III SA/Gl 388/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-01-07
Skład orzekający: Ewa Karpińska, Małgorzata Jużków, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, narusza prawo, jeśli organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu o prawie strony do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, a organ pierwszej instancji naruszył przepisy procesowe, np. pozbawiając stronę możliwości udziału w postępowaniu. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby ocenić prawidłowość ustaleń faktycznych, musi przeprowadzić postępowanie dowodowe, czego nie jest uprawniony robić, stąd decyzja kasacyjna jest uzasadniona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która uchyliła decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za określony rok i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji oraz niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. przy udziale – sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpoznaniu odwołania M.J., uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za [...]r. w wysokości [...] zł i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, celem przeprowadzenia w znacznej części postępowania dowodowego. W podstawie prawnej powołał art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.; dalej powoływana, jako ustawa O. p.).
Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] r. wydaną w wykonaniu decyzji kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...], z dnia [...]r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za [...] r. w wysokości [...] zł . W podstawie prawnej decyzji powołał m.in. art. 2 ust.1, art. 6 ust.1, art. 15, art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.; powoływaną dalej, jako ustawa VAT) oraz art. 23 § 2 ustawy O.p.
W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej wskazał , iż przeprowadzono kontrolę dokumentów Przedsiębiorstwa P.H.U. "M" M.J., w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za lata [...] z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży materiałów do produkcji wyrobów choinkowych , usług transportowych oraz oleju opałowego i napędowego . Z uwagi na fakt , iż za [...]r. stwierdzono nieprawidłowości co skutkowało zmianą rozliczenia podatkowego za następne miesiące roku [...] r. zmianie uległo także rozliczenie w podatku VAT za [...]r. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, bowiem że za [...]r., P.H.U. "B" Sp. jawna wystawiło na rzecz "C" [...] faktur sprzedaży oleju opałowego o łącznej wartości netto [...] zł, podatek należny [...]zł. Z materiału dowodowego włączonego do postępowania kontrolnego postanowieniem z dnia [...]r , otrzymanego z Komendy Wojewódzkiej w K. Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą wynikało także , iż na rzecz "C" firma "D" T. W. z/s w M. nie wystawiła faktur sprzedaży dot. różnego rodzaju olejów/produktów ropopochodnych , zaś spółka z o.o. " E" z/s w M. wystawiła [...] faktur sprzedaży dot. różnego rodzaju komponentów – produktów ropopochodnych o łącznej wartości netto [...] zł , podatek należny [...]zł . Przesłuchania świadków m.in. A.R. - właściciela firmy "C", M.R. zatrudnionego w firmie "B" W.M. - właścicielki firmy "F", A.M. - właściciela firmy "E" - przeprowadzone przez organy kontroli skarbowej oraz materiał dowodowy włączony do postępowania kontrolnego z Komendy Wojewódzkiej Policji w K. zdaniem organu pierwszoinstancyjnego, były wystarczające do stwierdzenia, że działalność gospodarcza prowadzona przez właściciela firmy "C", A.R., była jedynie szeregiem fikcyjnych działań mających na celu ukrycie rzeczywiście prowadzonej działalności przez inne osoby, w tym przez M.J. Wobec tego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. uznał, iż prowadzona przez firmę "A" ewidencja VAT określona w art. 27 ust. 4 ustawy VAT w części dotyczącej sprzedaży za [...]r. jest nierzetelna, bowiem nie odzwierciedla stanu rzeczywistego. Jednak w oparciu o przepis art. 23 § 2 ustawy O.p. odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług w drodze oszacowania, z uwagi na to, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, uzupełnił dane wynikające z ewidencji i umożliwił określenie podstawy opodatkowania w prawidłowej wysokości. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ stwierdził łączne zaniżenie podatku należnego za [...]r w kwocie [...]zł ,podatek naliczony przyjęto w kwotach zadeklarowanych przez podatnika w deklaracjach VAT -7. Te też ustalenia były podstawą określenia zobowiązania za [...]r w podatku VAT w wysokości [...] zł , które to następnie skutkowały zmianą rozliczeń w podatku VAT za następne okresy rozliczeniowe to jest za [...] r. W konsekwencji w miejsce zadeklarowanej za [...]r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości [...] zł określono zobowiązanie podatkowe w kwocie [...]zł.
W odwołaniu od decyzji Z.K., występując jako pełnomocnik strony, wniosła o jej uchylenie, orzeczenie co do istoty sprawy i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie jej wykonania. Do odwołania załączyła kserokopie kolejnych dowodów w sprawie.
Po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego w trybie art. 200 § 1 ustawy O. p., na etapie postępowania odwoławczego, Z.K. złożyła pismo z [...]r., w którym, jak w odwołaniu, kwestionowała fakt pominięcia przez organ I instancji wniosków dowodowych składanych przez stronę. Stwierdziła, że wyjaśnienia A.R., potwierdzające, że to nie on dokonywał zakupów są niewiarygodne, ponieważ jest on oskarżony w tym samym procesie, co M.J. Z.K. nawiązała do protokołu z czynności sprawdzających z dnia [...] r. przeprowadzonych w P.H.U. "B" sp. z o.o., w których stwierdzono, że na rzecz firmy "C" A.R. dokonano sprzedaży udokumentowanej fakturami. Podkreśliła, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie posiada ewidentnych dowodów potwierdzających, że w Spółce "B" występował faktyczny obrót legalnym paliwem. Brak właściwie dokonanych ustaleń przez organ kontroli skarbowej, doprowadził do przypuszczeń, że to Przedsiębiorstwo "A" uczestniczyło w obrocie nielegalnym paliwem, a nie firma "C". Te niejasności w ocenie Z.K. winny być ustalone w toku postępowania sądowego, zgodnie z art. 199 a § 3 ustawy O. p. Zarzuciła też, iż decyzje w przedmiotowej sprawie wydano z naruszeniem art. 210 § 1 pkt 8 ustawy O. p., ponieważ zostały podpisane przez osobę, która nie miała upoważnienia do ich wydania. W tym względzie podniosła, iż D. R. Wicedyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. był upoważniony do wydawania decyzji co do kwoty nie przekraczającej 500 000 zł. To zaś powoduje , że decyzja jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, zatem decyzja jest nieważna.
Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu stwierdził, iż naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, albowiem organ I instancji wydał decyzję przed upływem wyznaczonego podatnikowi siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w konkretnej sprawie. Powołując się na art. 24 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej oraz art. 200 § 1 ustawy O. p. wskazał, że przepis ten stwarza podatnikowi nie tylko możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, lecz także zgłoszenia wniosków dowodowych w celu jego uzupełnienia, w sytuacji, gdy zdaniem podatnika materiał ten nie został zebrany w sposób kompletny. Uznał też, że załączone do odwołania dowody jak również do pisma z [...] r., które wpłynęło do organu podatkowego na etapie postępowania odwoławczego potwierdziły, iż M.J. reprezentowany przez pełnomocnika – Z.K. skorzystał z dyspozycji art. 200 § 1 O. p. dopiero na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Pominięcie powyższego na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skoro pozbawiono go ostatniej możliwości prezentacji i uzasadnienia swojego stanowiska w sprawie lub zawnioskowania dodatkowych środków dowodowych przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, iż w toku postępowania pierwszoinstancyjnego należy dokonać oceny przedstawionych przez stronę dowodów. Ponadto wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie chodzi o przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, bez pozbawienia strony prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożonej osobiście M.J. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. oraz o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.:
-art. 122, art. 125 § 1, art. 127 ustawy O.p., poprzez nie ustalenie przez organ odwoławczy prawdy obiektywnej w sposób wnikliwy i szybki,
-art. 70, w związku z art. 208 ustawy O.p., poprzez wydanie w dniu [...] r. decyzji uchylających w całości decyzje I instancji, które nie zostały skutecznie doręczone stronie lub wyznaczonemu pełnomocnikowi do [...]r., czyli nie weszły do obrotu prawnego w związku z czym organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość,
-art. 247 § 1 pkt 3 ,w związku z art. 233 § 1 ust.1 a i § 2 ustawy O.p., poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji bez określenia własnego stanowiska w kwestii wadliwości postępowania oraz wskazania okoliczności faktycznych, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W uzasadnieniu podniósł że należało umorzyć postępowanie, ze względu na jego bezprzedmiotowość, ponieważ decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie zostały doręczone osobie uprawnionej do ich odbioru . Zaznaczył, iż decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...]r. wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej została doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu w dniu [...]r., do występowania w postępowaniu odwoławczym, który nie mógł reprezentować strony, po uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy organowi pierwszinstancyjnemu, gdyż nie miał takiego upoważnienia. Zarzucił, iż organy nie ustaliły, czy w sprawie skutecznie został ustanowiony pełnomocnik do reprezentowania jej interesów. Zaakcentował, że nie można przyjąć, iż decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...]r. zostały skutecznie doręczone stronie. Wywiódł, iż wniesienie odwołania przez pełnomocnika osoby fizycznej, który w dacie składania odwołania, nie mógł reprezentować strony, gdyż nie miał takiego upoważnienia, nie wywołuje skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego, co uzasadnia wydanie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze wobec jego bezprzedmiotowości ze względów podmiotowych. Strona skarżąca posiłkując się postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdziła, że strona, która nie brała udziału w postępowaniu i której nie doręczono decyzji, jeżeli chce skorzystać z uprawnienia do złożenia skargi, winna uczynić to w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia decyzji innej stronie tegoż postępowania.
Ponadto w ocenie skarżącego organ odwoławczy rażąco naruszył art. 233 § 2 ustawy O. p., co skutkowało nieważnością decyzji. Strona podkreśliła, że organ odwoławczy przekazując sprawę obowiązany był wskazać w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktyczne, które należało zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz wskazać dlaczego nie zastosowano art. 229 ustawy O.p. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji informacji takich nie zawiera. Jednocześnie strona zauważyła, że organ odwoławczy w piśmie z [...] r. skierowanym bezpośrednio do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wskazał czynności, jakie winien przeprowadzić organ kontroli skarbowej w celu jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego.
Strona skarżąca podniosła szereg zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, następnie stwierdziła, że postępowanie egzekucyjne zostało objęte odrębnym odwołaniem.
Zarzuciła też, że postępowanie dowodowe organ I instancji prowadził pobieżnie i niedokładnie, w sposób naruszający zasadę wyrażoną w art. 121 § 1 ustawy O. p. Zauważyła, że kolejne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia spowodowało przedłużenie terminu załatwienia sprawy, która trwa już 4 lata.
W skardze sformułowano także zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązań w podatku VAT wyraźnie jednocześnie podnosząc, iż dotyczą one tych zobowiązań za miesiące : [...]r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 § 2 ustawy O.p. zauważył, iż nie mógł przeprowadzić postępowania we własnym zakresie, gdyż uchylając decyzję pierwszoinstancyjną uwzględnił zawarte w odwołaniu sugestie strony, iż informacja wynikająca z wykonania dyspozycji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, stworzyłaby możliwość wypowiedzenia się przez podatnika, a tym samym ewentualnego przedłożenia dodatkowych dowodów lub zgłoszenia wniosków dowodowych. Ponadto uchylając przedmiotową decyzję zalecił dokonanie oceny przedstawionych przez stronę dowodów. Nie zgodził się też ze stwierdzeniem strony zawartym w skardze, iż decyzja kasacyjna nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, wskazując, iż jest ono czytelne i wyczerpujące.
Odnosząc się do zarzutu skierowania i doręczenia decyzji z dnia [...]r przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do pełnomocnika który nie miał takiego upoważnienia w sprawie organ zauważył , że Z.K. była pełnomocnikiem nie tylko w pierwotnym postępowaniu odwoławczym, lecz również w kolejnym postępowaniu prowadzonym przez organ kontroli skarbowej. Zauważył, iż analizując pełnomocnictwa udzielone Z.K. przez M.J. i M.J. w dniu [...]r. należy zgodzić się, iż zawarto w nich stwierdzenie, iż dotyczą one postępowania odwoławczego. Podniósł jednak, że w aktach znajduje się pismo Z.K. z [...] r. skierowane do organu pierwszoinstancyjnego, gdzie przytoczono upoważnienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia [...] r. Wskazany numer odnosi się do całego postępowania prowadzonego przez organ kontroli skarbowej, gdyż jest on identyczny w postępowaniu prowadzonym w postępowaniu odwoławczym jak i po ukończeniu tego postępowania. Zauważył też, iż kwestionowane na etapie skargi pełnomocnictwo nie zostało wycofane przez skarżącego.
Reasumując wskazał, że skoro decyzja pierwszoinstancyjna została skutecznie doręczona, to weszła do obrotu prawnego .
Odnosząc się do zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy podkreślił, iż postępowanie to objęte jest odrębnym trybem odwoławczym i dlatego nie ustosunkował się do tych zarzutów.
Nie zgodził się też z zarzutem naruszenia art. 121, art. 122, art. 125 ustawy O.p., zaznaczając, że strona podnosząc naruszenie tych przepisów nie sformułowała równocześnie wspartych przekonywującymi dowodami argumentów.
Na rozprawie pełnomocnik podtrzymała skargę i zaakcentowała brak uprawnień do podpisania decyzji przez p.o. obowiązki Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. D. R. Zdaniem pełnomocnika miał on uprawnienia do podpisania decyzji w kwocie niższej niż wynikająca z decyzji , a całe postępowanie powinno być umorzone jako przedawnione .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.): "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) wynika zaś, iż zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) lub w innych przepisach (art.145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.).
W ocenie Sądu przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 127 ustawy O. p.: "Postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne". Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Pogląd ten znajduje oparcie w redakcji art. 233 ustawy O. p., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. W świetle powołanego przepisu obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy, zamiast uchylenia decyzji organu I instancji i przekazywania do ponownego rozpoznania, w sytuacji stwierdzenia jej wadliwości, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ drugiej instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 229 O. p.). Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji może być podjęta tylko w sytuacjach, które zostały określone w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) i § 2 ustawy O. p.
W tym miejscu przypomnieć należy treść art. 233 § 2 ustawy O. p., w myśl którego: "Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
Z przepisu tego wynika, iż ustawodawca przewidział możliwość uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, tylko wówczas, gdy zostały spełnione wymienione w nim przesłanki, tj. gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone postępowanie nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 229 ustawy O. p. Ponadto organ odwoławczy stosując art. 233 § 2 ustawy O. p. powinien w uzasadnieniu swojej decyzji kasacyjnej uzasadnić istnienie przesłanek w nim wymienionych oraz wskazać dlaczego nie zastosował art. 229 ustawy O. p.
Kontrola sądowoadministracyjna decyzji kasacyjnych wydanych w trybie art. 233 § 2 O. p. sprowadza się do badania, czy organ podatkowy spełnił wskazane wyżej przesłanki.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji wskazano, jako przesłankę uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, fakt, że koniecznym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. W ocenie organu konieczność taka powstała z uwagi na fakt, iż na etapie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji nie został zastosowany przepis art. 200 ustawy O.p., co spowodowało, że organ pierwszej instancji nie ocenił wniosków dowodowych złożonych przez stronę skarżącą, nie zbierał i nie badał zebranego materiału dowodowego w tym zakresie. W tym stanie rzeczy wskazano, iż konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. W ustawie podatkowej brak jest określenia, co oznacza "przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części". Odpowiedź na to pytanie musi znaleźć oparcie na tle okoliczności sprawy. Sąd podziela zdanie organu odwoławczego, iż fakt, że organ pierwszej instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób kompletny, wobec pominięcia wniosków dowodowych strony stanowi o konieczności prowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. W tym miejscu podkreślić jednocześnie należy , iż w literaturze przedmiotu uznaje się za zasadne wydanie decyzji kasacyjnej w trybie art. 233 § 2 O.p. , gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego (por, Ordynacja Podatkowa Komentarz 2004 r. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J Zubrzycki ,Oficyna Wydawnicza Unimex str. 778, 779 ). Tamże stwierdzono "organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia gdy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone , ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe ( np. (...) stronę pozbawiono możliwości udziału w postępowaniu ). W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości oceny stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie dowodowe albo w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony , nie mieści się to w jego kompetencji".
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że istniały uzasadnione przyczyny do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej. Konstatacji tej nie może zmienić fakt, iż organ odwoławczy w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wskazał dodatkowo czynności, które organ pierwszoinstancyjny winien wykonać w trakcie prowadzonego ponownie postępowania dowodowego.
Sąd nie podzielił także zarzutów skargi odnośnie doręczenia decyzji I instancyjnej pełnomocnikowi nie posiadającego uprawnień do reprezentacji strony z uwagi na brak takiego upoważnienia .
W tym miejscu przytoczyć należy treść art. 137 ustawy O.p., w myśl którego pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub ustnie do protokołu (§ 2), pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (§ 3), w zakresie nieunormowanym w § 1-3a stosuje się przepisy prawa cywilnego.
Stosownie do art. 96 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Problematykę zakresu pełnomocnictwa reguluje z kolei przepis art. 91 ustawy z 17 listopada 1964 Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; powoływaną dalej jako k.p.c.). Stosownie do treści tego przepisu pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do: 1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy; 2) wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji; 3) udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu; 4) zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie; 5) odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.
Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż w postępowaniu podatkowym pełnomocnikiem może być każda osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, a do określenia zakresu pełnomocnictwa zastosowanie mają, wobec nieuregulowania tej kwestii w ustawie O. p., przepisy prawa cywilnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2005 r., sygn akt III SA/Wa 2040/04, LEX nr 164483. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wola mocodawcy ma pierwszeństwo przed art. 91 k.p.c. Dominujący jest też pogląd, wedle którego skuteczność prawna czynności procesowych dokonanych przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem procesowym, zależy od ich zatwierdzenia przez zainteresowaną stronę, a zatwierdzenie to wyłącza możliwość przyjęcia nieważności postępowania na tej podstawie, że pełnomocnik nie był należycie umocowany (por. uchwała SN z dnia 18 września 1992 r., sygn. akt III CZP 112/92, OSNC 1993/5/75 wraz z glosą Z. Krzemińskiego, Palestra 1993/11/136, czy uchwała SN z dnia 20 grudnia 1968 r. sygn. akt III CZP 93/68, publ. OSNC 1969/7-8/129).
Reasumując, uprawnionym jest pogląd, że udzielenie pełnomocnictwa jego zakres i treść jest uzależnione tylko od woli stron.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w dniu [...] r. M.J., udzielił pełnomocnictwa żonie M.J. do prowadzenia przedsiębiorstwa P.P.H.U. "A" oraz do reprezentowania go przed wszelkimi organami. Na mocy pełnomocnictwa z dnia [...] r. skarżący M.J. udzielił pełnomocnictwa Z.K. do dokonywania w jego imieniu czynności faktycznych i prawnych związanych z postępowaniem odwoławczym przed organami podatkowymi od decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. nr [...] do [...]z dnia [...] r., doręczonych mu [...]r. W aktach sprawy znajduje się też pełnomocnictwo z dnia [...] r. udzielone przez M.J,Z.K. do dokonywania w jej imieniu czynności faktycznych i prawnych związanych z postępowaniem odwoławczym przed wszelkimi organami podatkowymi od decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. nr [...]do [...], z dnia [...] r., doręczonych [...]r.
Z analizy treści tych pełnomocnictw wynika, że pełnomocnictwo udzielone Z.K. przez M.J. było szersze, gdyż obejmowało wszelkie czynności faktyczne i prawne związane z postępowaniem odwoławczym przed wszelkimi organami podatkowymi od decyzji pierwszoinstancyjnych z dnia [...] r.
Działając na podstawie udzielonego pełnomocnictwa Z.K. w dniu [...] r. złożyła odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnych, które skutkowało uchyleniem tych decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. w dniu [...] r. i przekazaniem sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi pierwszoinstancyjnemu. Brała też aktywny udział w ponownym postępowaniu przed organem pierwszoinstancyjnym. Świadczą o tym m.in. następujące fakty: Organ pierwszoinstancyjny pismami z dnia [...] i [...] r. zawiadomił Z.K. o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów ze świadków. Z protokołów przesłuchania świadków sporządzonych w dniu [...] r. wynika, że uczestniczyli w nich pełnomocnicy skarżącego Z.K. i M.J. (karty: 444-447, 463, 464, tom III akt). Z.K. w dniach [...]r. wystąpiła z wnioskiem do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o sporządzenie kopii akt sprawy, a w dniu [...] r. wniosła o przeprowadzenie dowodów w sprawie. W dniu [...]r. wystąpiła z wnioskiem o przełożenie terminu przesłuchania świadka. W aktach sprawy znajduje się również pismo M.J. z dnia [...]r. skierowane do inspektora Kontroli Skarbowej (karta 488, tom III akt), w którym wskazał, że dotyczy ono postępowania odwoławczego nr [...], prowadzonego w Przedsiębiorstwie Handlowo Usługowym "A" w Gniazdowie, w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za [...]r. W piśmie tym wniósł o umożliwienie mu uczestniczenia w przesłuchaniu świadka A.R., zaznaczył jednocześnie, że przebywa w Areszcie Śledczym w C. a jego pełnomocnicy nie w pełni ustalą stan faktyczny. Zaznaczyć trzeba, iż w toku całego postępowania miał tylko dwóch pełnomocników (Z.K. i M.J.). Akta sprawy zawierają też protokół przesłuchania strony sporządzony przez inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. w dniu [...] r., w obecności pełnomocników strony skarżącej – Z.K. i M.J.
Z faktów tych, a zwłaszcza z pisma M.J. z dnia [...]r. wynika, że strona skarżąca, pełnomocnictwo udzielone Z.K. w dniu [...] r., traktowała, jako pełnomocnictwo do prowadzenia wszelkich postępowań związanych z określeniem zobowiązań w podatku od towarów i usług za [...]r., zaś postępowanie pierwszoinstancyjne przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej po uchyleniu jego decyzji z dnia [...] r. traktowała, jako dalszą część postępowania odwoławczego. Z faktów tych wynika również, że tak samo treść pełnomocnictwa udzielonego w dniu [...] r. rozumiała Z.K., która uczestniczyła, za zgodą M.J. w tym postępowaniu. Przemawia za tym także, dodatkowo okoliczność, iż Z.K. wniosła odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] r. W tym miejscu, analizując zachowanie Z.K., wskazać należałoby na tezę zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, publ. Temida (CD), Sopot 2002), z której wynika, że w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria.
Wobec powyższych rozważań, w ocenie Sądu, twierdzenie M.J., że Z.K. nie była jego pełnomocnikiem jest niewiarygodne. Świadczy o tym fakt, że M.J. uczestnicząc w ponownym postępowaniu przed organem pierwszej instancji za pośrednictwem pełnomocnika Z.K. nie sygnalizował, że nie jest ona już jego pełnomocnikiem, wręcz przeciwnie z czynności podjętych w tym postępowaniu wynika, że domagał się jej udziału, np. uczestniczyła ona w przesłuchaniu strony skarżącej, zadawała mu pytania, uczestniczyła w przesłuchaniu świadków, wnosiła o dopuszczenie nowych dowodów w sprawie, sporządzenie odpisów akt sprawy. Niewiarygodnym jest także, aby Z.K., zajmująca się zawodowo obsługą podatkową, prowadząc Kancelarię [...], wpisaną na listę podmiotów do badania bilansów na podstawie Uchwały Nr [...] Krajowej Rady [...] pod nr ewiden. [...], wykazywała zainteresowanie sprawą M.J., aktywnie uczestniczyła w postępowaniu przed organem pierwszoinstancyjnym, bez stosownego pełnomocnictwa. Nie można też czynić zarzutów organom podatkowym, ze nie wyjaśniły treści pełnomocnictwa, skoro zachowanie strony skarżącej i jej pełnomocnika nie pozostawiało żadnych wątpliwości, co do jego treści.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że nie może odnieść pożądanych skutków prawnych kwestionowanie pełnomocnictwa na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdy zarówno strona skarżąca jak i pełnomocnik wspólnie działają w toku całego postępowania administracyjnego, a treść udzielonego pełnomocnictwa rozumieją w ten sposób, że jest ono wystarczające do prowadzenia wszelkich postępowań związanych określeniem zobowiązań w podatku od towarów i usług za [...] r., o czym świadczą przywołane wyżej fakty.
W odniesieniu zaś do zarzutów podkreślonych na rozprawie dot. przedawnienia zobowiązania podatkowego mających ostatecznie skutkować umorzeniem postępowania podatkowego Sąd zauważa , iż nie są zasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, iż po pierwsze przedmiotem sporu nie jest decyzja odwoławcza utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie wymiaru lecz decyzja kasacyjna , po drugie okresu jakiego spór dotyczy jest [...]r. Uwzględniając zatem regulację z art. 70 O.P. normującą przedawnienie zobowiązania podatkowego zauważyć trzeba iż przedawnienie zobowiązania podatkowego dotyczącego tegoż okresu rozliczeniowego następowałoby z końcem roku kalendarzowego [...] r . Tymczasem przedmiotem sporu jest decyzja II instancyjna doręczona w dniu [...]r. (karta 292 akt administracyjnych – segregator).
Ustosunkowując się jedynie na marginesie uzasadnienia do zarzutu podpisania decyzji I instancyjnej przez osobę nie posiadająca stosownych uprawnień zauważyć należy, iż w aktach administracyjnych (karta 155 – segregator) znajduje się upoważnienie nr [...] z dnia [...] na podstawie, którego to Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej upoważnił D. R. do: wydawania decyzji i wyników kontroli o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 24 a ustawy o kontroli skarbowej , postanowień , (...). Upoważnienie dotyczyło rozstrzygnięć skutkujących naliczeniem zaległości podatkowych do kwoty 500 tys. zł oraz innych należności objętych zakresem kontroli , do tej kwoty. Niniejsze upoważnienie obejmowało również sprawy , w których miały być wydane, co najmniej dwa rozstrzygnięcia łącznie przewyższające kwotę , o której wyżej mowa z wyjątkiem takich spraw w których jedno rozstrzygnięcie przewyższało przedmiotową kwotę. W tym miejscu przypomnieć zatem należy, iż wyeliminowana z obrotu prawnego sporną decyzją kasacyjną decyzja I instancyjna dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w wysokości [...]zł.
Podnoszone zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pozostają bez znaczenia jako nie dotyczące postępowania w wyniku, którego wydano zaskarżoną złożoną skarga decyzję .
Niezasadne okazały się też zarzuty naruszenia art. 121, art. 122 i art. 125 ustawy O.p., albowiem jak słusznie wskazał organ odwoławczy nie wiadomo na czym one mają polegać.
Reasumując powyższe wywody należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło