III SA/Gl 312/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o przyjęciu na studia stacjonarne 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Rektora Politechniki [...] na rzecz skarżącego kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] r. sygn. [...] Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia – po wznowieniu - ostatecznej decyzji Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...] z [...] r. o nr [...] w przedmiocie przyjęcia skarżącego K. C. na I rok studiów stacjonarnych. W podstawie prawnej Rektor powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 3 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ) zwanego dalej "k.p.a" w związku z art. 69 ust. 3, art. 70 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 20.07.2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020r. poz. 85). Z akt sprawy wynika, że w [...] r. skarżący, jako student III roku studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku [...], złożył Wydziałowi [...] Politechniki [...] pracę dyplomową (licencjacką) p.t. "[...]". Następnie przystąpił do egzaminu dyplomowego licencjata uzyskując z tego egzaminu ocenę pozytywną. Decyzją z [...] r., zawartą w protokole egzaminu licencjackiego z [...] r., Komisja Egzaminacyjna Wydziału [...] Politechniki [...] orzekła o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego licencjata. Powyższe stało się podstawą wydania skarżącemu przez Wydział [...] Politechniki [...] dyplomu nr [...] z [...] r. stwierdzającego ukończenie przez skarżącego studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku [...]. Następnie skarżący złożył do Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...] dokumenty przewidziane w trybie postępowania kwalifikacyjnego, w tym między innymi dyplom ukończenia studiów stacjonarnych pierwszego stopnia o nr [...] wydany w [...] r. Zgodnie z uchwałą Senatu Politechniki [...] nr [...] z [...] r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na studia I i II stopnia w roku akademickim 2011/2012, kandydatów na studia drugiego stopnia kwalifikowano na podstawie konkursu dyplomów. W związku z powyższym, decyzją z [...] r. sygn. [...] Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] Politechniki [...] orzekła o przyjęciu strony na I rok studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2011/2012. Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...] r. sygn. [...] skarżący został prawomocnie uznany za winnego występku z art. 115 ust. 1 ustawy z 4.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych tj. tego, że przywłaszczył sobie cudze autorstwo pracy licencjackiej. Decyzją z [...] r. wydaną na podstawie art. 193 i 207 ust. 2 ustawy z 27.07.2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zm.), Rektor Politechniki [...] stwierdził nieważność postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego licencjata na kierunku [...], unieważniając jednocześnie między innymi decyzję Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] o nadaniu tytułu licencjata zawartą w protokole egzaminu licencjackiego z [...] r. oraz dyplom o nr [...] wydany przez Wydział [...] Politechniki [...] [...]r. Decyzją z [...] r. sygn. [...] (decyzja organu pierwszej instancji) Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] Politechniki [...], po uprzednim wznowieniu postępowania, uchyliła ostateczną decyzję tej Komisji z [...]r. nr [...], orzekającą o przyjęciu strony na I rok studiów stacjonarnych II stopnia. W podstawie prawnej Komisja powołała m.in. 151 § 1 ust. 2 i art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a w uzasadnieniu wskazała na dwie okoliczności, a mianowicie na przyjęcie skarżącego na studia II stopnia w oparciu o dyplom nr [...] z [...] r. oraz na to, że decyzją z [...] r. Rektor Politechniki [...] stwierdził nieważność postępowania w sprawie nadania stronie tytułu zawodowego licencjata potwierdzonego dyplomem nr [...] z [...] r. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez przyjęcie tego przepisu za podstawę orzekania, podczas gdy z jej uzasadnienia wynika, że podstawę tę stanowiła decyzja Rektora z [...] r. o stwierdzeniu nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu licencjata oraz naruszenie art. 146 § 1 K.p.a., bo rzeczywistą podstawą prawną decyzji nie był art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., lecz art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a w przypadku wznowienia postępowania na tej podstawie jest ono ograniczone terminem pięcioletnim, który już upłynął, zatem wznowienie było niedopuszczalne. Stwierdzenie nieważności decyzji z [...]r. w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata, nie spowodowało bowiem ani uchylenia, ani też zmiany przedmiotowej decyzji w rozumieniu przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. wobec czego może prowadzić jedynie do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej, nie zaś do wznowienia postępowania i uchylenia takiej decyzji zależnej. Wyjaśniając zarzut naruszenia art. 146 § 1 K.p.a. stwierdził, że zgodnie z nim uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Z kolei zaskarżone orzeczenie uchyla decyzję ostateczną orzekającą o przyjęciu strony na I rok studiów stacjonarnych II stopnia w istocie na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. (pozornie i nieprawdziwie powołując jedynie jako podstawę art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.) przeszło 8 lat po jej ogłoszeniu, co przez pryzmat art. 146 § 1 K.p.a. jest niedopuszczalne. Rektor Politechniki [...] zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy wskazaną powyżej decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...]. Przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. stwierdzający, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczna wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Stwierdził, że może tu chodzić o fałsz materialny lub intelektualny. Pierwszy polega na przerobieniu dokumentu, drugi – wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny. Stwierdził, że dowód w postaci dyplomu licencjata z [...]r. okazał się fałszywy i to na jego podstawie Komisja Rekrutacyjna ustaliła istotną dla sprawy okoliczność faktyczną, tj. fakt posiadania przez skarżącego tytułu licencjata, co stanowiło warunek przyjęcia go na studia magisterskie. Zatem okolicznością faktyczną, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji było fałszerstwo dowodu – dyplomu licencjata, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a nie – jak twierdzi strona – wydanie przez rektora decyzji z [...] r. stwierdzającej nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata. Zdaniem Rektora skarżący nie spełniał wymogów przyjęcia na studia magisterskie dlatego, że posłużył się fałszywym dyplomem, a nie dlatego, że na skutek ujawnienia tego fałszerstwa Rektor dyplom ten unieważnił. W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił: - rażące naruszenie przepisów postępowania, a to: 1/ art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów w postaci: 1/ prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...] r. sygn. [...] i przyjęcie, że stwierdza ono fałszerstwo dyplomu licencjata nr [...] z [...] r., w sytuacji gdy wyrokiem tym skarżący został uznany winnym wyłącznie występku z art. 115 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (plagiat), w związku z czym orzeczenie to stwierdza co najwyżej jedynie, że skarżący przywłaszczył sobie pracę licencjacką albo wprowadził władze uczelni w błąd co do autorstwa całości lub części tejże pracy, nie zaś, że doszło do fałszu materialnego tudzież intelektualnego dyplomu licencjackiego nr [...] z [...] r., 2/ dyplomu nr [...] z [...] r. wydanego stronie i przyjęcie, że okazał się on fałszywy, to jest, że dokument ten poświadczał nieprawdę, w sytuacji gdy dyplom ten został wydany w oparciu o funkcjonującą wówczas w obrocie prawnym ostateczną decyzję Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] o nadaniu tytułu zawodowego licencjata (która de facto została unieważniona dopiero decyzją Rektora Politechniki [...] z [...] r.) i stanowił jedynie poświadczenie, że taka decyzja Komisji Egzaminacyjnej została wydana, co nie stanowiło okoliczności fałszywej, skoro przedmiotowa ostateczna decyzja rzeczywiście w obrocie prawnym wówczas funkcjonowała, II/ art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 16 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na rażącym naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej poprzez dokonanie kasacji decyzji ostatecznej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...] z [...] r. nr [...] w sytuacji braku ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych, a przez to naruszenie podstawowych reguł praworządności, obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności niniejszej sprawy, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ich następstwem było przyjęcie przez organ drugiej instancji błędnej (za organem pierwszej instancji) podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, a także rozpoznanie niniejszej sprawy, mimo, iż było to niedopuszczalne – który to zarzut rozwinął w dalszej części zarzutów skargi. Zarzucił także: III/ naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na: 1/ nieuzasadnionym przyjęciu że wydany absolwentowi dokument w postaci dyplomu ukończenia studiów może okazać się fałszywy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a co za tym idzie stanowić podstawę wznowienia innego postępowania, w sytuacji gdy: - zgodnie z art. 167 ust. 1 ustawy z 27.07.2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym dyplom ukończenia studiów stanowi jedynie potwierdzenie uzyskania tytułu zawodowego, - podstawę nadania tytułu zawodowego stanowi decyzja właściwej Komisji Egzaminacyjnej, - dyplom nie może zatem poświadczać nieprawdy, a co za tym idzie okazać się fałszywy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jeżeli jest on absolwentowi wydawany w związku z funkcjonującą w dacie jego wydania w obrocie prawnym ostateczną decyzją Komisji Egzaminacyjnej o nadaniu takiemu absolwentowi tytułu zawodowego, gdyż dyplom zaświadcza jedynie o istnieniu takiej decyzji i nie jest to wówczas okoliczność nieprawdziwa, 2/ nieuzasadnionym przyjęciu za organem pierwszej instancji, że art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. winien stanowić podstawę prawną wszczęcia postępowania wznowieniowego w niniejszej sprawie i uchylenia decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy: - brak było prawomocnego orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu, stwierdzającego sfałszowanie dowodu, który mógłby być podstawą wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., - brak było dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności, a jednocześnie który okazał się fałszywy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., - nie zachodziły okoliczności z art. 145 § 2 i § 3 k.p.a., jak również organy obu instancji żadnych przesłanek w tym zakresie nie wykazały, - rzeczywistą i prawdziwą podstawę faktyczną wszczęcia niniejszego postępowania i wydania zaskarżonej decyzji stanowiło wydanie przez Rektora Politechniki [...] ostatecznej decyzji z [...] r. stwierdzającej nieważność postępowania w sprawie nadania stronie tytułu zawodowego licencjata na Wydziale [...] Politechniki [...], unieważniającej jednocześnie między innymi decyzję Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] o nadaniu tytułu zawodowego Iicencjata oraz dyplom o nr [...] wydany przez Wydział [...] Politechniki [...] [...] r., w związku z czym brak było podstaw faktycznych dla przyjęcia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jako podstawy prawnej wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż w realiach niniejszej sprawy co najwyżej mogły zachodzić przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (czego wyrazem było uzasadnienie decyzji wydanej przez organ I instancji). IV/ art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy skoro rzeczywistą podstawą prawną wszczęcia postępowania i wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., nie zaś art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., to upłynął zakreślony przez ustawodawcę 5-letni termin umożliwiający uchylenie ostatecznej decyzji Komisji Rekrutacyjnej z [...] r., w związku z czym uchylenie przedmiotowej decyzji było niedopuszczalne. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z [...] r. skarżący podniósł, że wyrok Sądu Rejonowego nawet pośrednio nie stwierdza, że dowód w postaci dyplomu okazał się fałszywy, wynika z niego co najwyżej, że praca dyplomowa była plagiatem. Dlatego brak było kluczowej przesłanki do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a więc prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu, stwierdzającego sfałszowanie dowodu. Nadto w przypadku tej podstawy prawnej konieczne jest istnienie związku przyczynowego między przestępstwem a wydaniem decyzji. Natomiast to nie praca licencjacka była podstawą przyjęcia strony na studia II stopnia, lecz dyplom, który nie był przedmiotem żadnego przestępstwa. Zatem wyrok karny mógłby być postawą do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji o nadaniu tytułu licencjata, ale nie decyzji o przyjęciu na studia II stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30.08.2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W orzecznictwie wyraża się pogląd, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzecim warunkiem jest, aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne. (Tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 25.03.2020 r. II SA/Go 122/20 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22.04.2020 r. VII SA/Wa 2948/19). Określenie "danej sprawy" wskazuje, że posłużenie się fałszywym dowodem winno nastąpić w tej samej sprawie, w której wznawia się postępowanie, a nie jakiejś innej, nawet z nią związanej. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że zaskarżoną decyzją Rektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu decyzji z [...]r. o przyjęciu strony na I rok studiów II stopnia. W jej podstawie prawnej organ I instancji powołał cytowany już art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dot. fałszu dowodów, natomiast w uzasadnieniu podniósł, że [...]r. Komisja wydała decyzję o przyjęciu strony na studia na podstawie dyplomu z [...]r. Podstawą rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z [...]r. o przyjęciu na studia magisterskie nie były zatem ustalenia odnoszące się do pracy licencjackiej (bo ta została już oceniona w innym postępowaniu, zakończonym odrębną decyzją z [...]r. o nadaniu tytułu licencjata), lecz sam fakt wydania tej drugiej decyzji - o nadaniu tytułu zawodowego licencjata i wydanie na jej podstawie dyplomu [...]r. Tak więc brak tutaj wskazanej jako warunek trzeci tożsamości postępowania, w którym posłużono się sfałszowanym dowodem (w znaczeniu fałszu intelektualnego przypisującego autorstwo pracy licencjackiej skarżącemu, podczas gdy w rzeczywistości były nimi inne osoby) oraz tego postępowania, w którym po wznowieniu uchyla się decyzję dotychczasową. Ów sfałszowany dowód w postaci cudzej pracy przedstawionej przez stronę jako jej własna został bowiem przedłożony w postępowaniu zakończonym decyzją o nadaniu tytułu zawodowego licencjata, zaś przedmiotem wznowienia jest postepowanie zakończone wydaniem decyzji o przyjęciu na studia magisterskie. Z powyższego wynika, że zasadny jest zarzut strony skarżącej co do powołania błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, która nie jest adekwatna do stanu faktycznego, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego- art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także, że wskutek tego doszło również do obrazy art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Zasadnie też podnosi skarżący, że o fałszerstwie dyplomu nie może być mowy, skoro został on wydany w przepisanym trybie przez uprawniony organ i potwierdzał fakty, które w dacie jego wydania nie były podważane. Należy pamiętać, że także decyzjom dotkniętym wadą nieważności - w tym decyzji z [...]r. o nadaniu tytułu licencjata, będącej podstawą wydania dyplomu - służy domniemanie legalności, które obowiązuje dotąd, dokąd nie zostanie obalone przez stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji w drodze decyzji deklaratoryjnej. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko i ocenę prawną. Z uwagi na naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1, art. 146 § 1 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. przy uwzględnieniu faktu, że skarżącego reprezentował fachowy pełnomocnik w osobie adwokata. Na koszty składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł.