III SA/Gl 348/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Brandys- Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.E. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na powyższe postanowienie, zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych. W rubryce nr 6 druku urzędowego formularza PPF wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną oraz dwójką dzieci: G. ([...] lat) i E. ([...] lata). Wnioskodawca oświadczył, że ze swoją żoną pozostaje w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Strona nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Strona oświadczyła, że na miesięczny, regularny dochód jej gospodarstwa domowego składa się kwota 700 zł brutto z tytułu jej zatrudnienia w dwóch firmach oraz zasiłek wychowawczy z programu "500+". Jednocześnie koszty utrzymania skarżący oszacował na kwotę około 600 zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 20 czerwca 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została skutecznie doręczona stronie w dniu 28 czerwca 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. przesyłki, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. Do akt nie wpłynęły żadne materiały, o które wnioskodawca był wzywany przez referendarza sądowego pismem z dnia 20 czerwca 2017 r. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z 19 lipca 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza jedynie samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, materiałów źródłowych czy też zaświadczeń. Tymczasem do akt sprawy nie wpłynęły żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2017 r. Postanowienie powyższe zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie wnioskodawca zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu błędne przyjęcie, że strona nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej z uwagi na nieprzedłożenie dokumentów wskazanych w wezwaniu z dnia 20 czerwca 2017 r., co stanowiło przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, co w konsekwencji miało wyłączyć możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia sprzeciwu wynika, że w ocenie skarżącego wystarczające było złożenie samych oświadczeń na druku urzędowego formularza PPF o jego stanie majątkowym, do tego, aby w sposób zupełny i nie budzący żadnych wątpliwości wykazać jego rzeczywistą, aktualną sytuację majątkową. Dokumentów o które był wzywany, wnioskodawca nie przedłożył z uwagi na to, że nie był w stanie zgromadzić ich w wyznaczonym terminie. Stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Jest to w rzeczywistości jedynie polemika z rozstrzygnięciem referendarza sądowego. Należy stwierdzić, że art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej strony w sytuacji, gdyby oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżący przedstawił swoją sytuację materialną na druku urzędowego formularza PPF. Były to jednak oświadczenia, co do których, na podstawie art. 255 P.p.s.a., przyznano rozpoznającemu wniosek o przyznanie prawa pomocy prawo do żądania od wnioskodawcy przedłożenia dokumentów i materiałów źródłowych potwierdzających okoliczności wskazane w oświadczeniach zawartych na druku formularza urzędowego. Praktyka ta wynika z przepisów zawartych w cytowanej ustawie procesowej i jest powszechnie aprobowana w orzecznictwie sądowym. Rozpoznając bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę, a przepis art. 255 P.p.s.a. wprost upoważnia rozpoznającego wniosek (Sąd, bądź referendarza sądowego) do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej (tak WSA w Poznaniu w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2015 r., IV SA/Po 1120/14, LEX nr 1629558). Natomiast fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II OZ 58/15, LEX nr 1628852). Zaznaczyć dodatkowo należy, że skarżący stwierdzając w uzasadnieniu sprzeciwu, że nie zdążył zebrać materiałów, o które był wzywany przez referendarza sądowego, nie dołączył ich także jako załączników do wniesionego sprzeciwu. Tym samym wnioskodawca nie zgadzając się z obowiązkiem przedłożenia w odpowiedzi na wezwanie referendarza stosownych dokumentów i materiałów źródłowych, nie nadsyłając tych dokumentów do sprzeciwu, uniemożliwił tym samym jakąkolwiek ocenę swojego aktualnego stanu majątkowego przez Sąd. W tym stanie rzeczy, skarżący nie wykazał w żaden sposób, że spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.