III SA/Gl 312/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi A S.A. w G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł, że u M.Ł. występuje choroba w postaci zawodowego uszkodzenia narządu słuchu, wskazana w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotnym warunkiem dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia. M.Ł. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie rozpoznano u niego obustronny odbiorczy ubytek słuchu pochodzenia zawodowego. Na wystąpienie tej choroby miały wpływ warunki pracy w A, gdzie pracownik w [...] r. i okresie od [...] r. do [...] r. był narażony na działanie hałasu ponadnormatywnego o poziomie od 91 dB do 99 dB. Od tej decyzji odwołał się zakład pracy – A S.A. w G. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu jej pełnomocnik stwierdził, że organ sanitarny oparł swoją decyzję na dyskusyjnej opinii placówki diagnostycznej. Podkreślił, że zakład pracy kwestionował ustalenia dotyczące narażenia pracownika na hałas ponadnormatywny już w wieku młodocianym. M.Ł. pracował bowiem w narażeniu na hałas ponadnormatywny dopiero od 21 roku życia. Podkreślił, że od września [...] r. do [...] r. pracownik przebywał na zwolnieniach lekarskich i korzystał z urlopu 344 dni. Następnie opisał zmiany technologiczne w zakładzie pracy, które powodowały, że w okresie wskazanym w decyzji, M.Ł. pracował na obsługiwanych urządzeniach 50-60% czasu nominalnego. Organ I instancji nie uwzględnił tego, że pracownik miał obowiązek stosowania ochronników słuchu. Na końcu, pełnomocnik stwierdził, że M.Ł. doznał urazu akustycznego poza zakładem pracy. Decyzją z [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że M.Ł. w latach [...]-[...] i [...]-[...] pracował w A S.A. w G. jako uczeń praktycznej nauki zawodu, gięciarz, podsuwnicowy, hakowy i operator maszyn do krajania metali, gdzie był narażony na hałas o poziomie przekraczającym 82 dB, zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Organ odwoławczy podkreślił, że również placówka diagnostyczna drugiego stopnia w orzeczeniu z [...] rozpoznała u pracownika obustronny niedosłuch odbiorczy wywołany działaniem hałasu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik zakładu pracy wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia zarzucając naruszenie art. 7, art. 75 § 1 , art. 77 § 1, art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organy administracji sanitarnej dokonały wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności, co do okresu narażenia pracownika na hałas ponadnormatywny. Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodów z zeznań wskazanych świadków na okoliczności dotyczące warunków pracy M.Ł.. Na końcu, wyraził pogląd, że organy administracji sanitarnej bezkrytycznie przyjęły dyskusyjne orzeczenia jednostek diagnostycznych obu stopni. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga A S.A. w G. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że M.Ł. w latach [...]-[...] i [...]-[...] pracował w A S.A. w G. jako uczeń praktycznej nauki zawodu, gięciarz, podsuwnicowy, hakowy i operator maszyn do krajania metali, gdzie był narażony na hałas o poziomie przekraczającym 82 dB, zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydały: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz [...] Instytut Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S.. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy orzeczenia lekarskie mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr.Pracy 1999/11/39) są opiniami pełnymi, jasnymi i nie zawierającymi żadnych sprzeczności. Otóż w orzeczeniu lekarskim z [...] stwierdzono u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu o poziomie UP-41 dB, UL-41 dB o zawodowej etiologii, natomiast w orzeczeniu z [...] r. stwierdzono niedosłuch obustronnie odbiorczy zawodowy o poziomie UP-41 dB, UL-42- dB. Należy podkreślić, że obie placówki diagnostyczne należycie uzasadniły swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organy administracji sanitarnej rozważyły wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Materiał dowodowy jest jednoznaczny w swej wymowie. Wynika z niego, że u uczestnika postępowania rozpoznano chorobę zawodową narządu słuchu. Zarzuty postawione organom administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez te organy art. 80 k.p.a. To, że organy administracji sanitarnej dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący zakład pracy nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego wyraził jedynie pogląd, iż nie zgadza się z niekorzystnymi dla strony orzeczeniami lekarskimi, bliżej swojego stanowiska nie uzasadniając. Natomiast kwestionując ustalenia dotyczące przebiegu i warunków pracy zawodowej pominął tę okoliczność, że dokonano ich między innymi na podstawie wywiadu środowiskowego sporządzonego przez kadrowca A. Stwierdzono tam, że M.Ł. był narażony na działanie hałasu przez okres 4 lat i 6 miesięcy. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach - obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - wielokrotnie w swoich orzeczeniach w podobnych sprawach prezentował pogląd, że każde odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu, zaś stan odmienny jest jej obniżeniem. O chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Dlatego też, rozpoznanie niedosłuchu odbiorczego (który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym) oraz ustalenie, że badany był zatrudniony w hałasie, przy braku innych okoliczności i domniemaniu związku przyczynowego - uzasadnia uznanie schorzenia za chorobę zawodową. Należy przypomnieć, że z prawnego punktu widzenia pojęcie choroby zawodowej nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. W tej sytuacji, skoro u skarżącego stwierdzono ubytek słuchu (uszczerbek na zdrowiu) i stwierdzono ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowiskach pracy, którą wykonywał, to ten ubytek słuchu, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w pkt. [...] wykazu chorób zawodowych, należało zakwalifikować jako chorobę zawodową. W tej sprawie przecież bezspornym jest, że M.Ł. wykonywał pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą przez niego słuchu, a tymi warunkami (pracą). Sąd Najwyższy w Warszawie stwierdził, że o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy, (...) jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych (orzeczenie SN, sygn. III RN 110/98). Odmienne rozstrzygnięcie - w ocenie Sądu - mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę niedosłuchu. Takiej innej przyczyny niedosłuchu w toku niniejszego postępowania jednak nie wykazano. Na końcu, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ta regulacja prawna oznacza, że w tej sprawie brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).