III SA/Gl 48/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. (K.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osoby trzeciej) w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synami (G. lat [...] i A. lat [...]). Poza mieszkaniem o pow. [...] m2 i pomieszczeniami gospodarczymi w budynkach o pow. [...] m2 innych składników majątku nie posiada. Łączne dochody całej rodziny wynoszą [...] zł brutto. Tymczasem koszty utrzymania oszacowane zostały na kwotę [...] zł. Dodatkowo z uwagi na stan zdrowia skarżącego i jego syna [...] zł miesięcznie wydatkują na leki. Natomiast ok. [...] zł przeznaczają na spłatę zadłużenia wobec "A", "B" i "C" tytułem zaciągniętych kredytów i pożyczek objętych następnie zawartą w tym przedmiocie ugodą. Dane te uzupełniono o następujące dokumenty źródłowe: - przekaz pocztowy na kwotę [...] zł dotyczący świadczenia rentowego otrzymywanego przez J. K.; - decyzję ZUS o wysokości renty przyznanej starszemu synowi w kwocie [...] zł; - zaświadczenie o kontynuowaniu nauki przez młodszego syna wraz z umową o pracę na czas określony za wynagrodzeniem [...] zł brutto; - zeznanie podatkowe za 2013 r. żony skarżącego, z którego ustalono, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wypracowała ona przychód rzędu [...] zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania wielkości [...] zł przyniósł dochód w kwocie [...] zł (czyli po opłaceniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne ok. [...] zł miesięcznie); - podatkową księgę przychodów i rozchodów żony za ostatnie trzy miesiące wraz z ewidencją środków trwałych i wyciągami z kont; - paragony za leki i faktury obrazujące wysokość ponoszonych opłat za: gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), podatek od nieruchomości ([...] zł), wywóz szamba ([...] zł), odpady komunalne ([...] zł) oraz wodę ([...] zł); - ugody zawarte z wierzycielami: "D", "B" i "E". Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny wynosi bowiem ok. [...] zł, podczas gdy ponoszone wydatki związane z koniecznym utrzymaniem zamykają się w kwocie [...] zł. To oznacza, że z pozostałej kwoty wnioskodawca będzie w stanie uiścić należny od skargi wpis w kwocie [...] zł. Tym bardziej, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo, oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienione wśród wydatków raty kredytów i pożyczek objęte następnie zawartymi w tym przedmiocie ugodami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.