III SA/Gl 2572/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych 2. oddalić wniosek w pozostałej części. Wnioskiem z [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu w kwocie 500,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, iż w wyniku egzekwowanych przez organ podatkowy zaległości zablokowano jej konta bankowe. Dochodzone należności pochodzą z nieuregulowanych w terminie płatności podatków: dochodowego oraz VAT w łącznej kwocie [...] zł (vide: dołączone do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zaświadczenie z dnia [...] r.). Stąd poniesienie jakichkolwiek opłat nie jest w jej przypadku możliwe. Dodatkowo przy pismach z dnia [...] i [...] r. nadesłała dokumenty źródłowe obrazujące jej sytuację rodzinną i finansową. Z ich treści ustalono, iż skarżąca zameldowana jest na pobyt stały wraz z małoletnim synem (lat [...]) w mieszkaniu spółdzielczym własnościowym o pow. [...] m2. Ponieważ jej jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, w ramach której ponosi straty, w bieżącym pokrywaniu opłat pomaga jej najbliższa rodzina (vide: oświadczenie strony złożone w tym zakresie). Miesięczne wydatki wynoszą bowiem – jak wskazała - ok. 1.800,00 zł i obejmują: m.in. czynsz (655,34 zł), TV kablową (41,00 zł), telefon (139,60 zł), energię elektryczną (160,68 zł) oraz gaz (54,28 zł). Ponadto opłaca też ubezpieczenie grupowe na życie w kwocie 75,40 zł. Tymczasem wykazana z tytułu sprzedaży [...] i [...] strata kształtowała się następująco: 10.982,83 zł (wrzesień), 2.621,09 zł (październik) i 499,24 zł (listopad). Natomiast zadeklarowana podstawa opodatkowania wynosiła: 48.280,00 zł (wrzesień), 5.740,00 zł (październik) i 8.780,00 zł (listopad). Podobnie w ubiegłym roku podatkowym mimo wypracowanego w kwocie [...] zł przychodu po potrąceniu kosztów jego uzyskania wielkości [...] zł poniosła stratę rzędu 65.808,07 zł. Jak wynika z przedłożonych do akt wyciągów z rachunków bankowych zgromadzone tam środki rzeczywiście zostały zablokowane. Postanowieniem z 7 lutego 2011 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w części przekraczającej 250 złotych. W pozostałym zakresie wniosek został oddalony. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem datowanym z dnia [...] r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca ponownie powołała się na swoją trudną sytuację materialną. Sąd zważył co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 tejże ustawy strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza przyniosła jej w ubiegłym roku podatkowym przychód w kwocie 1.679.045,72 zł (vide: wydruki podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2010 r.), a wykazana z tego tytułu strata wielkości 19.631,94 zł, nie była spowodowana nierentownością firmy czy brakiem popytu na usługi, które skarżąca świadczy lecz nadwyżką ponoszonych kosztów nad uzyskanymi przychodami. Podobnie w okresie ostatnich trzech miesięcy, mimo że zadeklarowała następujące podstawy opodatkowania: 48.280,00 zł, 5.740,00 zł i 8.780,00 zł (przychód wynosił bowiem: 48.280,20 zł, 11.300,00 zł i 3.220,00 zł), ponoszone wydatki kształtowały się następująco: 45.084,26 zł, 14.178,77 zł, 13.921,09 zł, 3.719,24 zł. Okoliczność ta wbrew twierdzeniom strony nie może przesądzać o braku środków finansowych na dalsze prowadzenie działalności, skoro poniesiona strata jest jedynie wynikiem bilansowym, a firma mimo trudności i zablokowanych kont bankowych utrzymuje się na rynku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 niepubl.). Nie sposób zatem uznać jakoby skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą tak znacznych rozmiarów (vide: wypracowany za 2009 i 2010 r. przychód) zaliczała się do osób ubogich wymagających dofinansowania z budżetu Państwa. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie aby w ramach kosztów prowadzonej działalności znalazły się również wydatki na opłacenie należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Zapobiegliwości i przezorności wymaga się bowiem od osób prowadzących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, jako że ta wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych. Dlatego też strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się środków niezbędnych na ich opłacenie nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Mając jednak na uwadze fakt, iż skarżąca jest stroną w kilku zawisłych przed tut. Sądem sprawach, które zostały zapoczątkowane na skutek wniesionych przez nią skarg, Sąd uznał iż jej sytuacja majątkowa (szczegółowo opisana wyżej) nie pozwala uiścić pełnego wpisu sądowego w tej, jak i w równolegle prowadzonych trzech innych sprawach jak również innych opłat sądowych w pełnej wysokości. Stanowi bowiem zbyt duże obciążenie finansowe dla skarżącej oraz jej rodziny, z pomocy której korzysta i może spowodować uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, iż wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne mające na celu ściągnięcie zaległych należności publicznoprawnych z tytułu podatku dochodowego i VAT w łącznej kwocie 1.326.005,50 zł (vide: wyciągi z zablokowanych kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). Okoliczność ta z pewnością utrudnia bieżącą działalność w zakresie sprzedaży [...] i [...] (por. deklaracje VAT za miesiące: wrzesień, październik i listopad 2010 r.). Dlatego też za zasadne uznano przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym (vide: art. 245 § 4 ustawy) polegającym na zwolnieniu jej z należnego od każdorazowej opłaty sądowej w kwocie powyżej 100,00 zł. Ustalając taki zakres zwolnienia uznano, iż kwota którą będzie zobowiązana uiścić w każdej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej koniecznym utrzymaniu oraz jej rodziny, przeciwnie leży w granicach możliwości finansowych wnioskodawcy. Ponadto stanowi ona gwarancję konstytucyjnego prawa strony do Sądu, jako że ten zakres zwolnienia pozwala na rozłożone w czasie gromadzenie środków na poniesienie dalszych, wszak niepewnych opłat sądowych. Pomoc Państwa nie może bowiem całkowicie zastępować starań podmiotu w zabezpieczeniu środków na prowadzenie procesu sądowego. Tym bardziej, że nie można też wykluczyć zmiany sytuacji finansowej strony skarżącej, która w tym okresie może przecież nastąpić. Stąd działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.