi i w żadnym wypadku nie wykazał przy tym braku swojej winy w uchybieniu terminu. Należy stwierdzić, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję organu celnego drugiej instancji zostało dokonane w sposób prawidłowy i skuteczny. Przesyłka została odebrana przez pracownika kancelarii, co potwierdza pieczątka kancelarii widniejąca a zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej przesyłki (i pisemnym wskazaniu daty "[...]"). To adwokat prowadzący kancelarię adwokacką, będący przecież profesjonalnym, fachowym pełnomocnikiem, powinien w sposób właściwy i odpowiedni zorganizować pracę swojej kancelarii i zasady jej funkcjonowania – także w kwestii tak istotnej, jak odbiór korespondencji. Ustalenia dotyczące takiej organizacji powinny być precyzyjne i powinny być rygorystycznie przestrzegane przez pracowników tej kancelarii, z tym większą starannością w czasie nieobecności takiego adwokata w kancelarii. Stanowisko to jest zarówno prezentowane, jak i w pełni aprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09 (LEX 552798) Sąd ten stwierdził bowiem, że obiektywny miernik staranności, której należy oczekiwać przecież od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, obejmuje także wymóg właściwego zorganizowania pracy kancelarii. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja odbioru korespondencji. Natomiast nawet potencjalne zaniedbania osób, którymi posłużył się pełnomocnik obciążają jego samego, a tym samym nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2009 r., I OZ 1009/09, LEX 573306). Reasumując, należy stwierdzić, że pełnomocnik procesowy nie wykazał, aby uchybienie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie było przez niego niezawinione. To profesjonalny pełnomocnik procesowy organizuje pracę swojej kancelarii i odpowiada za nią. Tego typu niedociągnięcia, na jakie powołuje się adwokat w swoim wniosku, obciążają jego działalność i pociągają za sobą negatywne konsekwencje procesowe. Tego typu sytuacje stanowią o ewidentnym braku należytej staranności takiego pełnomocnika procesowego. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. (por. m in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1999 r. III SA 7432/98, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1999 r. I SA/Ka 2039/96 publ. Serwis podatkowy 2001/7 str. 8 oraz B.Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. W-wa 2003 r., str. 323). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, przyczyny wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu nie można zaliczyć do przyczyn uzasadniających przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika procesowego strony skarżącej, zaś inne powody braku winy nie zostały wskazane. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.