III SA/Gl 28/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd odrzucił skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Od postanowienia tego wniesiona została skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu w całości. Skarżąca spółka reprezentowana jest w toku postępowania sądowego przez tymczasowego pełnomocnika szczególnego w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, pełnomocnik strony oświadczył, że wg informacji pozyskanych w toku postepowania ustalił, że skarżąca spółka nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej oraz nie znajduje się pod adresem wskazanym w rejestrze. Spółka posiada rachunki bankowe (w banku B) jednak saldo na tych rachunkach wynosi 0 zł. W 2007 r. otworzono likwidację spółki, jednak wobec braku możliwości kontaktu z organami spółki, tymczasowy pełnomocnik nie ma możliwości ustalenia składników majątku spółki. Z oświadczenia spółki, zawartego na druku urzędowego formularza PPPr wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie 50.000 zł. Brak oświadczenia wnioskodawcy odnośnie wartości jej środków trwałych (wg bilansu za ostatni rok obrotowy) oraz wysokości zysku lub straty za ostatni rok obrotowy. Załącznikiem do druku formularza PPPr był szereg zdjęć pism organów skarbowych i odpowiedzi na te pisma banków – z lat 2015 i 2016. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 8 maja 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W szczególności wezwanie miało na celu skompletowanie dokumentów obrazujących aktualną kondycję finansową spółki – w tym celu należało nadesłać do akt sprawy, miedzy innymi: aktualny raport kasowy spółki, wyciągi bankowe oraz sprawozdania finansowe za 2015 i za 2016 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie, pełnomocnik tymczasowy spółki, pismem z dnia 26 maja 2017 r. wniósł o przedłużenie terminu do wykonania ww. wezwania. Załącznikiem do pisma były zdjęcia z dokumentacji akt rejestrowych – częściowo nieczytelne. Wniosek o przedłużenie terminu do nadesłania materiałów źródłowych został uwzględniony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2017 r. W dniu 16 czerwca 2017 r. wpłynęły do akt sądowych następujące dokumenty: deklaracje VAT-7K za drugi i trzeci kwartał 2016 r.; zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r. oraz formularze CIT-8/O i PIT-4R za 2015 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić trzeba, że wnioskująca spółka nie wykazała spełniania przesłanek skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. W nadesłanych do akt spawy materiałach źródłowych brak jest wielu istotnych dokumentów, o które spółka była wzywana w sposób jasny i wyraźny pismem referendarza sądowego z dnia 8 maja 2017 r. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że brak jest dokumentów i materiałów źródłowych obrazujących aktualną kondycję finansową spółki. Brak, przykładowo, raportu kasowego spółki oraz stosownych sprawozdań finansowych. Brak więc w aktach dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby aktualną sytuację finansową skarżącej spółki. Wszelkie braki w składzie organów spółki nie zwalniają jej w istocie z obowiązku sporządzenia wspomnianych wyżej dokumentów. Ponieważ wskazane wyżej dodatkowe informacje i dokumenty źródłowe nie zostały nadesłane przyjąć należało, że skarżąca spółka, reprezentowana przez tymczasowego pełnomocnika szczególnego nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Uprawdopodobnienie okoliczności podanych w treści urzędowego formularza nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami, a nie samo stwierdzenie, że na skutek braku kontaktu ze stroną skarżącą (niemożności ustalenia adresów dotychczasowych przedstawicieli spółki) dostęp do dokumentów księgowych spółki nie jest możliwy, skoro obowiązek wskazania miejsca ich przechowywania wynika z art. 5 ust. 2b pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 476 ze zm.) jak również z art. 11a ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1047 ze zm.). Tym bardziej, że w piśmie z dnia 26 maja 2017 r. pełnomocnik tymczasowy spółki oświadczył, że udało mu się nawiązać kontakt z prokurentem skarżącej spółki i wezwanie o uzupełnienie wniosku zostało przekazane skarżącej. Nie dało to jednak efektów w postaci przedstawienia dokumentacji i materiałów źródłowych obrazujących w wyczerpujący sposób aktualną kondycję finansową spółki. Podkreślić należy, że dokumentacja stanowiąca załącznik do druku urzędowego formularza PPF pochodzi z roku 2015 i 2016 r. W części pism zawarta jest informacja o tym, że wnioskująca spółka prowadziła w danym banku rachunek bankowy. Z oświadczeń tymczasowego pełnomocnika można wnioskować, że spółka w zasadzie od wielu lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Fakt ten zdają się potwierdzać "zerowe" kwartalne deklaracje VAT-7K. Jednak z zeznania podatkowego CIT-8 za 2015 r. wynika, że spółka osiągnęła w tym roku podatkowym dochód w kwocie 96.295,25 zł. Co istotne, to przychód w tym roku wyniósł 31.883.139,11 zł, a koszty jego uzyskania zamknęły się w kwocie 31.786.843,86 zł. Dane te wskazują jednak na to, że w 2015 r. spółka prowadziła aktywną działalność gospodarczą. O kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj dokumentów stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste, aktualne możliwości finansowe, tj. dostęp do tzw. "żywej gotówki". Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu w określonym dniu, wskazujące z reguły poszczególne, jednostkowe obroty pieniężne (wpływy i wypływy z kasy przedsiębiorstwa). Zaznaczyć należy, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi poprzedzać analiza stanu majątkowego wnioskodawcy dokonana na podstawie przedłożonego materiału źródłowego. Rzetelna analiza kondycji finansowej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą musi opierać się także na dokumentach księgowych, obrazujących aktualny stan przedsiębiorcy. Nie można dokonać rzetelnej analizy kondycji finansowej spółki bez uwzględnienia aktualnego sprawozdania finansowego przedsiębiorcy. Brak jest również raportu kasowego spółki – dokumentu, który wskazuje na stan "żywej gotówki" w kasie spółki. Dokument ten wskazuje (potwierdza) również na potencjalny brak środków pieniężnych w kasie przedsiębiorcy lub też znikomą ich ilość. Stan majątku spółki obrazuje również aktualna ewidencja środków trwałych podmiotu gospodarczego. Co istotne, oba powyższe dokumenty wskazują na rzeczywisty stan majątkowy spółki. Jeżeli przedsiębiorca rzeczywiście pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, to dokumenty te fakt ten w sposób pełny potwierdzają. W sytuacji, w której brak tych dokumentów, można stwierdzić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy opiera się de facto w głównej mierze jedynie na oświadczeniach wnioskodawcy, które nie są poparte żadnymi materiałami źródłowymi. Ta sama uwaga odnosi się w zasadzie również do deklaracji podatkowych VAT-7K, deklaracje, jakie nadesłała wnioskodawca do akt sprawy, to deklaracje za drugi i trzeci kwartał 2016 r. Przyjąć należało, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona. Bo skoro do dnia dzisiejszego wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostało bez odpowiedzi, bo za taką nie można było uznać pisma z dnia 14 kwietnia 2017 r., brak było podstaw aby przyjąć jakoby skarżąca Spółka zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie działający w imieniu Spółki tymczasowy pełnomocnik szczególny poprzestał jedynie na ogólnikowych wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające, albowiem rubryki od 7-9 urzędowego formularza faktycznie nie zostały wypełnione, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki tymczasowy pełnomocnik szczególny nie nadeśle dokumentów źródłowych obrazujących w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości sytuację finansową skarżącej spółki, jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.