III SA/Gl 3/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-09-26
Skład orzekający: Henryk Wach, Magdalena Jankiewicz, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, biorąc pod uwagę sytuację finansową i zdrowotną wnioskodawcy oraz okoliczności powstania zadłużenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa umorzenia odsetek od zaległych składek była prawidłowa. Pomimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, organ miał jedynie możliwość, a nie obowiązek umorzenia. Organ zasadnie ocenił, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego (dochody żony, spłata kredytu) oraz brak orzeczenia o niezdolności do pracy nie uzasadniają umorzenia, zwłaszcza że możliwe jest zawarcie układu ratalnego. Sąd oddalił również zarzut przedawnienia należności oraz zarzut dotyczący nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego, wskazując na ograniczenie zakresu kontroli sądowej do przedmiotu zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący B. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek od zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od grudnia 1999 r. do czerwca 2000 r. Organ odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności oraz na możliwość spłaty zadłużenia przez rodzinę skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących umorzenia należności, wskazując na bezskuteczność egzekucji, trudną sytuację zdrowotną i finansową oraz nieprawidłowości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2011 przy udziale - sprawy ze skargi B. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] r., nr [...] o odmowie umorzenia należności B. S. z tytułu odsetek od składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od grudnia 1999 r. do czerwca 2000 r. w łącznej kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy. W tym zakresie podniósł, że B. S. prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 grudnia 1987 r. (karta 90 akt administracyjnych) na podstawie wpisu pod nr 33 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta M.. Działalność gospodarczą zawiesił w Urzędzie Skarbowym w M. od [...] r. Z tytułu prowadzonej działalności był płatnikiem zobowiązanym do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za siebie i zatrudnionych pracowników. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej B. S. jako płatnik nie wywiązywał się z ciążącego na nim ustawowego obowiązku prawidłowego obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek, doprowadzając do powstania zaległości wobec ZUS. W dniu [...] 2010 r. B. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o rozłożenie na raty należności głównej z tytułu składek oraz umorzenie odsetek za opóźnienie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż ze względu na trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia nie jest w stanie spłacić powstałego zadłużenia w całości. Podnosił również, że Urząd Skarbowy w M. bez jego woli zajął należne mu świadczenia chorobowe i rehabilitacyjne na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług należnych od Spółki "A", za której zobowiązania ponosi odpowiedzialność jako osoba trzecia, podczas gdy on chciał te świadczenia przekazać w całości na pokrycie swoich zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W tym stanie rzeczy wydano określoną na wstępie decyzję z [...] r. W jej uzasadnieniu organ powołał się na brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności składkowych, a także na brak podstaw do zastosowania przepisów art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.- dalej powoływanej jako u.s.u.s.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 z 2003 r.).
Pismem z dnia [...] 2010 r. B. S. zwrócił się z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie odsetek za zwłokę. Podniósł, iż zły stan zdrowia, który spowodował zawieszenie działalności gospodarczej wyklucza możliwość spłaty odsetek. Oświadczył, że wraz z córką studentką pozostaje na utrzymaniu żony, która spłaca także zadłużenie kredytowe w Banku "B", wobec czego nie jest już w stanie spłacać zadłużenia z tytułu składek. Wskazał także, że nie posiada żadnego majątku.
W tym stanie rzeczy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z [...] r. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia i podkreślił, że fakt zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek stwarza dopiero dla organu taką możliwość i nie oznacza, że organ ma taki obowiązek. Ponadto ZUS wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek wobec skarżącego nie jest zasadne, albowiem żona strony prowadzi własną działalność gospodarczą, która w 2009 roku przyniosła dochód w kwocie [...] zł. Średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi około [...] złotych. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, leczeniem i kosztami utrzymania studiującej córki są pokrywane terminowo. B. S. posiada zobowiązanie z tytułu kredytu w "B", który jest spłacany w ratach miesięcznych po [...] zł. Skarżący nie posiada nieruchomości, ruchomości i innych praw majątkowych. Strona nie korzysta z pomocy społecznej, ani też nie legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym niezdolność do pracy. Ponadto organ przyjął, że skoro strona we wniosku z [...] 2010 r. złożyła deklarację spłaty należności głównej to tym samym dysponuje środkami, które pozwolą na spłatę całości zadłużenia przy właściwym określeniu realnej wysokości rat układu.
Zobowiązany nie zgodził się z decyzją Zakładu składając skargę. Zarzucił Zakładowi:
1/ naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do tego zadłużenia zostało zakończone postanowieniem o umorzeniu z powodu bezskuteczności egzekucji,
2/ naruszenie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez uznanie, że sytuacja rodzinna i stan zdrowia pozwalają na opłacenie należności z tytułu składek i że nie pociągnęłoby to zbyt ciężkich skutków dla skarżącego i jego rodziny.
3/ nieuwzględnienie faktu, że zaległość w opłaceniu składek powstała w wyniku nieprawidłowości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy w M..
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że został zmuszony do zaprzestania działalności gospodarczej ze względu na zły stan zdrowia. Swoje należności z tytułu świadczenia chorobowego i rehabilitacyjnego przeznaczył na zaległości wobec ZUS prowadzonej przezeń firmy "C", ale wskutek bezprawnego, w przeświadczeniu skarżącego, działania komornika zaledwie część tej kwoty spożytkowano w ten sposób. Skarżący podniósł także, że prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. postępowanie egzekucyjne zostało zakończone [...] 2010 r. umorzeniem z powodu nieściągalności egzekwowanej należności. Ponadto stan jego zdrowia systematycznie pogarsza się.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie powtarzając argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 16 września 2011 r. pełnomocnik strony zaakcentował, że zadłużenie w opłacaniu składek nie powstało z winy skarżącego, lecz wskutek nieprawidłowości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego, jako że wnosił on, aby należne mu świadczenie chorobowe zostało w całości przekazane na pokrycie należności z tytułu składek, podczas gdy w znacznej części zostało ono zajęte na poczet zaległości w podatku VAT spółki "A", za zobowiązania której skarżący ponosi odpowiedzialność jako osoba trzecia. Podniósł także zarzut przedawnienia, jednak w żaden sposób go nie uzasadnił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest którąś z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Nadto należy podkreślić, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje jedynie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Analizując przedmiotową sprawę przy uwzględnieniu tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie przeprowadzone przez organ przed wydaniem decyzji nie jest dotknięte wadami.
Jako pierwszy Sąd poddał analizie zarzut przedawnienia należności z tytułu składek, jako że jego zasadność czyniłaby zbędną analizę dalszych zarzutów skargi.
Zaległości dotyczą odsetek od składek należnych za okres od grudnia 1999 r. do czerwca 2000 r. Zgodnie z art. 24 ust. 4. i 5 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 30 grudnia 1999 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Oznacza to, że w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia rozpoczyna on bieg powtórnie od dnia wymagalności składek.
W niniejszej sprawie, jak wynika z pisma ZUS z [...] 2011 r. (karta 34 akt sądowych), egzekucja administracyjna prowadzona przez Urząd Skarbowy na należności z tytułu składek na FUS i FUZ za okres od grudnia 1999 r. do czerwca 2000 r. została wszczęta [...] 2001 r. a zakończona postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z [...]2010 r. Oznacza to, że z dniem [...] 2001 r. nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia spornych należności, który powtórnie rozpoczął bieg od dnia wymagalności składek i do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego upłynęło – w stosunku do najdawniej wymagalnych składek za grudzień 1999 r. - nieco ponad rok i sześć miesięcy. Zauważyć także należy, że z dniem 1 stycznia 2003 r. (a więc w czasie, gdy należności z tytułu składek nie były jeszcze przedawnione) art. 24 u.s.u.s. otrzymał brzmienie: należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ponadto do art. 24 u.s.u.s. został wprowadzony nowy ustęp 5b w brzmieniu "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem". Wobec braku przepisów przejściowych, zawartych w ustawie z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241 poz. 2074) wprowadzającej omawianą regulację, które nakazywałyby do należności z tytułu składek powstałych do dnia jej wejścia w życie stosować przepisy dotychczasowe, uznać trzeba, że na zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej znajdzie ona zastosowanie do należności z tytułu składek powstałych przed dniem jej wejścia w życie, ale na ten dzień nie przedawnionych. Wobec faktu, że okres przedawnienia należności z tytułu składek został wydłużony do 10 lat oraz wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które nastąpiło 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej u.s.u.s., wprowadzającej ust. 5b) i zakończyło się dopiero z dniem umorzenia postępowania egzekucyjnego czyli [...] 2010 r., a z terminu przedawnienia przed jego zawieszeniem upłynęły prawie trzy lata (liczone od dnia wymagalności składek do [...] 2003 r.) Sąd stwierdził, że w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ([...] 2010 r.) odsetki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, których dotyczy wniosek skarżącego nie uległy przedawnieniu.
Przechodząc do meritum sprawy należy na wstępie wskazać, że wniosek skarżącego obejmował umorzenie odsetek od składek należnych z tytułu ubezpieczenia osoby prowadzącej działalność i od składek należnych za zatrudnionych pracowników zarówno finansowanych przez płatnika, jak i samych ubezpieczonych. Faktem jest, że stosownie do art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29, co oznacza, że nie stosuje się do nich ulg polegających na umorzeniu należności, jej rozłożeniu na raty lub odroczeniu płatności. Tym samym inne należności niż same składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami mogą podlegać umorzeniu, a postępowanie ich dotyczące nie jest bezprzedmiotowe. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 679/08 (LEX nr 484061), gdzie stwierdził, że niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek.
Analizując postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne zauważyć należy, ze jest ono niejako dwuetapowe. W pierwszym etapie organ bada, czy zostały spełnione przesłanki udzielenia ulgi, określone w art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585 ze zm.), a dopiero wówczas, gdy któraś z nich zachodzi, może rozpatrzyć wniosek strony przez pryzmat uznania administracyjnego. Stosownie do powołanego art. 28:
2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Tak więc dopiero ustalenie w toku postępowania wszczętego wnioskiem strony o umorzenie należności, że zachodzi któraś z w/w przesłanek skutkuje możliwością jego rozpatrzenia przez pryzmat uznania administracyjnego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że zaistnienie którejś z przesłanek umorzenia nie obliguje organu do umorzenia należności, a jedynie stwarza taką możliwość i ocenę tę należy podzielić.
