III SA/Gl 353/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-06-07

Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Henryk Wach, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy faktura dokumentująca transakcję, która faktycznie nie została dokonana, może stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego w podatku od towarów i usług?
Ratio decidendi
Faktura, która stwierdza czynność, która nie została dokonana, nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego. W sytuacji, gdy organ podatkowy ustalił, że sprzedaż oleju napędowego wykazana na fakturze nie miała miejsca, a podmiot wystawiający fakturę nie dokonał faktycznej dostawy, podatnik nie może odliczyć podatku naliczonego z takiej faktury, niezależnie od jego intencji czy należytej staranności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT wystawionej przez P. S. za sprzedaż oleju napędowego. Organy podatkowe ustaliły, że firma P. S. wystawiała fikcyjne faktury w ramach grupy przestępczej zajmującej się nielegalnym obrotem paliwami, a faktyczna sprzedaż oleju napędowego nie miała miejsca. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów, a także błędne zastosowanie przepisów ustawy o VAT.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę W. K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Decyzją z [...] r. o numerze [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił W. K. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. w wysokości [...] zł. Decyzja ta była konsekwencją ustalenia, iż w rozliczeniu za czerwiec 2005 r. podatnik uwzględnił podatek naliczony w wysokości [...] zł, wynikający z faktury VAT z [...] r. nr [...], wystawionej z tytułu sprzedaży oleju napędowego przez P. S., zarejestrowanego jako "A" P. S., K. ul. [...]. Tymczasem ustalono, że wystawca nie prowadził we własnym imieniu i na własny rachunek działalności gospodarczej. Firma P. S. została utworzona tylko po to, by wystawiać puste faktury dotyczące transakcji sprzedaży paliw płynnych pochodzących z innych źródeł. Postępowanie kontrolne wszczęto na wniosek Prokuratury Okręgowej w R., która zawiadomiła, że w toku śledztwa prowadzonego w sprawie [...] ustalono, iż niejaki M. G. kierował grupą przestępczą zajmująca się nielegalnym obrotem paliwami, odbarwianiem oleju opałowego, wystawianiem fikcyjnych faktur legalizujących ten obrót. Grupa ta zwerbowała P. S. do założenia firmy, mającej wystawiać fikcyjne faktury. W okresie od lutego do września 2005 r. firma ta wystawiała faktury wykorzystane przez inne podmioty do zalegalizowania paliwa pochodzącego z niewiadomych źródeł. Firma P. S. nie kupowała ani nie sprzedawała żadnych paliw. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadków przesłuchanych w Urzędzie Kontroli Skarbowej w W.: - samego P. S., który przyznał, że wyraził zgodę na założenie firmy na jego nazwisko, wszelkie formalności załatwił za niego M. B., firma służyła do wystawiania fikcyjnych faktur, faktur wystawionych na rzecz skarżącego - PW "B" nie wystawiał i nie podpisywał, nie dostarczał nigdy paliwa do tej firmy, nie przyjmował od niej żadnych pieniędzy; - R. F. (osoby zatrudnionej bezpośrednio przez M.G.), która przyznała, że trudniła się wystawianiem i podpisywaniem fikcyjnych faktur. M. G. odmówił odpowiedzi na pytania UKS w W., więc wykorzystano jego wyjaśnienia składane w postępowaniu karnym, ale i z nich wynika, że to on decydował dla kogo i na jaką ilość towaru ma być wystawiona faktura przez firmę "A" P. S.. Faktycznie zatem W. K. kupił olej napędowy od innego kontrahenta, aniżeli wykazany na fakturze. To z kolei oznaczało, że faktura ta nie dokumentuje rzeczywistej transakcji i nie stanowi podstawy do odliczenia wynikającego z niej podatku naliczonego. Organ powołał się w tym zakresie na art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), określanej dalej w skrócie jako u.p.t.u. Oprócz tego przepisu prawa Dyrektor UKS w K. powołał w swej decyzji: - art. 11 ust. 2 pkt 3a, art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 25, art. 26 oraz art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jednolity w Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.), - art. 21 § 3a, art. 23 § 2, art. 207, art. 222, art. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz.U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej określana w skrócie jako O.p., - art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 86 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 3 lit. c, art. 99 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), określanej dalej w skrócie jako u.p.t.u. W odwołaniu od tej decyzji W. K., działający przez swego pełnomocnika, zarzucił Dyrektorowi Urzędu Skarbowego; - naruszenie art. 122 O.p. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, - art. 187 O.p. wskutek oparcia orzeczenia jedynie na podstawie dowodów niekorzystnych dla podatnika przy ich dowolnej interpretacji, - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. przez przyjęcie, że zachodza podstawy do jego zastosowania. Ostatni zarzut dotyczył błędnego określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 0 zł oraz błędnego kreślenia kwoty zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że skarżący nabywał olej napędowy w warunkach, w których nie mógł przypuszczać, że sprzedawany jest w sposób niezgodny z przepisami prawa. Kupował go w byłej bazie "C", stanowiącą byłą rozlewnię "D", otrzymywał faktury, płacił, towar był wydawany. Nie miał zatem podstaw do podjęcia jakichkolwiek czynności sprawdzających wobec P. S.. Decyzją z [...] r. o numerze [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił omówioną tu powyżej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. i określił W. K. za czerwiec 2005 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji z wnioskiem końcowym, iż faktura z [...] r. nr [...], wystawiona z tytułu sprzedaży oleju napędowego przez P. S., zarejestrowanego jako "A" P. S., K. ul. [...]. nie dawała podstaw odliczenia wynikającego z niej podatku naliczonego, ponieważ nie dokumentuje faktycznie dokonanej transakcji. Podstawę prawną do takiego twierdzenia dostarcza art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. Niezależnie od tego organ odwoławczy stwierdził, że inną decyzją z [...] r. Nr [...] uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. Nr [...] dotycząca podatku od towarów i usług za maj 2005 r. i określił za ten miesiąc kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł. Dokonana w ten sposób zmiana kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z maja do rozliczenia w czerwcu musiała spowodować konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji za czerwiec i określenia w rezultacie za ten miesiąc prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że okoliczności zawarcia transakcji zakupu oleju napędowego nie były typowe dla obrotu paliwami, samo twierdzenie, jakoby skarżący przypadkowo przyjechał na plac "C" i zapytał czy na tym placu ktoś sprzedaje olej napędowy wskazuje na przypadkowość transakcji, dalej, strony transakcji nie zawarły żadnej pisemnej umowy, nie było negocjacji cenowych, transakcji dokonały strony zupełnie się nie znające, siedziba firmy P. S. znajdowała się w K., w miejscu sprzedaży nie było żadnego logo tej firmy, pomimo znacznych kwot płatności dokonywano gotówką, skarżący nie znał wystawcy faktur, nie wiedział komu płaci. Zdaniem organu odwoławczego świadczy to o tym, że skarżący kupował olej niewiadomego pochodzenia i od nie sprawdzonego podmiotu i nie dochował należytej staranności by sprawdzić kontrahenta. W skardze na tą decyzję W. K. powtórzył zarzuty podniesione uprzednio w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji co do naruszenia: - art. 122 O.p. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, - art. 187 O.p. wskutek oparcia orzeczenia jedynie na podstawie dowodów niekorzystnych dla podatnika przy ich dowolnej interpretacji, - § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U Nr 97, poz. 970 ze zm.) poprzez przyjęcie, że zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu. Podtrzymał przy tym zarzut błędnego określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy i powtórzył swe twierdzenie o tym, że nabywał olej napędowy w warunkach, w których nie mógł przypuszczać, że sprzedawany jest w sposób niezgodny z przepisami prawa. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko; Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Ustalenia faktyczne, na bazie których wydano decyzję, a które przedstawiono w uzasadnieniu decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, nie budzą wątpliwości Sądu. Fakt, iż to nie P. S. był podmiotem sprzedającym olej napędowy wykazany na fakturze nr [...] z [...] r. został ustalony w sposób przekonujący. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawy do takiego ustalenia, co więcej brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia przeciwnego, jakoby P. S. był podmiotem, który rzeczywiście dokonał tej dostawy. Organy podatkowe ustaliły tą okoliczność zgodnie z art. 191 O.p., czyli na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, który został poddany logicznej ocenie. Sąd nie dopatruje się w tym zakresie naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Niesłuszny jest, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Przepisy te obligują organ podatkowy do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podatkowe ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne do zastosowania normy wynikającej z podstawy prawnej decyzji - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Stawiając ten zarzut skarżący sam nie wskazuje, jakie dowody można by jeszcze w sprawie przeprowadzić, w jaki sposób uzupełnić postępowanie dowodowe, albo jakie dowody i wynikające z nich fakty pozwalają na przyjęcie ustaleń innych, niż te, na podstawie których decyzje wydano. Spoczywający na organie obowiązek zebrania całego materiału dowodowego nie wyklucza inicjatywy dowodowej samego podatnika. Nie doszło też w sprawie do naruszenia przepisu § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, ponieważ przepis ten nie był podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Był nią art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w brzmieniu Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy: wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne: a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Faktura nr [...] stwierdza czynność, która nie została dokonana, nie było dostawy oleju napędowego dokonanej przez P. S. na rzecz skarżącego, nie ma przy tym znaczenia, że skarżący wszedł w posiadanie takiej ilości oleju napędowego, jaka wynika z tej faktury, nie nabył go bowiem od wystawcy faktury. Już te ustalenia pozwalają na pozbawienie skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego z tej faktury, nie było w tym przepisie, ani w żadnym innym, podstaw do badania z jaką intencją działał skarżący (porównaj wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 936/09, pul. W Gazeta Prawna 2010/240/3 dotyczący jednakowo brzmiącego - § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług). Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę W. K. zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło