III SA/Gl 493/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści wniesionej do tut. Sądu skargi Spółka "A" z siedzibą w C. domagała się zwolnienia od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. Wniosek ten powtórzyła następnie na urzędowym formularzu (druk PPPr), czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 9 kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu powyższego podała, iż działalność Spółki obejmuje wynajem sprzętu budowlanego i burzącego z obsługą operatorską. Wprawdzie jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...]zł, niemniej jednak w 2009 r. poniosła stratę rzędu [...] zł. Dodatkowo jej konta bankowe w wyniku podejmowanych przez organy egzekucyjne działań zostały zablokowane. Skarżąca posiada bowiem zaległości z tytułu podatków oraz składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto ma trudności z wypłatą wynagrodzeń pracowniczych, zwłaszcza że nie ma możliwości zaciągnięcia kredytu na bieżącą działalność. Podobnie pozyskanie środków z wyprzedaży majątku jest utrudnione, jako że do dyspozycji skarżącej pozostał wyłącznie sprzęt trudno zbywalny. Okoliczność ta sprawia, iż dalsze funkcjonowanie Spółki w obrocie gospodarczym jest zagrożone. Dlatego też odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie może przyczynić się do jej upadłości. Pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych poprzez złożenie odpisów lub kserokopii następujących dokumentów źródłowych, tj. sprawozdania finansowego za 2009 r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego; ewidencji środków trwałych, a także deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz raportów kasowych z tego okresu. Poza tym zobowiązano skarżącą do udokumentowania przywołanego we wniosku faktu, iż posiadane przez Spółkę rachunki bankowe zostały zajęte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz że zajęcia te są nadal aktualne, a także do przedłożenia wyciągów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe CIT-8 za 2009 r., w którym zadeklarowano przychód w kwocie [...] zł, koszty jego uzyskania wielkości [...] zł oraz stratę rzędu [...] zł, a także deklaracje VAT-7 z okresu ostatnich trzech miesięcy, gdzie w podstawie opodatkowania wykazano następujące kwoty: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 12 maja 2010 r. wyjaśniono, iż pozostałe dokumenty z uwagi na nieobecność głównej księgowej zostaną przedłożone w terminie późniejszym. Zarządzeniem z dnia 24 maja 2010 r. referendarz sądowy przychylił się do prośby strony i wstrzymał się z rozpoznaniem przedmiotowego wniosku. Do dnia dzisiejszego dokumenty te nie zostały jednak nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczania należnych opłat sądowych i wydatków nie została spełniona. Do dnia dzisiejszego skarżąca Spółka nie wykonała bowiem należycie wezwania z dnia 22 kwietnia 2010 r., tj. nie nadesłała – mimo wcześniejszych zapewnień - sprawozdania finansowego za 2009 r., tj. bilansu oraz rachunku zysków i strat, a nawet nie podjęła próby przedłożenia bilansu, w oparciu o który wypełniona została rubryka nr 7 i 8 formularza (vide: druk PPPr). Ponadto uchylając się od przedłożenia pozostałych dokumentów źródłowych obejmujących prowadzoną ewidencję środków trwałych, sporządzane w okresie ostatnich trzech miesięcy raporty kasowe, a także wyciągi z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, w tym dokumenty potwierdzające przywołany we wniosku fakt, iż posiadane rachunki zostały zajęte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz że zajęcia te są nadal aktualne, pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej analizy jej kondycji finansowej i możliwości płatniczych. Tymczasem art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w tym zakresie, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat, do których zalicza się również należny od wniesionej skargi wpis. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05). Tym bardziej, że z treści nadesłanego przy piśmie z dnia 12 maja 2010 r. materiału dowodowego nie wynika jakoby skarżąca Spółka zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. W roku 2009 wypracowała bowiem przychód rzędu [...]zł, natomiast wykazana w miesiącu styczniu, lutym i marcu 2010 r. podstawa opodatkowania kształtowała się następująco: [...] zł, [...] zł i [...] zł (vide: deklaracje VAT-7). W tej sytuacji uprawnione jest twierdzenie, iż przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...]zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 447/08 niepubl.). Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.