III SA/Gl 458/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółka jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w opłacie paliwowej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącą Spółkę z obowiązku uiszczania każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 100,00 zł. Natomiast w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Na powyższe rozstrzygnięcie nie wniesiono żadnego środka zaskarżenia. Tymczasem 6 grudnia 2016 r. do tut. Sądu wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji złożono kolejny wniosek o zwolnienie z kosztów. Ponieważ w jego uzasadnieniu przywołano te same dane, z których wynikało, że w ramach prowadzonej działalności skarżąca Spółka zajmowała się sprzedażą [...]. Działalność tą na skutek prowadzonego przez organy postępowania zawiesiła. Na razie nie ma możliwości jej ponownego uruchomienia. Jej wspólnik D. M. nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu żony, której dochody nie przekraczają 2.000,00 zł brutto, podczas gdy koszty utrzymania całej rodziny wynoszą ok. 1.100,00 zł, gdyż syn B. nie osiąga jeszcze żadnych dochodów. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że zawarta w postanowieniu z dnia 7 lipca 2016 r. argumentacja pozostaje aktualna i nie wymaga powtórzenia. Rozstrzygnięcie to ma nadal moc obowiązującą, albowiem sytuacja skarżącej Spółki w porównaniu do składanego uprzednio wniosku nie uległa zmianie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca Spółka złożyła stosowny środek zaskarżenia, to jest sprzeciw. W jego uzasadnieniu podała, że okoliczności niniejszej sprawy uległy zmianie, bowiem z uwagi na ilość zainicjowanych w tut. Sądzie postępowań zmuszona była w celu uiszczenia należnego wpisu sądowego zaciągnąć pożyczkę. Ponieważ w chwili obecnej w 26 sprawach skarży nieprawidłowe w jej ocenie postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponownie zobowiązana będzie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który wynosić będzie łącznie 2.600,00 zł. Tymczasem działalność gospodarcza Spółki jest zawieszona, a sytuacja finansowa jej wspólników przedstawiona w dołączonym do akt materiale dowodowym, nie pozwala na jego poniesienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie lub zarządzenie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie tu orzekającym stwierdził, że złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że orzeczenie, które skarżąca Spółka kwestionuje jest kolejnym wydanym w tejże sprawie, zatem przy ocenie jego prawidłowości należało zbadać czy art. 165 ustawy p.p.s.a. będzie miał w niej zastosowanie. Zgodnie bowiem z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Te w rozpoznawanej sprawie nie zostały zdaniem Sądu w sposób dostateczny wykazane. Sytuacja skarżącej Spółki i jej wspólników w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku nie uległa bowiem zmianie w stopniu pozwalającym na zastosowanie przewidzianej w art. 165 ustawy p.p.s.a. regulacji prawnej. Zawarte w formularzu – druk PPPr - informacje pokrywały się bowiem z danymi zawartymi w poprzednim wniosku, który uwzględniono jedynie w części. Prawidłowo zatem zdaniem Sądu wskazano, że zawarta w postanowieniu z dnia 7 lipca 2016 r. argumentacja pozostaje aktualna i nie wymaga powtórzenia. Rozstrzygnięcie to ma nadal moc obowiązującą, gdyż brak jest podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy w postaci pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie w treści sprzeciwu powołano się na konieczność zaciągnięcia pożyczki w celu pozyskania stosownych środków na uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w 26 różnych sprawach zawisłych w tut. Sądzie. Niemniej jednak co istotne okoliczność ta została podniesiona dopiero na etapie składanego środka zaskarżenia, wcześniej nie była znana, co więcej nie została ona potwierdzona żadnym dokumentem źródłowym wskazującym kiedy, kto i w jakiej wysokości udzielił tej pożyczki i na jakich warunkach. Nie można zatem na jej podstawie twierdzić, że złożony wniosek zasługiwał na uwzględnienie, skoro w postanowieniu z dnia 7 lipca 2016 r., którego to rozstrzygnięcia nie kwestionowano, wskazano iż zwolnienie z kosztów sądowych powinno być poprzedzone dokładną analizą materiału dowodowego, który nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy i spełnienia przez niego ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a to w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Przedłożony do akt materiał dowodowy, na który powołano się również w treści złożonego sprzeciwu, nie zawierał bowiem sprawozdania finansowego Spółki za 2014 r. i 2015 r., wyciągu z rachunku w B S.A., choć z protokołu kontroli z dnia 18 marca 2015 r. znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. III SA/Gl 2093/15 ustalono, że poza kontem bankowym w C i D, których historię dołączono, skarżąca Spółka posiada jeszcze rachunek w trzecim banku, a nadto innych dokumentów źródłowych potwierdzających, iż drugi wspólnik J. J. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą (usługi [...]) mimo posiadania zarejestrowanych na swoje nazwisko 5 pojazdów (3 dostawczych i 2 osobowych). W tej sytuacji brak było podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego postanowienia. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został do dnia dzisiejszego uzupełniony nie można twierdzić, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki i jej wspólników uległa zmianie. Dlatego też na podstawie art. 260 ustawy p.p.s.a. postanowiono orzec jak w sentencji.