III SA/Gl 259/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2017 r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje bez zatrudnienia. Nie jest zarejestrowany w PUP, albowiem pełni funkcję wiceprezesa zarządu w Spółce z o.o. A. Z tego tytułu uzyskał w 2016 r. wynagrodzenie w kwocie 1.000,00 zł. Dodatkowo Spółka z o.o. B, w której posiada udziały o wartości 10.000,00 zł nie prowadzi działalności gospodarczej. Korzysta zatem z pomocy rodziców oraz siostry w mieszkaniu której przebywa. Zobowiązany bowiem jest do alimentacji na rzecz małoletnich dzieci w łącznej kwocie 850,00 zł. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające, pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie siedmiu dni poprzez: - nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 formularza; - przedłożenie dokumentów źródłowych potwierdzających, iż mieszkanie przy ul. [...] w B. jest własnością siostry; - wyjaśnienie czy siostra zamieszkuje wspólnie ze skarżącym, jeżeli tak należało podać wysokość osiąganych przez siostrę dochodów oraz ponoszonych wydatków, a nadto wielkość posiadanego przez siostrę majątku; - wskazanie przy pomocy dokumentów źródłowych jaka jest powierzchnia zajmowanego mieszkania oraz ponoszone w związku z jego utrzymaniem wydatki; - przedłożenie odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii złożonego za 2016 r. zeznania podatkowego; - nadesłanie wyciągów bądź wydruków ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez PUP potwierdzającego, iż skarżący nie figuruje jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a nadto zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, iż od stycznia bieżącego roku do nadal nie były za skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub opiece osób trzecich; - przedłożenie oświadczeń członków rodziny w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej ze wskazaniem jej wysokości; - nadesłanie wydruku z CEIDG potwierdzającego fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających, iż skarżący został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci, a nadto wskazujących na posiadane z tego tytułu zadłużenie; - nadesłanie dokumentów źródłowych potwierdzających, iż Sp. z o.o. B, w której skarżący posiada udziały nie prowadzi działalności gospodarczej; - przedłożenie dokumentów księgowych Spółki, w której skarżący pełni funkcję wiceprezesa zarządu (to jest bilansu za 2016 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz rachunkiem przepływów pieniężnych jak również zeznaniem podatkowym tejże Spółki za 2016 r.). W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącego wystąpił o przedłużenie zakreślonego terminu z uwagi na stan zdrowia małoletniego dziecka, który spowodował, iż termin spotkania, celem przekazania zgromadzonych dokumentów został odwołany. Na dowód powyższego przedłożył kartę informacyjną ze szpitala wraz z zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność pełnomocnika do pracy od 17 do 24 maja 2017 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W sytuacji zatem, gdy strona uchyla się od przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich dokumentów musi dostarczyć strona. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z 28 kwietnia 2017 r., to jest nie nadesłał dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację zawartych w treści urzędowego formularza danych. Okoliczność ta musi mieć wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący poprzestał jedynie na podanych w treści wniosku wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki skarżący nie nadeśle żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających jego obecną sytuację finansową jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że to od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Wprawdzie w piśmie z dnia 17 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o przedłużenie terminu, celem nadesłania żądanych dokumentów źródłowych, powołując się na stan zdrowia małoletniego dziecka, który uniemożliwił kontakt z klientem, niemniej jednak należy zauważyć, że okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do złożenia wniosku o zakreślenie dodatkowego terminu, co więcej nie uniemożliwiała bezpośredniego działania samego skarżącego, który z uwagi na zaistniałą sytuację mógł przesłać zgromadzone dokumenty bezpośrednio do tut. Sądu. Ponieważ tego, do dnia dzisiejszego, nie uczynił, a ustanowiony przez niego pełnomocnik nie skorzystał z przewidzianej w art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1999 ze zm.) instytucji substytucji, choć udzielone mu pełnomocnictwo przewidywało taką możliwość, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.