III SA/Gl 252/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Sp. z o.o. w K. w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. Syndyk Masy Upadłości Spółki "A" w K. domagał się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych obejmującego należny od wniesionej skargi wpis (vide: str. 3 skargi). W uzasadnieniu powyższego podał, iż Spółka "A" jest w upadłości likwidacyjnej i nie prowadzi obecnie działalności w zakresie sprzedaży hurtowej metali i rud metali. Wprawdzie jej kapitał podstawowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł, nie mniej jednak ogłoszenie upadłości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...]r. sygn. akt [...] przesądza o braku środków finansowych. Oznacza bowiem, iż dłużnik stał się niewypłacalny. Następnie powołując się na podstawową funkcję postępowania upadłościowego uznał, iż zysk za ostatni rok obrotowy w kwocie 1.461.891,47 zł, a nadto zgromadzone na rachunkach bankowych środki w kwocie: 1.731.573,29 zł i 803.713,82 zł podobnie jak posiadane w kasie środki pieniężne wielkości 470,13 zł nie są wystarczające dla zaspokojenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu, jako że zgłoszone wierzytelności wynoszą 38.140.057,57 zł. Mimo zbytego w drodze przetargu majątku upadłego i zaspokojenia wierzycieli, którzy posiadali zabezpieczenie hipoteczne bądź zastawy na majątku upadłego należności w kwocie 12.553.302,85 zł pozostałe do wyegzekwowania dochodzone są na drodze sądowej i należą do trudno ściągalnych. Dlatego też złożony wniosek uważa za w pełni zasadny. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnego wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na jego poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do Spółki "A" w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Z treści urzędowego formularza wynika, że ten znacznie przewyższa należny od skargi wpis. Kapitał podstawowy wynosi bowiem [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...]zł. Z kolei zysk za ostatni rok obrotowy wynosił 1.461.891,47 zł, podczas gdy zgromadzone na rachunkach bankowych środki obejmowały następujące kwoty: 1.731.573,29 zł i 803.713,82 zł. W tej sytuacji nie zasługuje na aprobatę argumentacja Syndyka o konieczności zaspokojenia w pierwszej kolejności wierzycieli upadłego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podkreśla się, iż realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (tak postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, Lex nr 948891 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, Lex nr 783857). Podobnie optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może stanowić podstawy przemawiającej za uwzględnieniem złożonego wniosku, skoro Spółka posiada jeszcze należności, których zgodnie z oświadczeniem Syndyka, nie udało się wyegzekwować, co jednak nie wyklucza ich ściągnięcia. W świetle powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.