Faktem jest, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego okazało się bezskuteczne, co wynika z postanowienia o jego umorzeniu, a zatem została spełniona przesłanka umorzenia przewidziana w art. 28 ust.3 pkt 5 ustawy, warunkująca przejście do drugiego etapu rozpoznania wniosku i dokonania jego oceny przez pryzmat uznania administracyjnego. Dokonana przez ZUS na tym etapie odmowa umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenia nie jest w ocenie Sądu dowolna i nie przekracza ram uznania administracyjnego. Żona skarżącego prowadzi bowiem działalność gospodarczą, z której uzyskała w roku 2009 dochód wynoszący ponad [...] zł. Skarżący określił kwotę dochodu przypadającą na jednego członka jego rodziny na [...] zł, co znacznie przekracza minimum socjalne wynoszące w roku złożenia wniosku tj. [...]dla trzyosobowego pracowniczego gospodarstwa domowego kwotę [...]zł (dane opublikowane na stronie internetowej Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych). Ponadto skarżący reguluje należności wobec innego wierzyciela, tj. "B" z tytułu udzielonego kredytu, co wskazuje na fakt, iż posiada możliwości płatnicze. Natomiast spłata innych zobowiązań nie może się odbywać kosztem ZUS i innych ubezpieczonych. Dlatego też za bezzasadny należy uznać zarzut skargi (pkt 1 zarzutów) odnoszący się do naruszenia art. 28 ust.2 u.s.u.s. stanowiącego, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Sąd stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, albowiem jak wprost wynika z jego treści nawet w przypadku zaistnienia ich całkowitej nieściągalności organ ma jedynie możliwość, a nie obowiązek ich umorzenia i w niniejszej sprawie z możliwości tej nie skorzystał z przyczyn wyżej już omówionych.
Odnośnie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia należy zauważyć, iż znajduje w stosunku do nich zastosowanie również ust.3a, stanowiący, że mogą one być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Zasady umarzania należności z tytułu składek osób będących równocześnie płatnikami składek (a więc tylko części należności spośród objętych wnioskiem skarżącego) określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz.1365). W myśl § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W ocenie Sądu na zasadzie wnioskowania a maiori ad minus organ był uprawniony do dokonania analizy wniosku skarżącego przez pryzmat powołanego rozporządzenia. Skoro bowiem – w sytuacji spełnienia choć jednej z wynikających z rozporządzenia przesłanek - możliwe jest dokonanie umorzenia nawet w przypadku braku całkowitej nieściągalności, to tym bardziej jest to możliwe, gdy nieściągalność ta ma miejsce. Jednakże wyżej powołany fakt, że małżonka skarżącego uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i reguluje zobowiązania względem banku eliminuje także możliwość umorzenia należności w trybie wyżej powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o przesłankę wskazującą, że może to nastąpić, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Możliwe jest wszak zawarcie układu ratalnego na spłatę należności, który byłby dostosowany do możliwości finansowych skarżącego. Odnośnie dwóch pozostałych przesłanek zauważyć należy, że w przypadku skarżącego nie miała miejsca klęska żywiołowa lub inne nadzwyczajne zdarzenie, które by skutkowało tym, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, która wszak i tak jest już zawieszona od [...] r. Przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna wskazuje, że jest on osobą schorowaną, choruje na [...], ma założone [...], przebył [...] i został poddany operacji [...] (karty 19-21 i 76 akt administracyjnych), tym niemniej nie ma orzeczenia o niepełnosprawności, z którego wynikałoby że nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej, a w związku z tym ocena ZUS, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi również przesłanka powołana w § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia, nie jest dowolna i Sąd ją podziela. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 28 ust.3a u.s.u.s. poprzez uznanie, że sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącego pozwala mu na opłacenie składek (pkt.2 zarzutów skargi).
Nie mógł również odnieść skutku zarzut skargi odnoszący się do rzekomych nieprawidłowości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Referat Egzekucji Urzędu Skarbowego w M.. Zważyć bowiem należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zaskarżenie orzeczenia ZUS skutkuje tym, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest tylko ta kwestia, która w tym orzeczeniu została rozstrzygnięta. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek i tylko w tych granicach jest ona rozpoznawana. Poza tymi granicami pozostaje zaś kwestia prawidłowości postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych dokonanych [...] 2002 r. (zajęcie świadczenia chorobowego – karta 23 akt sądowych), a więc dokonanego prawie osiem lat przed złożeniem wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Podkreślić także należy, że w postępowaniu tym również służyły skarżącemu środki prawne, przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z których mógł on korzystać w sytuacji, gdy w jego ocenie było ono prowadzone nieprawidłowo.
Reasumując, ponieważ Sąd orzekający nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a rozstrzygnięcie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, jak również nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów i ram uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło