III SA/Gl 428/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia z jego uiszczenia. W jego uzasadnieniu podała, że jest osobą samotną. Poza mieszkaniem o pow. 47 m2 oraz udziałami w Spółce z o.o. A innych składników majątku nie posiada. Z renty inwalidzkiej, która wynosi 680,00 zł pokrywa koszty utrzymania, w tym czynsz w kwocie ok. 250,00 zł, opłaty za gaz rzędu ok. 150,00 zł oraz energię elektryczną w wysokości ok. 100,00 zł. Dodatkowo ciążą na niej zobowiązania wobec ZUS z tytułu odpowiedzialności członka zarządu, które wynoszą ok. 40.000,00 zł. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 18 lipca 2017 r. wezwano do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni poprzez nadesłanie: - dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy; - wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - dokumentów źródłowych wskazujących na posiadane w Sp. z o.o. A udziały oraz ich wartość; - odpisów lub kserokopii składanych za 2015 r. i 2016 r. zeznań podatkowych lub informacji PIT-40A; - dokumentów wskazujących na ponoszone w związku z leczeniem wydatki, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków; - zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 formularza; - dokumentów źródłowych obrazujących wysokość pobieranej renty wraz z informacją o dokonywanych potrąceniach egzekucyjnych, o ile takie są dokonywane; - odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon itp. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy przesłane zostało pod wskazany adres i wobec nieobecności adresata w tym miejscu pozostawione na okres 14 dni w urzędzie pocztowym do odbioru, o czym stosowne zawiadomienie w postaci awiza umieszczono w skrzynce na korespondencję. Ponieważ przesyłka nie została odebrana w terminie wskazanym zwrócono ją do tut. Sądu z informacją zwrot nie podjęto w terminie. A ponieważ doręczenie uważa się za skutecznie dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce 28 lipca 2017 r., tym samym doręczenie uznać należało za skutecznie dokonane 11 sierpnia 2017 r. To z kolei oznacza, że w terminie wskazanym, który upłynął bezskutecznie 18 sierpnia 2017 (tj. w piątek) skarżąca nie uzupełniła podanych w treści wniosku danych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z należnego wpisu sądowego oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca poprzestała jedynie na złożonym oświadczeniu w treści którego wskazała na miesięczne dochody z tytułu pobieranej renty oraz ponoszone wydatki. Należy jednak zauważyć, że kwota 680,00 zł wykazana w rubryce nr 10 formularza nie odpowiadała podanej w piśmie z dnia 29 maja 2017 r. kwocie dochodu, który określono na poziomie 800,00 zł. Wprawdzie w treści wniosku poinformowała, że posiada zobowiązania wobec ZUS rzędu ok. 40.000,00 zł, niemniej jednak o prowadzonym wobec jej osoby z powyższego tytułu postępowaniu egzekucyjnym nie wspomniała. Podobnie wysokość ponoszonych wydatków oszacowała na kwotę ok. 400,00 zł czy 500,00 zł (vide: rubryka nr 5 i 11 formularza), niemniej jednak wiadomym jest, że nie są to jedyne wydatki, które skarżąca musi ponosić, skoro jest osobą, której przyznano prawo do renty. Te jednak nie zostały w żaden sposób podane. Podobnie jak stan cywilny wnioskodawcy, czy wartość posiadanych udziałów, które według informacji zamieszczonej w Krajowym Rejestrze Sądowym (vide: k-33 akt administracyjnych) wynoszą 49.900,00 zł. Dlatego też pismem z dnia 18 lipca 2017 r. zobowiązano wnioskodawcę do uzupełnienia zawartych w treści wniosku danych, to jest nadesłania dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację złożonego oświadczenia. Ponieważ te nie zostały nadesłane brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Bo skoro skarżąca nie wykazała się chęcią współpracy, albowiem do dnia dzisiejszego nie odpowiedziała na wezwanie referendarza do uzupełnienia podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych, to brak było podstaw aby przyjąć jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających aktualną sytuację finansową skarżącej, w której się znajduje musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Brak jest zatem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki skarżąca nie nadeśle żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających jej obecną sytuację finansową jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że to od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Konieczna jest spójna argumentacja poparta stosownymi dokumentami pozwalającymi na jednoznaczne ustalenie rzeczywistych możliwości finansowych strony skarżącej. Ponieważ te nie zostały do dnia dzisiejszego nadesłane, dlatego też, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji