III SA/Gl 378/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego [...] zł ([...] złotych [...] grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł, że u C. K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, wskazanej w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 104 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575). W uzasadnieniu wyjaśnił, że C. K. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie placówki stwierdziły, że rozpoznane u badanego schorzenia nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Organ I instancji opisał również przebieg pracy C. K. od 1969 r. do 2000 r. Skoro kompetentne placówki diagnostyczne nie orzekły istnienia choroby zawodowej, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Od tej decyzji odwołał się C. K. stwierdzając, że 29 lat pracował w warunkach narażenia na zespół cieśni nadgarstka. Wyjaśnił ponadto, że placówka diagnostyczna bezpodstawnie zmieniła kwalifikację schorzenia. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że C. K. w latach 1969-2000 pracował w różnych zakładach pracy jako uczeń, szewc, krojczy szkła, ustawiacz maszyn, krojczy-rękawicznik, uczeń-ślusarz narzędziowy, ślusarz, starszy rzemieślnik, szewc-rymarz oraz w latach 1992-2001 we własnym warsztacie jako szewc, gdzie wykonywał pracę w wymuszonej pozycji ciała obciążając kończyny górne i dolne. Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni wyjaśnił, że wykluczyły one istnienie choroby zawodowej wymienionej w poz. 19 wykazu. Rozpoznane u badanego schorzenia układu ruchu mają samoistny charakter zwyrodnieniowy i są uwarunkowane rozpoznanym w przeszłości narażeniem mózgowym oraz przebytą chorobą [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu stwierdził, że postępowanie wadliwie toczyło się w przedmiocie choroby z poz. 19, kiedy faktycznie cała dokumentacja leczenia dotyczyła choroby z poz. 20 wykazu – zespół cieśni nadgarstka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga C. K. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzje uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowi: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Na wstępie należy przypomnieć, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) wydano na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Według art. 2 tej ustawy, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Natomiast zgodnie z art. 3, pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Wskazane rozporządzenie definiując pojęcie choroby zawodowej oraz postępowania w sprawach chorób zawodowych odwołuje się do pojęcia pracownika i pracodawcy z art. 2 i 3 ustawy Kodeks pracy. C. K. od 1969 r. do 2000 r. był pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę u różnych pracodawców, na końcu w spółce cywilnej, a bezpośrednio wcześniej w KWK [...] w C. To spostrzeżenie ma istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, ponieważ wskazany okres wyznacza przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, właściwy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika na badanie (...) powiadamiając o tym pracodawcę. Natomiast według § 8 ust. 1 i ust. 3 pkt 2, inspektor sanitarny po wydaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej przesyła ją między innymi pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika. Natomiast zgodnie z przepisem art. 61 § 1, 3 i 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. O wszczęciu postępowania należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Pojęcie strony definiuje natomiast art. 28 k.p.a. Jak to już podniesiono, stronami postępowania w sprawie choroby zawodowej jest pracownik (były pracownik) oraz pracodawca (były pracodawca). W tej sprawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonał lekarz, który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u byłego pracownika. To zgłoszenie nastąpiło przez przesłanie organowi administracji kopii skierowania z [...] r. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Właściwy inspektor sanitarny, który to zgłoszenie otrzymał nie wszczął jednak postępowania w sprawie w trybie wskazanych już przepisów prawa. Skoro nie wszczął postępowania, tym samym nie zawiadomił o faktycznie toczącym się postępowaniu jednej ze stron – pracodawcę (byłego pracodawcę). Należy przy tym podkreślić, że C. K. nie mógł występować w niniejszym postępowaniu w podwójnej roli: jako pracownik i jako pracodawca, ponieważ prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek nie jest tożsame z istnieniem stosunku zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że doszło do naruszenia prawa poprzez pozbawienie przymiotu strony postępowania administracyjnego pracodawcy, u którego pracownik był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, u którego pracownik wykonywał pracę w warunkach narażenia. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono w trybie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy, a zasądzona kwota to koszty przejazdu strony do sądu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy przede wszystkim wszcząć postępowanie, ustalić pracodawcę (lekarz kierujący wskazał KWK [...]), a następnie powiadomić go lub jego następcę prawnego o toczącym się postępowaniu. SW