III SA/Gl 344/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (vide: zakres podany w piśmie z [...] r., k-[...]) skarżąca Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą hurtową paliw. Jej kapitał zakładowy wynosi 70.000,00 zł, a wartość środków trwałych szacuje się na 30.720,33 zł. Ponadto za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 1.743.712,01 zł. Ponieważ od 2012 r. prowadzi spory z organami skarbowymi i celnymi wykonywanie działalności w dotychczasowym rozmiarze stało się niemożliwe. Tym bardziej, że posiadany majątek w wyniku prowadzonej egzekucji został zajęty przez komornika, a ona sama nie ma możliwości ściągnięcia należności od odbiorców, choć złożyła stosowne wnioski o windykację. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w treści urzędowego formularza zadeklarowała kapitał zakładowy rzędu 70.000,00 zł, podczas gdy posiadane składniki majątku oszacowała na 30.720,33 zł. Wprawdzie za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę w kwocie 1.743.712,01 zł, niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że strata powstała wskutek nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi natomiast o braku środków finansowych. Nie może więc przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Tym bardziej, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Mając zatem na uwadze powyższe rozpoznający sprawę uznał, że koszty sądowe, do których uiszczenia Spółka została zobowiązana zarządzeniami Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r., mogą się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących z uwagi na wielkość poniesionej straty dużo większe wartości. Wprawdzie z informacji podanych do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 141/14 wynika, że Spółka posiada zablokowane rachunki bankowe, niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego. Zgodnie bowiem z art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) w okresie zabezpieczenia - za zgodą organu egzekucyjnego - mogą być dokonywane wypłaty z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego też przyjąć należało, że dopóki skarżąca Spółka nie wykaże braku dostępnych środków na kontach jej wniosek nie odniesie zamierzonego skutku. Tym bardziej, że posiada sporne należności, o których windykację wystąpiła, a to oznacza, że nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tej sytuacji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.