III SA/Gl 432/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. G. (G.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z konkubiną. Wspólnie wychowują 10-cio miesięczne dziecko. Konkubina prowadzi wprawdzie własną działalność gospodarczą, ale ta nie przynosi żadnych dochodów. Pobiera też zasiłek macierzyński o najniższym wymiarze. Ten jednak przysługuje jej jeszcze przez dwa miesiące. A zatem to na skarżącym spoczywa ciężar ich bieżącego utrzymania. Ponieważ przez rok przebywał w Areszcie Śledczym w T. jego firma obniżyła rentowność. W chwili obecnej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga miesięczny dochód netto rzędu 12.000,00 zł. Tymczasem ponoszone wydatki obejmują: raty zaciągniętego kredytu (ok. 1.000,00 zł), najem użyczonego od dziadka mieszkania (800,00 zł), ogrzewanie (ok. 1.000,00 zł) oraz inne media (ok. 2.000,00 zł). Na dziecko wydatkuje ok. 2.000,00 zł, natomiast pozostałą część posiadanych środków przeznacza na bieżące utrzymanie czyli "na życie". Jako składniki posiadanego majątku wymienił: oszczędności rzędu 5.000,00 zł, lokal mieszkalny o pow. [...]m2 obciążony hipoteką przymusową (vide: KW nr [...]), a także [...] części nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 (vide: KW nr [...]). Ponieważ wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie przez Prokuraturę Okręgową w G. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. zgromadzone na rachunku bankowym środki zajęto do kwoty 377.658,27 zł. Na potwierdzenie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono obszerną dokumentację źródłową obejmującą m.in. zeznania podatkowe skarżącego i jego konkubiny za 2015 r., rachunki za media, wyciągi z kont bankowych, deklaracje VAT oraz wydruki z kont syntetycznych prowadzonej przez skarżącego działalności. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, która w roku 2015 przyniosła przychód rzędu 5.430.397,94 zł. Natomiast w okresie ostatnich trzech miesięcy z powyższego tytułu wykazał dla celów podatku VAT następujące podstawy opodatkowania: 1.859.653,00 zł (czerwiec), 1.047.259,00 zł (maj) oraz 1.460.677,00 zł (kwiecień). Wprawdzie firmowy rachunek bankowy prowadzony w A został zajęty na kwotę 377.658,27 zł, niemniej jednak należy zauważyć, że w banku tym prowadzony jest nie tylko rachunek pomocniczy ale również rachunek zarabiający, którego saldo dostępne na dzień 30 kwietnia 2016 r. wynosiło 377.681,38 zł, natomiast na dzień 29 czerwca 2016 r. saldo to wzrosło do kwoty 409.594,82 zł. Podobnie rachunek prowadzony w B wykazywał obroty na znaczną skalę. I tak w kwietniu na rachunku tym obracano środkami rzędu 840.429,14 zł, podczas gdy w maju była to kwota 554.000,23 zł, natomiast w czerwcu środki, które wpłynęły na to konto wynosiły 880.983,57 zł. W tej sytuacji twierdzenie jakoby skarżący nie był w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania nie zasługiwało na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie aby w ramach kosztów prowadzonej działalności znalazły się również wydatki na uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Tym bardziej, że planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a. traktuje się jako naruszenie równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi, nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Mając na uwadze powyższe, w tym wpływające na osobiste rachunki bankowe w B i A środki rzędu: 22.000,00 zł i 6.223,31 zł (kwiecień), 19.500,00 zł i 10.000,00 (maj), 28.839,00 zł i 30.000,00 zł (czerwiec) uznać należało, że skarżący nie kwalifikuje się do osób znajdujących się w ubóstwie lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach niniejszego postępowania. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.