III SA/Gl 451/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M.Z. na akt Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym uchyla zaskarżony akt. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest przyznanie M. Z. przez Prezydenta Miasta C.- dalej organ- aktem o nr [...] z dnia [...] r. wynagrodzenia kuratorowi w postępowaniu administracyjnym na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476 ze zmianami) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 20l5r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 poz. 1800 ze zmianami) w kwocie 180 wynagrodzenie brutto w wysokości 180 zł oraz 17 zł zwrotu kosztów opłaty od pełnomocnictwa. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Wnioskiem z 17.10.2016r. M. Z. zwrócił się do Prezydenta Miasta C. o przyznanie wynagrodzenia za wykonywanie funkcji kuratora pismami z dnia 07.12.2016r. i 18.01.2017r., wskutek czego organ zwrócił się do M. Z. z prośbą o wskazanie, jakie koszty związane ze sprawowaniem funkcji kuratora zostały poniesione, które pozostały bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta C. działając na podstawie art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1257) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013r., poz. 1476) przyznał M.Z., kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania T.P., wynagrodzenie w wysokości 180 zł brutto + 17 zł zwrotu kosztów tytułem opłaty od pełnomocnictwa. Zażaleniem z dnia [...] r. M. Z. zakwestionował postanowienie organu i zarzucił mu naruszenie art. 124 kpa i § 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawach cywilnych z dnia 13 listopada 2013 r. poprzez nie zasądzenia wynagrodzenia ze stawką podatku VAT. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż pismo to nie stanowi zażalenia, a skargę do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 8.02.2018 r. sygn. akt IV SA/GL 1170/17 WSA w Gliwicach odrzucił skargę M. Z. na akt Prezydenta Miasta C. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym uznał bowiem, iż skoro zaskarżony akt został doręczony stronie skarżącej 12.09.2017 r., a skarga została skutecznie wniesiona do Sądu w dniu 30.11.2017 r., tj. czterdzieści dziewięć dni po upływie terminu określonego w ustawie, tym samym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 i art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a zobowiązany był skargę odrzucić . Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący do NSA, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13.06.2018 r. sygn. akt IOZ 551/18 stwierdził, iż zażalenie jest zasadne i uchylił postanowienie Sądu I instancji w pkt 1. Wskazał przy tym iż w ocenie NSA z niewiadomych przyczyn Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarga została wniesiona 30.11.2017 r., podczas gdy termin ten jest datą przesłania ww. pisma skarżącego z dnia 19.09.2017 r. przez organ WSA w Gliwicach, a nie datą nadania (złożenia) pisma przez stronę organowi, za pośrednictwem którego ma być wnoszona skarga. Za słuszną NSA uznał uwagę z zażalenia, że ww. pismo złożono w dniu 19 września 2017 r. WSA w Gliwicach wyrokiem 04.12.2018r. sygn. akt IV SA/GL 643/18 uchylił zaskarżony akt w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym . Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie podzielając pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19.12.2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu, gdzie NSA uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 Kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego .Wskazał przy tym iż stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego a jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych z którym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności gdzie wysokość tego wynagrodzenia winna uwzględniać między innymi nakład pracy i poniesione wydatki. Sąd zaznaczył iż M. Z. we wniosku z 17.10.2016r podał, iż w trakcie postępowania analizował sprawę nieznanego z pobytu uczestnika postępowania T. P., zapoznawał się z aktami, kontaktował się zarówno telefonicznie jak i telefonicznie z wnioskodawcą, sporządzał pisma o przepadek. Tymczasem organ jakkolwiek pismami z 07.12.2017r. i 18.01.2018r. wzywał o podanie kosztów związanych ze sprawowaniem funkcji kuratora, które pozostawiono bez odpowiedzi, jednak przemilczał okoliczności wskazane we wniosku dot. nakładu pracy, w ogóle nie ustosunkowując się do tych okoliczności i podejmowanych przez stronę czynności w związku z pełnieniem funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu T. P. nie wskazując sposobu wyceny pracy kuratora na 180 złotych ( brutto). W spornym akcie nie podano w jakikolwiek sposób, jak wyliczono wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony, w jaki sposób ustalono nakład pracy, co doprowadziło do wyceny wynagrodzenia na kwotę 180 zł brutto. Jednocześnie Sąd stwierdził iż w przepisach kpa występuje w tym zakresie luka prawna, to jednakże jest ona możliwa do wypełnienia i winna zostać właśnie wypełniona na zasadach per analogiam. Wskazał, iż w sprawie winno mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, z uwzględnieniem rodzaju sprawy, stopnia jej zawiłości oraz nakładu pracy kuratora mających wpływ na wysokość wynagrodzenia. Sąd zaznaczył iż ponownie rozpoznając sprawę organ wyda akt w którym uwzględnieni zawiłości danej sprawy i nakład pracy kuratora. Wskaże także w sposób wyraźny w jaki sposób, od jakiej wartości dokonał obliczenia podatku od towarów i usług i jaką stawkę tego podatku zastosował. Aktem z dnia [...]r. organ ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie kosztów świadczonej pomocy prawnej jako ustanowiony kurator dla nieznanego z miejsca pobytu T. P. przyznał adwokatowi M. Z. wynagrodzenie brutto w wysokości 180 zł oraz 17 zł zwrotu kosztów opłaty od pełnomocnictwa. W treści pisma organ wskazał iż postanowieniem z dnia [...]r. Sygn, Akt [...] Sąd Rejonowy w C. Wydział [...]postanowił ustanowić w/w kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu T.P., celem reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym w sprawie z wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu marki Ford Mondeo, nr rej. [...]. Podał organ iż zgodnie z opinią Biegłego Izby Skarbowej w Katowicach nr , z dnia 13.12.2014 r. przedmiotowy pojazd nie posiadał żadnej wartości użytkowej a wobec faktu iż adwokat M. Z. nie wskazał jakie koszty związane ze sprawowaniem funkcji kuratora zostały przez niego poniesione, to wobec luki prawnej w Kpa , a dotyczącej ustalenia wynagrodzenia i zwrotu wydatków dla kuratora ustanowionego w trybie art. 34 § 1 kpa należy stosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej. Zgodnie zaś z § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora, ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie. Wynagrodzenie kuratora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o wynagrodzeniu (§ 1 ust. 3). W konsekwencji organ ustalając wysokość wynagrodzenia przyjął, iż składają się nań : 120 zł - stawka minimalna w sprawach cywilnych przy wartości przedmiotu 500 zł (zgodnie z § 2 ppkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie), 26,34 zł - poniesiony nakład pracy, tj.: analiza sprawy, zapoznanie się z aktami, 146,34 zł + 23% z tytułu podatku od towarów i usług co daje wartość 180,00 zł. Jednocześnie organ odmówił M. Z. przyznania wynagrodzenia za sporządzanie pism procesowych w sprawie o przepadek. Zaznaczył, iż w postanowieniu z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w C. wyjaśnił, iż M. Z. został ustanowiony celem reprezentowania w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowym a orzeczenie wydane przez Sąd Rejonowy w C. [...] nie daje podstaw do reprezentacji przed sądami powszechnymi przez kuratora M.Z. W skardze do WSA w Gliwicach skarżący postawił Prezydentowi Miasta C. zarzuty; naruszenie przepisów art. 7, art 77, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozważenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także niezgodność poczynionych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym - polegające na nieprawidłowe uznanie, że wartość przedmiotu sprawy jest mniejsza niż 500 złotych, a to na skutek przyjęcia nieprawidłowych założeń organu administracyjnego; naruszenie art. 124 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania podstawy prawnej aktu oraz nie przytoczenie uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie wysokości przyznanego wynagrodzenia kuratorowi, co czyni niemożliwym dokonanie oceny przez stronę postępowania co do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, a także prawidłowego zaskarżenia rzeczonego aktu; naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. treści § 1 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej poprzez przyznanie wynagrodzenie kuratorowi wbrew przepisowi, tj. poniżej stawek minimalnych w podobnych sprawach. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego tj. akt sprawy o przepadek, zawisłej przed Sądem Rejonowym w C. o sygnaturze akt [...], z karty nr 5 - na okoliczność roszczeń organu administracyjnego względem T.P. Zdaniem kuratora skarżony akt nadal jest wadliwy, została bowiem nieprawidłowo ustalona wysokość wynagrodzenia kuratora. Organ ustalił wynagrodzenie kuratora na podstawie stawek minimalnych zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie jednak wartość przedmiotu sprawy ustalona w domyśle skarżącego, bowiem nie ma jasnego uzasadnienia na kwotę do 500 złotych odpowiadająca wartości pojazdu, będącego własnością T.P. i przedmiotem postępowania o przepadek. Kurator zaznaczył, że organ jak i Sądy w trakcie postępowania zakwestionowały legitymację kuratora do działania w postępowania cywilnym o przepadek, wskazując, iż kurator był umocowany na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. do działania wyłącznie w postępowaniu administracyjnym wobec reprezentowanego nieznanego z miejsca pobytu T. P. Wobec tego, wartość przedmiotu sporu powinna zostać ustalona przez organ administracyjny nie w oparciu o wartość pojazdu będącego przedmiotem postępowania w sprawie o przepadek tylko o wartość przedmiotu sporu występującą całym w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym wobec T.P. Wartość tą wskazuje roszczenie Urzędu Miasta w C. zawarte w piśmie do wyżej wymienionego z dnia 19.11.2014 pt. "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania" z którego wynika, że postępowanie jest prowadzone o zapłatę kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu marki Ford Mondeo, nr rej. [...] należącego do T.P. Koszty powinny zostać ustalone na podstawie udokumentowanych kosztów Urzędu Miasta, a jeśli to było niemożliwe to na podstawie cen rynkowych za tego rodzaju usługi. Zdaniem kuratora nie do zaakceptowania jest argumentacja, że wartość przedmiotu sprawy stanowiła by zdolność finansowa T. P., przyjmując bowiem teoretycznie na potrzeby chwilowych rozważań, że roszczenie organu opiewałoby na kwotę 100.000 złotych, a T. P. miałby w portfelu zaledwie 10 złotych, to czy wynagrodzenie kuratora miałoby zostać ustalone przyjmując, że WPS wynosi 10 złotych. Tak zaś zdaniem skarżącego uczynił organ, przyjmując że WPS stanowi wartość pojazdu, a w zasadzie brak wartości pojazdu. Niezrozumiałym dla strony jest przyznanie kuratorowi wynagrodzenia z tytułu opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast, zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j. z dnia 2018.07.05) zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z kolei, po myśli art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy aktu - pisma Prezydenta Miasta C. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi w postępowaniu administracyjnym wydanego w następstwie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 04.12.2018r gdzie Sąd nakazał organowi przy kolejnym rozpoznaniu sprawy i wydaniu w takiej sprawie aktu z zakresu administracji publicznej, prawidłowego pouczenia i kwestii wysokości wynagrodzenia, do której per analogiam należy stosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, z uwzględnieniem zawiłości danej sprawy i nakładów pracy kuratora przy wskazaniu w sposób wyraźny w jaki sposób, od jakiej wartości dokonano obliczenia podatku od towarów i usług i jaką stawkę tego podatku zastosowano. Jakkolwiek wydając sporny akt w dniu [...] r. wskazano w jaki sposób, czyli od jakiej wartości określono wysokość wynagrodzenia kuratorowi tym samym zadośćuczyniając wytycznym wynikającym z w/w wyroku WSA w Gliwicach z 04.12.2018r i realizując normę art. 153 p.p.s.a., jednak zdaniem Sądu w dalszym ciągu akt ten nie odpowiada prawu. W istocie bowiem argumentacja w nim zawarta powoduje, iż akt ten wymyka się kontroli sądu administracyjnego. Podobnie całość dowodów w aktach zgromadzonych nie pozwala na ocenę legalności aktu w aspekcie stanu faktycznego przyjęto w sprawie za podstawę orzekania . Zaznaczenia zaś w sposób wyraźny wymaga, iż wszystkie działania organu administracji publicznej, załatwiające sprawę indywidualną konkretnej osoby lub podmiotu, bez względu na formę rozstrzygnięcia nie mogą być pozbawione atrybutu legalności, bowiem przepis art. 7 Konstytucji RP nakazuje, aby organy działały na podstawie i w granicach prawa. Również do podejmowanych w trybie rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej przez Prezydenta Miasta C., jako organu administracji publicznej, ma zastosowanie ww. zasada praworządności. Przechodząc zatem merytorycznie do oceny aktu zaznaczenia wymaga, iż organ wydając sporny akt nie wskazał w jaki sposób ustalił, iż wartość przedmiotu sprawy wynosi do 500 zł bowiem od takiej wartości przyjął przyznaną stawkę minimalną 120 zł za dokonane czynności zgodnie z § 2 ppkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Jakkolwiek organ wskazał, iż biegły Izby Skarbowej w Katowicach w opinii z dnia 13.12.2014r. stwierdził, iż przedmiotowy pojazd nie ma żadnej wartości użytkowej, powyższe nie oznacza jednak, iż po pierwsze w ten sposób ustalał wartość przedmiotu sprawy - brak w tym zakresie jakichkolwiek odniesień organu, po wtóre to, iż pojazd nie posiada wartości użytkowej nie oznacza, iż nie posiada żadnej wartości. Podkreślenia także wymaga iż organ powołując się na fakt wydania opinii biegłego z 13.12.2014r nie załączył jej do akt sprawy co także uniemożliwia kontrolę prawidłowości spornego aktu. Dopiero bowiem istnienie powyższego dowodu źródłowego w aktach sprawy w połączeniu z argumentacją z tego faktu wywodzoną ujętą w spornym akcie umożliwiałaby sądowi ocenę przyznanego wynagrodzenia kuratorowi w postępowaniu administarcyjnym. W konsekwencji uznać należało, że organ wydając zaskarżony akt i przyznając wynagrodzenie 180 zł brutto działał z naruszeniem prawa . W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji . Organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącego jako kuratora o przyznanie wynagrodzenia w postępowaniu administracyjnym uwzględni poczynione przez Sąd rozważania w tej sprawie i podejmie stosowny akt w tym zakresie, załączając do akt dowody źródłowe, o ile stanowić one będą podstawę jego podjęcia. Końcowo wobec argumentacji, iż wartość przedmiotu sporu powinna być przez organ administracyjny ustalona nie w oparciu o wartość pojazdu będącego przedmiotem postępowania w sprawie o przepadek tylko o wartość przedmiotu sporu występującą w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym wobec T. P. wyznaczonym zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia [...] obejmującym postępowanie o zapłatę kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu marki Ford Mondeo, nr rej. [...] należącego do w/w, a koszty te powinny zostać ustalone na podstawie udokumentowanych kosztów Urzędu Miasta, a w sytuacji ich braku na podstawie cen rynkowych za tego rodzaju usługi to Sąd zauważa, iż pozostawił ją bez komentarza i analizy. W sytuacji bowiem, gdy uchylenie zaskarżonego aktu nastąpiło z przyczyn formalnych, a sprawa wniosku skarżącego ponownie będzie rozpoznawana wskazane argumenty poszerzające niewątpliwie zakres żądania o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z [...]r nr [...]będą oceniane, o ile zostaną wyartykułowane do organu . Rolą Sądu nie jest zastępowanie organów w załatwianiu spraw, a kontrola ich działalności w tym zakresie .