III SA/Gl 49/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 listopada 2024 r. nr SKO-K/41.3/1858/2024/14452/ŁZ w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę. Przedmiotem skargi P. S. (dalej "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "organ odwoławczy" lub Kolegium") wydana w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Decyzją z dnia 10 czerwca 2024 r., wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "k.p.a.") w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1205, dalej "u.p.o.u.a."), Starosta [...] (dalej "Starosta" lub "organ pierwszej instancji"), zatrzymał Skarżącemu prawo jazdy kat. "AM,B1,B" nr [...] wydane przez Starostę [...]. Uzasadniając decyzję, Starosta wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy Skarżącego zostało wszczęte w związku z wnioskiem Burmistrza Miasta L. (dalej "Burmistrz"), który decyzją z dnia 28 lipca 2017 r. uznał Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Starosta podał, że w toku postępowania uzyskał potwierdzenie Burmistrza, że decyzja o uznaniu Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych zyskała status decyzji ostatecznej z dniem 2 września 2017 r. Zatem na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Starosta był nią związany. Starosta w toku postępowania zwrócił się do Centrum Usług Społecznych w L. z pytaniem, czy wniosek o zatrzymanie prawa jazdy Skarżącemu jest nadal aktualny i otrzymał odpowiedź, że Burmistrz podtrzymuje wniosek o zatrzymanie Skarżącemu prawa jazdy. Starosta zwrócił uwagę, że gdyby Skarżący spełnił wymogi art. 5 ust. 3 "u.p.o.u.a., tj. poddał się wywiadowi środowiskowemu, złożył oświadczenie majątkowe oraz zarejestrował się jako osoba bezrobotna, Burmistrz nie miałby podstaw do wystąpienia z wnioskiem o zatrzymanie mu prawa jazdy. 2. W odwołaniu Skarżący podniósł, że nie zgadza się z decyzją Starosty. 3. Organ odwoławczy decyzją z dnia 22 listopada 2024 r., wydaną na podstawie, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał adekwatne w sprawie przepisy, tj. art. 5 ust. 3, ust. 3b i ust. 5 u.p.o.u.a. i stwierdził, że ostateczna decyzja o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowi jedną z przesłanek zatrzymania mu prawa jazdy. Drugą przesłanką jest złożenie przez organ właściwy dłużnika do starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Organ podkreślił, że w toku postępowania o zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 5 ww. ustawy nie bada się już i nie bierze pod uwagę kwestii dotyczących istnienia i regulowania przez osobę posiadającą prawo jazdy zadłużenia alimentacyjnego, w tym przyczyn niewywiązywania się przez dłużnika alimentacyjnego z ciążących na nim obowiązków, jak również okoliczności dotyczących przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Powyższe okoliczności pozostają bez znaczenia dla prowadzonego postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, ponieważ organ prowadzący postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy pozostaje związany wcześniej wydaną ostateczną decyzją o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, i na jej podstawie wydaje decyzję w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Kolegium stwierdziło, że w sprawie wskazane przesłanki zatrzymania Skarżącemu prawa jazdy zostały spełnione. Kolegium przeprowadziło uzupełniające postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia prawidłowości doręczenia decyzji Burmistrza L. z dnia 28 lipca 2017 r. nr [...] o uznaniu Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w trybie art. 44 § 4 k.p.a. na adres: ul. [...], [...] L., a tym samym jej wejścia do obrotu prawnego. W tym celu Kolegium zwróciło się do Dyrektora Służby Więziennej z zapytaniem, czy Skarżący przebywał w jednostkach penitencjarnych okresie od 1 stycznia 2017 r. do dnia 15 października 2017 r. i otrzymało odpowiedź (pismo Dyrektora Służby Więziennej z dnia 15 października 2024 r. nr [...] - w aktach sprawy), że Skarżący został zatrzymany w dniu 29 listopada 2017 r. a następnie był osadzony w okresach od dnia 30 listopada 2017 r. do dnia 22 grudnia 2022 r. w Areszcie Śledczym w Z., a od dnia 22 grudnia 2022 r. w Zakładzie Karnym w R. Zatem w okresie prób doręczenia decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (sierpień 2017 r.) Skarżący nie był pozbawiony wolności i nie przebywał w jednostkach penitencjarnych. Nadto Kolegium zobowiązało Skarżącego pismem z dnia 4 października 2024 r. nr SKO- K/41.3/1858/2024/14452/ŁZ do złożenia wyjaśnień, czy w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. był pozbawiony wolności, a jeżeli nie, to czy mieszkał pod adresem: ul. [...], [...] L., a jeżeli tam nie mieszkał, to poparcie tej informacji dokumentami lub wskazaniem świadków. Z odpowiedzi Skarżącego (pismo z dnia 4 listopada 2024 r.) wynika, że w podanym okresie Skarżący mieszkał wraz z matką pod adresem: ul. [...]. [...], L. Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Burmistrza L. z dnia 28 lipca 2017 r. nr [...] o uznaniu Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych została skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, iż nie wniesiono odwołania od ww. decyzji Burmistrza, zatem jest ona ostateczna. Z akt sprawy nie wynika również aby została ona w jakikolwiek sposób uchylona. Zdaniem organ odwoławczego w sprawie wystąpiły obie przesłanki do zatrzymania stronie prawa jazdy, a zatem organ pierwszej instancji zobowiązany był do wydania decyzji w sprawie zatrzymania Skarżącemu dokumentu prawa jazdy. Organ odwoławczy argumentował, iż decyzja w sprawie zatrzymania dokumentu prawa jazdy jest rodzajem aktu związanego, co oznacza, że w przypadku wystąpienia dwóch wskazanych powyżej przesłanek zatrzymania prawa jazdy, organ administracyjny zmuszony jest wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że dopóki ostateczna decyzja o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych obowiązuje w obrocie prawnym (tj. dopóki nie zostanie uchylona z urzędu lub wzruszona na wniosek strony) organ prowadzący postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy zobowiązany jest ją uwzględniać. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wskazał że jego sytuacja się diametralnie zmieniła. Mianowicie październiku 2024 r. utracił status dłużnika alimentacyjnego, gdyż zarobki jego żony przekroczyły próg kwoty, który uprawniał ja do pobierania alimentów. Jednocześnie zwróci się do sądu o przyznanie pomocy poprzez zwolnienie go z kosztów i przydzielenie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Poinformował, że przebywa aktualnie w zakładzie karnym. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego z dnia 22 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia z 10 czerwca 2024 r. w przedmiocie zatrzymania Skarżącemu prawa jazdy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 5 oraz ust. 3b u.p.o.u.a. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r. poz. 2345 i 2447) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Działając w oparciu o art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Należy podkreślić, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że jeżeli zaistnieją przesłanki określone w art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. starosta jest zobowiązany do zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu bez żadnego zakresu uznania administracyjnego. Tak więc wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b pkt 2 u.p.o.u.a., gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 24 maja 2017 r. I OSK 2443/17 starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a drugą - wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. jest zatem decyzją o charakterze związanym. W sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Należy podkreślić, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy zweryfikowały, czy decyzja o uznaniu Skarżącego - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych posiada walor ostateczności, tj. czy została doręczona Skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a., tylko taka bowiem decyzja może być podstawą wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Organ odwoławczy w oparciu o informację przekazaną przez Dyrektora Służby Więziennej ustalił, że Skarżący od 29 listopada 2017 r. był pozbawiony wolności. Od samego zaś Skarżącego pozyskał informację, że w czasie kiedy przebywał na wolności, mieszkał z matką pod adresem: ul. [...], [...] L. W sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności faktyczne podważające zaistnienie przesłanki w postaci ostatecznej decyzji o uznaniu Skarżącego - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odnosząc się do argumentów Skarżącego, że w październiku 2024 r. utracił status dłużnika alimentacyjnego, gdyż zarobki jego żony przekroczyły próg kwoty, który uprawniał ja do pobierania alimentów, należy wskazać, że weryfikacja, czy dłużnika alimentacyjnego można uznać za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, odbywa się w odrębnym postępowaniu, które poprzedza postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy i kończy się wydaniem decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Okoliczności te w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy weryfikowane być już nie mogą (por. np. wyrok NSA z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 287/15; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 540/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 191/20 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Także sąd w prowadzonym obecnie postępowaniu nie był uprawniony do badania podnoszonych przez Skarżącego okoliczności dotyczących braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, gdyż wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy, które na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznacza decyzja wydana w w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy prawidłowo wskazał Skarżącemu na możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3. oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Reasumując, Sąd nie stwierdził uchybienia ani przepisom postępowania administracyjnego, ani przepisom prawa materialnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji uznającej Skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz złożenia przez właściwy organ wniosku o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, organy orzekające w sprawie, będąc związane ostateczną decyzją i wnioskiem Burmistrza, wydały decyzje zgodne z prawem. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.